بانک مرکزی در آخرین گزارش خود وضعیت کلهای پولی را در آبانماه اعلام کرد. طبق این آمار رشد نقدینگی به ۴۰.۴ درصد رسیده که از دی ماه ۱۴۰۰ بیسابقه بوده است. همچنین رشد پایه پولی به ۴۷.۵ درصد صعود کرده و رکوردی تاریخی را به ثبت رسانده است.
رشد نقدینگی از ۴۰ درصد عبور کرد
بانک مرکزی آمار کلهای پولی را برای شهریور، مهر و آبان 1404 به روزرسانی کرد. طبق جدیدترین آمار، رشد سالانه نقدینگی منتهی به آبان امسال به 40.4 درصد رسیده که از دی ماه سال 1400 بیسابقه بوده است.
رشد نقدینگی در دی ماه سال ۱۴۰۰ معادل ۴۱.۴ درصد بوده که در همان زمان تورم سطوح بالایی را تجربه کرده است. پس از آن بانک مرکزی تصمیم به سیاستهای پولی انقباضی گرفت که باعث شد سطح رشد نقدینگی تا ۲۴.۱ درصد در فروردین افول کند. برنامه بانک مرکزی در سالهای اخیر کنترل رشد نقدینگی در بازه بین ۲۵ تا ۳۰ درصد بود که به دلیل افزایش هزینههای دولت نتوانست این رشد را کنترل کند. رشد نقدینگی از ابتدای ۱۴۰۴ روندی صعودی به خود گرفت و این روند با شتاب زیادی افزایش یافت تا در آبان امسال به ۴۰.۴ درصد رسید.
میزان نقدینگی نسبت به مهر ماه شاهد جهش 1.8 واحد درصدی بوده که حکایت ثابتماندن سرعت رشد نقدینگی از انتهای شهریور داشته است.
بانک مرکزی «بروز شرایط خاص در اقتصاد کشور» و «لزوم حمایت از تداوم فعالیتهای اقتصادی و کمک به تأمین مالی دولت» را از علل افزایش رشد نقدینگی در ماههای اخیر دانسته است.
رشد پایه پولی رکوردشکنی کرد
طبق این آمار، رشد سالانه پایه پولی در سال منتهی به آبان سال جاری نیز به 47.5 درصد رسیده که بالاترین سطح از فروردین 1390 تا کنون به شمار میرود و یک رکورد تاریخی است.
طبق توضیح بانک مرکزی، جهش رشد پایه پولی در آبانماه نسبت به مرداد ماه سال جاری متأثر از دو موضوع بوده است:
اول، آزادسازی 50 هزار میلیارد تومانی سپرده قانونی بانکها با هدف افزایش پرداخت تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری در شهریور ماه 1403 و تکرار آن در ماههای بعد، به دلیل کاهش در مخرج فرمول رشد، موجب افزایش در رشد پایه پولی شهریور ماه 1404 و ماههای پس از آن شده است.
دوم، افزایش نسبت سپرده قانونی بانکها و موسسات اعتباری به میزان 0.75 واحد درصد در مهرماه 1404 که موجب افزایش در تودیع سپرده قانونی در سمت مصارف پایه پولی و به تبع آن افزایش در بدهی بانکها به بانک مرکزی در سمت منابع پایه پولی شده است.
دیگر عامل فزاینده رشد پایه پولی در پایان آبان ماه سال 1404 نسبت به پایان سال ،1403 مطالبات بانک مرکزی از بانکها با سهمی معادل 1/7 واحد درصد بوده است.
باید دقت داشت که افزایش نقدینگی در اقتصاد به دنبال خود هسته تورمساز (پایه پولی) را به دنبال خود همراه کرده و این اتفاق میتواند تورمهای بالایی را در ماههای آتی به اقتصاد ایران تحمیل کند. باید منتظر ماند و دید بانک مرکزی چه سیاستی را در قبال این افزایش اتخاذ کرده و چه تصمیمی برای کنترل تورم در وضعیت رکودی اقتصاد ایران دارد.