بخش تولید، سهم بالایی از تسهیلات اعطایی به خود را خرج سرمایه در گردش میکند. درواقع صنایع و بنگاهها با گرفتن وام، مواد اولیه خریده و دستمزد کارگران را پرداخت میکنند. از سوی دیگر افزایش رشد نقدینگی و تحریمها موجب شده تا تورم تولیدکننده افزایش یابد. در کنار این موارد باید به مشکلات دیگر اقتصاد ایران نیز اشاره کرد. در نهایت بهنظر میرسد اگر روند کنونی ادامه پیدا کند به زودی شاهد کوچکتر شدن ظرفیت تولید و در نهایت افزایش تورم مصرف کننده خواهیم بود.
این موضوع از آنجایی اهمیت دارد که تورم تولیدکننده سنجهای برای پیشبینی تورم مصرفکننده است. یکی از مهمترین شاخصههایی که میتواند روند هزینهها در اقتصاد را نشان دهد تورم پیشران است. تورم پیشران همان تورم نهادهها یا تورم تولیدکننده است که به دلیل پیشرانهای که برای محصول نهایی هر بخش ایجاد میکند، به آن تورم پیشران میگویند. در واقع افزایش قیمتها در بخش تولیدکننده ، آغاز افزایش تورم در بازار اصلی و برای مصرفکنندگان خواهد بود.
سیگنال تورم ماهانه تولیدکننده به مصرفکنندگان
تورم تولیدکننده بانک مرکزی تا آذر امسال بهروز شده است. برآوردهای این نهاد حاکی از آن است که پایینترین تورم ماهانه تولیدکننده در طول یک سال گذشته در فروردین 1404 گزارش شده است. در این ماه شاخص قیمت تولیدکننده نسبت به اسفند سال 1403 به میزان 1.9 درصد بالاتر رفته است.
تا قبل از این تاریخ روند تورم تولیدکننده صعودی بوده است. بهطوری که از آذر 1403 تا انتهای این سال تورم ماهانه تولیدکننده از رقم 2.8 درصد به 5.1 درصد رسیده است.
با اینحال محاسبات تورم ماهانه تولیدکننده نشان میدهد که از ابتدای سال جاری تا مهرماه روند این شاخص صعودی بوده و به بالاترین مقدار در فاصله آذر 1403 تا آذر 1404 رسیده است. تورم ماهانه تولیدکننده در این ماه برابر با 6.2 درصد بوده است. البته براساس آخرین دادهای که بانک مرکزی از تورم تولیدکننده منتشر کرده، این شاخص در آبان و آذر کاهش یافته و برابر با 4.7 درصد برآورد شده است.
با وجود کاهش در تورم ماهانه تولیدکننده اما سطح این شاخص در مقیاس ماهانه قابلتوجه است. بنابراین با توجه به ماهیت پیشران بودن تورم تولیدکننده، میتوان انتظار داشت که تورم تحمیلی به مصرفکننده نیز سطح بالایی را در آینده تجربه کند.
تورم نقطهای تولید در اوج یک ساله
بررسیها نشان از آن دارد که تورم نقطه به نقطه تولیدکننده که توسط بانک مرکزی برآورد میشود از آذر سال گذشته روندی کاملا صعودی داشته است. به زبان اعداد این شاخص در آذر 1403 حدود 26 درصد برآورد شده است. با اینحال تا آذر 1404 تورم نقطه به نقطه تولیدکننده روندی افزایشی و قابلتوجه را تجربه کرده است. بهطوری که در آخرین ماه پاییز امسال این شاخص به بالاتر از 60 درصد رسیده است.
یعنی در 13 ماه گذشته تورم نقطه به نقطه تولید بیش از 34 واحد درصد رشد داشته است. امری که هشداری خطرناک برای تورم مصرفکننده تلقی میشود. چرا که روند افزایشی تورم تولید، دیر یا زود خود را در خردهفروشیها و کالاهای در دسترس مصرفکنندگان نشان خواهد داد.
