بانک مرکزی آمار کلهای پولی را برای شهریور، مهر و آبان 1404 به روزرسانی کرد. طبق جدیدترین آمار، رشد سالانه نقدینگی منتهی به آبان امسال به 40.4 درصد رسیده که از دی ماه سال 1400 بیسابقه بوده است. این نرخ نسبت به مهر ماه شاهد جهش 1.8 واحد درصدی بوده که حکایت ثابتماندن سرعت رشد نقدینگی از انتهای شهریور دارد.
طبق این آمار، رشد سالانه پایه پولی در سال منتهی به آبان سال جاری نیز به 47.5 درصد رسیده که بالاترین سطح از فروردین 1390 تا کنون به شمار میرود و یک رکورد تاریخی است. بانک مرکزی «بروز شرایط خاص در اقتصاد کشور» و «لزوم حمایت از تداوم فعالیتهای اقتصادی و کمک به تأمین مالی دولت» را از علل افزایش رشد نقدینگی در ماههای اخیر دانسته است.
طبق توضیح بانک مرکزی، جهش رشد پایه پولی در آبانماه نسبت به مرداد ماه سال جاری متأثر از دو موضوع بوده است. اول، آزادسازی 50 هزار میلیارد تومانی سپرده قانونی بانکها با هدف افزایش پرداخت تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری در شهریور ماه 1403 و تکرار آن در ماههای بعد، به دلیل کاهش در مخرج فرمول رشد، موجب افزایش در رشد پایه پولی شهریور ماه 1404 و ماههای پس از آن شده است. دوم، افزایش نسبت سپرده قانونی بانکها و موسسات اعتباری به میزان 0.75 واحد درصد در مهرماه 1404 که موجب افزایش در تودیع سپرده قانونی در سمت مصارف پایه پولی و به تبع آن افزایش در بدهی بانکها به بانک مرکزی در سمت منابع پایه پولی شده است.
دیگر عامل فزاینده رشد پایه پولی در پایان آبان ماه سال 1404 نسبت به پایان سال ،1403 مطالبات بانک مرکزی از بانکها با سهمی معادل 1/7 واحد درصد بوده است.
رکود در اقتصاد ایران 21 ماهه شد
گزارش تازه شاخص مدیران خرید (شامخ) با ثبت عدد9/48 نشان میدهد فعالیت اقتصادی ایران در آذر ماه ۱۴۰۴ همچنان در رکود قرار دارد و شاخص کل برای بیست و یکمین ماه پیاپی زیر مرز ۵۰ باقی مانده است. این روند پایدار حکایت از ضعف تقاضا، کاهش سفارشات جدید و اختلال در زنجیره تأمین بنگاهها دارد و نشان میدهد اقتصاد ایران در رکود تورمی باقی مانده است .
سقف 1000 یورویی خرید ارز
بانک مرکزی در مورد تخصیص ارز باز هم تصمیم جدیدی اتخاذ کرده است. براین اساس اشخاص حقیقی ایرانی مقیم بالای 18 سال میتوانند با ارائۀ کارت ملی تا سقف 1000 یورو یا معادل آن به سایر ارزها در یک سال خرید ارز انجام دهند. همچنین امکان فروش ارز در هر روز برای هر شخص حقیقی و حقوقی ایرانی و یا اشخاص غیرمقیم دارای شماره گذرنامۀ معتبر تا سقف مبلغ 10 هزار یورو فراهم شده است. فروش مازاد نیز با ارائۀ اظهارنامۀ گمرکی یا صورت حساب سپرده بانکی معتبر امکانپذیر خواهد بود. همچنین نرخ خرید و فروش هم بر اساس توافق بین خریدار و فروشنده تعیین خواهد شد.
اینها درحالی است که مشخص نشده اگر فردی در یک سال به مبلغی بیش از 1000 یورو احتیاج داشته باشد، نیاز خود را از کجا باید تامین کند. نیاز دانشجویان و مسافران معمولا بیش از این مبلغ بوده و از همینرو احتمالا این گروهها مجبورند به بازار سیاه مراجعه کنند. امری که احتمالا باز هم منجر به ایجاد یک نظام چندنرخی ارزی خواهد شد.
به عبارتی حتی وقتی دیگر نرخهای دستوری وجود ندارند، تعیین حجم دستوری نیز موجب ایجاد نظامهای چندنرخی خواهد شد.
راهحل اصلی این مسئله در بهبود وضعیت اقتصاد کشور و افزایش تامین ارز نهفته است. به بیان دیگر ارزآوری بیشتر باید سرلوحه سیاستگذار قرار گرفته و این موضوع باید با سیاستهای دستوری مانند نرخهای دستوری و حجم دستوری جایگزین شود.
نااطمینانی در بازارها
با بالاگرفتن تنش بین ایران و آمریکا، قیمت نفت بالا رفته، قیمت نفت برنت که به عنوان قیمت جهانی نفت در نظر گرفته میشود، به 65.23 دلار به ازای هر بشکه رسیده. در همین حین، طلا بالای 4600 دلار و نقره هم رکوردهای تازه ای بالای 90 دلار ثبت کردند که مجموع همه ی این ها، میتواند سیگنال این باشد که سطح نااطمینانی بالا رفته و احتمالا همین موضوع بازارها را متاثر کرده است.
با تشدید اعتراضات در ایران و اظهاراتی که ترامپ درباره ی شرایط ایران داشته، به نظر می رسد قیمت ها هم از این افزایش فشارها تاثیر میگیرند.
طبق گزارش منتشر شده توسط فایننشال تایمز، ترامپ با هشدار دادن نسبت به اینکه دربرابر شرایط ایران اقدامات سنگینی انجام خواهد داد، و با تداوم بحث درباره اینکه چه گزینه هایی در برخورد با ایران دارد، تنش ها را افزایش داده است.
کمتر از دو هفته بعد از عملیات نظامی در ونزوئلا و دستگیری مادورو و با شروع اعتراضات در ایران، ترامپ مدام به اظهار نظر پرداخت و ادعا کرد که حملات هوایی اسرائیل به تاسیسات ایران در ماه ژوئن باعث شده ظرفیتهای ایران تضعیف شود و برای منافع امریکا در منطقه نتواند عمل کند.
همچنین، ترامپ اعلام کرد که کشورهایی که با ایران تجارت دارند، تعرفه 25 درصدی واردات را شامل خواهند شد، یعنی بیش از 100 کشور شامل این تعرفه می شوند؛ هرچند هیچ دستوری مبنی بر این سیاست امضا نکرده است.
در این بین، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به هیچ عنوان اقدامی علیه ایران رو حمایت نمیکنند. به گفته فایننشال تایمز وزیر امور خارجه سابق قطر در توییتر نوشته که به صلاح منافع دوستان آمریکا نیست که اقدامی علیه ایران صورت بگیرد، همچنین به نفع ثبات منطقه هم نیست. اون اظهار کرده که بهتر است یک موقعیت متحد توسط کشورهای حاشیه خلیج تشکیل شود تا آمریکا را قانع کند که وارد مذاکراتی کوتاه و جدی شود تا بحران و تنش هم برطرف شود.
حال و روز صاحبان کسبوکارهای آنلاین بعد از قطعی اینترنت
همزمان با قطعی اینترنت در ایران، کسب و کارهای بر پایه اینترنت مختل شدند. برخی از صاحبان آنها در گفتوگو با اکوایران توضیح میدهند که درآمدشان عملا نصف یا حتی به یک چهارم رسیده است. دارندگان کسب و کارهای آنلاین و معلمهایی که به صورت آنلاین تدریس میکنند، توضیح میدهند که در این شرایط با یک پرسش بزرگ مواجهند اینکه در صورت تداوم قطعی اینترنت چگونه باید درآمدزایی کنند. در این قسمت از تیتر یک، همچنین برخی آمارهای گذشته درباره خسارت قطعی اینترنت به اقتصاد ایران را هم بررسی کردیم.
