بودجه خانوار یکی از آمارهایی است که توسط مرکز آمار ایران و بانک مرکزی در جهت رصد فعالیتهای اقتصادی خانوار منتشر میشود. این آمار جزئیات دخل و خرج مردم را مشخص میکند و وضعیت رفاهی خانوارها در هر سال قابلیت ارزیابی پیدا میکند.
آخرین آمار بودجه خانوار مربوط به سال ۱۴۰۳ بوده و بانک مرکزی آن را منتشر کرده است. در بخشی از این آمار توزیع افراد شاغل خانوارها برحسب رشته فعالیت آنها قرار گرفته که نشان میدهد در یک دهه گذشته اقبال خانوارها از فعالیت در حوزه ساختمان به فعالیتهای مربوط به «عمده فروشی، خردهفروشی، هتلداری و رستوران» تغییر پیدا کرده است.
حرکت مردم به سمت مشاغل عمده فروشی و خرده فروشی
بررسی رشته فعالیتهای شغلی حاکی از آن است که میزان فعالیت در بخش «کشاورزی، دامپروری، شکار، جنگلداری و ماهیگیری» از سال ۹۴ تا ۱۴۰۳ تغییر چندانی نداشته است. میزان فعالیت در این بخش تا سال ۹۹ یک افزایش را شاهد بوده اما به مرور کاهش یافته و در سال ۱۴۰۳ به ۳.۹ درصد رسیده است. به عبارتی تنها ۳.۹ درصد از شاغلین خانوارها در این رشته فعالیت مشغول بودهاند.
بررسی بخش صنعت و معدن نیز نشان میدهد این بخش با کاهش شدید سهم شاغلین خانوارها مواجه شده است. درصد اشتغال در این بخش میان خانوارها ۱۷.۸ درصد بوده که نسبت به سال ۹۴ حدود ۰.۶ واحد درصد کاهش پیدا کرده است. دلیل این کاهش را میتوان ناشی از محدودیتهای تولید و اثرات افزایش نرخ ارز بر این حوزه دانست.
اشتغال در بخش «برق، گاز و آب» نیز کاهش یافته اما این کاهش به دلیل سهم پایین اشتغال در این بخش، ناچیز بوده است.
بخش ساختمان که یکی از مهمترین رشته فعالیتهای کشور را تشکیل میدهد با کمترین میزان اشتغال خود در خانوارها مواجه شده است. میزان اشتغال شاغلین در این بخش به ۱۲.۲ درصد رسیده که کمترین سطح در یک دهه اخیر بوده است. دلیل این اتفاق را نیز میتوان به رکود شدید در این بخش و کاهش تقاضای خانوار نسبت داد.
اشتغال در بخشهای «حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات» و «خدمات مالی، بیمه، ملکی، حقوقی و تجاری» نیز تغییرات چندانی را در ۵ سال گذشته تجربه نکرده است.
از سوی دیگر این آمار نشان میدهد دو بخش «خدمات عمومی، اجتماعی و شخصی» و «عمده فروشی، خردهفروشی، هتلداری و رستوران» افزایش سهم در اشتغال خانوار را به خود دیدهاند. اما اصلیترین افزایش مربوط به بخش «عمده فروشی، خردهفروشی، هتلداری و رستوران» بوده است. این سهم اشتغال این بخش در اقتصاد به ۲۵.۲ درصد رسیده که بالاترین سطح در یک دهه اخیر بوده است.
به عبارت دیگر در یک دهه گذشته مردم از فعالیتهای مربوط به ساختمان خارج شده و به مرور به عمدهفروشی و خرده فروشی مشغول شدهاند.