مصرف چلوکباب، آبگوشت، خورشتهای پر از گوشت و ... همیشه برای ایرانیان لذتبخش بوده است. از طرف دیگر جدای از لذت مصرف گوشت قرمز به هرشکل، این قلم از کالا در تامین پروتئین و سلامت بدن نیز موثر هستند. از همینرو گوشت قرمز از اقلام حیاتی سبد خانوار است. از همینرو در این گزارش روند متوسط مصرف گوشت قرمز یک خانوار ایرانی در یک ماه مشخص از سال 1390 تا 1403 و همچنین متوسط مصرف گوشت قرمز یک خانوار در یک ماه مشخص به تفکیک استانها در سال 1403 بررسی شده است.
محاسبات اکوایران برمبنای دادههای هزینه درآمد خانوار که توسط مرکز آمار اعلام میشود صورت گرفته است.
مصرف گوشت قرمز به کف 14 ساله رسید
روند متوسط مصرف گوشت قرمز یک خانوار از سال 1390 تا 1403 نزولی بوده است. در سال 1390 متوسط مصرف گوشت قرمز یک خانوار ایرانی در ماه حدود 2.8 کیلوگرم بوده است. این سال البته شرایطی ویژه نسبت به سالهای بعدتر داشته است. در این سال هنوز تحریمهای هستهای اعمال شده علیه ایران شدت نگرفته بود و از سوی دیگر دولت به هر فرد یارانهای معادل 45 دلار تخصیص داده بود که منجر به افزایش قابلتوجه قدرت خرید شده بود.
با اینحال بعد از سال 1390 و شدت گرفتن تحریمهای آمریکا و سایر کشورهای غربی علیه اقتصاد ایران موجب شد تا تورم افزایش یافته، قدرت خرید افراد کمتر شود و میانگین مصرف گوشت قرمز یک خانوار نیز کاهش پیدا کند. در سال 1392 میانگین مصرف گوشت قرمز یک خانوار به صورت ماهانه 2.19 کیلوگرم برآورد شده است. بعد از انعقاد برجام و کاهش تورم و افزایش توامان قدرت خرید مردم، روند کاهشی مصرف گوشت قرمز متوقف شده و روندی ثابت را در پیش گرفت.
خروج آمریکا از برجام و بازگشت دوباره تحریمها به افزایش تورم انجامید؛ بهطوری که در سال 1398 رقم مصرفی گوشت قرمز یک خانوار در ماه معادل 1.38 کیلوگرم برآورد شد. البته از سال 1398 به بعد متوسط مصرف گوشت قرمز خانوارها افزایش یافت و در سال 1400 معادل 1.8 کیلوگرم محاسبه شد. علت این امر مشخص نیست اما میتوان در اینباره حدسهایی زد. یکی از موارد رشد مصرف گوشت قرمز به عنوان کالای جانشین و تحولات مربوط به سبد مصرفی خانوارها است. مورد دیگر نیز میتواند افزایش مصرف در دوره کرونا به علت نااطمینانی در مورد حوادث آینده باشد. با اینوجود از سال 1401 روند متوسط مصرف گوشت یک خانوار ایرانی کاهشی شده و در سال 1403 به پایینترین مقدار در 14 سال رسید. در این سال متوسط مصرف گوشت قرمز معادل یک کیلو و 250 گرم در ماه بوده است.
در 1403 مصرف گوشت قرمز در استانها چگونه بوده است؟
بررسیها نشان میدهد که در سال 1403 متوسط مصرف گوشت قرمز یک خانوار در استان مرکزی از سایر استانهای بیشتر بوده و برابر با 2.45 کیلوگرم محاسبه شده است. بعد از مرکزی، چهارمحال و بختیاری با 2.33 کیلوگرم قرار گرفته است. استانهایی مثل گلستان، خراسان جنوبی، قم، یزد و ایلام نیز در رتبههای بعدی هستند.
در انتهای رتبهبندی استانها در مصرف گوشت قرمز در سال 1403 استانهای هرمزگان، آذربایجان غربی و هرمزگان قرار دارند. یک خانوار در استان هرمزگان در سال 1403، 0.6 کیلوگرم در ماه گوشت قرمز مصرف کرده که کمترین مقدار در میان استانهای دیگر بود.
لازم به ذکر است اگر بعضی اعداد و ارقام در مورد برخی استانها با مشاهدات میدانی سازگار نیست، این امر احتمالا به دلیل نوع تکمیل پرسشنامه مرکز آمار است. چراکه اگر خانوارها در یک استان خاص خریدهای خود را به شکل عمده انجام دهند، هزینه آنها برای برخی اقلام خاص در ماه سرشماری به صورت غیرمعمول پایین یا بسیار بالا خواهد بود. بهطور مثال در گزارشات قبلی این مسئله را در رابطه با مصرف برنج در استان گیلان شاهد بودیم.
