آمار تورم در حالی اعلام شده که حالا آسیب جنگ به شهرکهای صنعتی هم رسیده است و بیش از 20 هزار واحد تولیدی و تجاری تحت تاثیر جنگ قرار گرفتهاند. از سوی دیگر ادامه محدودیتهای شدید در عبور نفتکشها در تنگه هرمز، قیمتهای انرژی را افزایش داده ولی هنوز آثار تورمی روی کشورهای غربی نگذاشته است. این موضوعات در کنار نشست چهار جانبه در خصوص پایان جنگ، و همچنین دلایل افت قیمت دلار و طلا در کشور، برنامه «تیتر یک» امروز دوشنبه 10 فروردین 1405 را تشکیل میدهد.
رکوردهای تازه تورم در اسفند ۱۴۰۴
گزارش تازه مرکز آمار ایران از تورم اسفند ۱۴۰۴، تصویری نگرانکننده از اقتصاد کشور ارائه میدهد. اگرچه تورم ماهانه نسبت به بهمن کاهش یافته، اما شاخصهای مهمتری مانند تورم نقطهبهنقطه و تورم سالانه همچنان صعودی هستند و به بالاترین سطوح در بیش از یک دهه گذشته رسیدهاند.
افزایش ۷۱.۸ درصدی قیمتها نسبت به سال قبل و عبور تورم سالانه از مرز ۵۰ درصد، نشاندهنده فشار بیسابقه بر معیشت خانوارهاست. در این میان، رشد شدید قیمت اقلامی مانند روغن، نان و گوشت، سفره مردم را کوچکتر کرده است.
کارشناسان ریشه این وضعیت را در عواملی چون تداوم تحریمها، حذف ارز ترجیحی، کسری بودجه مزمن و پیامدهای جنگهای اخیر میدانند. حالا پرسش اصلی این است: آیا اقتصاد ایران در مسیر تورمهای شدیدتر و حتی ابرتورم قرار گرفته یا هنوز راهی برای مهار این روند وجود دارد؟
خسارت جنگ به شهرکهای صنعتی
با گذشت نزدیک به یک ماه از درگیری میان ایران، ایالات متحده آمریکا و اسرائیل، آثار جنگ بهوضوح وارد لایههای عمیق اقتصاد کشور شده است. حمله به واحدهای صنعتی بزرگی مانند فولاد، تنها یک اختلال تولیدی نیست؛ بلکه زنجیرهای از پیامدها را به همراه دارد که مستقیماً معیشت هزاران کارگر و پایداری اقتصاد را تهدید میکند.
بر اساس برآوردها، حدود ۲۰ شهرک صنعتی و بیش از ۲۰ هزار واحد تولیدی و تجاری دچار آسیب یا اختلال شدهاند؛ آماری که نشاندهنده فشار سنگین بر بخش تولید است. در حالی که طبق قواعد بینالمللی، این مراکز جزو اهداف غیرنظامی محسوب میشوند، همچنان در معرض تهدید قرار دارند.
همزمان، دولت در تلاش است با طراحی بستههای حمایتی شامل تأمین مالی، تخصیص ارز و بیمه بیکاری، از توقف کامل تولید جلوگیری کند. با این حال، تداوم جنگ میتواند روند احیای تولید را با چالشهای جدیتری مواجه کند.
چرا دلار و طلا روندی نزولی داشتند؟
در شرایط عادی، شروع جنگ معمولاً باعث هجوم سرمایهها به داراییهای امن مثل طلا و ارز میشود؛ اما در جنگ اخیر، بازارها رفتاری متفاوت و غافلگیرکننده نشان دادند. برخلاف انتظار، نهتنها قیمت دلار جهش نکرد، بلکه کاهش یافت و طلا نیز با افت قابلتوجهی مواجه شد.
ریشه این اتفاق را باید در چند عامل جستوجو کرد: نخست، اختلال گسترده اینترنت که باعث کند شدن جریان اطلاعات و خروج بسیاری از معاملهگران از بازار شد. دوم، فشار شدید رکودی ناشی از جنگ که کسبوکارها و خانوارها را مجبور به نقد کردن داراییها برای تأمین هزینهها کرد. این موج فروش، به کاهش سریع قیمتها دامن زد.
از سوی دیگر، بازارها پیش از آغاز جنگ بخش زیادی از ریسک را پیشخور کرده بودند و افزایش قیمتها از ماهها قبل اتفاق افتاده بود. در چنین شرایطی، یک اصل قدیمی بازار دوباره خود را نشان داد: «با شایعه بخر، با خبر بفروش.»
افزایش قیمت انرژی و تورم غرب
درگیری اخیر میان ایران، ایالات متحده آمریکا و اسرائیل، شوک قابلتوجهی به بازار انرژی وارد کرده و باعث جهش قیمت نفت شده است؛ اتفاقی که بهطور مستقیم هزینه سوخت، حملونقل و در نهایت قیمت کالاها را افزایش میدهد.
با این حال، ارزیابیها از نهادهایی مانند OECD نشان میدهد اثر این شوک بر تورم جهانی محدودتر از چیزی است که در نگاه اول به نظر میرسد. برخلاف بحرانهایی مانند دوران کرونا، اینبار با یک شوک «بخشی» مواجهیم که عمدتاً به انرژی محدود است.
در حالی که تورم کل ممکن است موقتاً افزایش یابد، تورم هسته—که معیار مهمتری برای سیاستگذاران است—هنوز نسبتاً کنترلشده باقی مانده است. در نتیجه، اگرچه روند کاهش تورم در اقتصادهای غربی کند شده، اما نشانهای از یک بحران تورمی گسترده یا رکود عمیق در کوتاهمدت دیده نمیشود.
نشست چهارجانبه اسلامآباد؛ تلاش برای مهار جنگ
در میانه یکی از پرتنشترین لحظات خاورمیانه، اسلامآباد میزبان نشستی شد که میتواند مسیر جنگ را تغییر دهد؛ گردهمایی چهار کشور منطقهای برای مهار تنش میان ایران و آمریکا.
پاکستان حالا در نقش یک میانجی ظاهر شده؛ کشوری که هم با تهران در ارتباط است، هم با جهان عرب و هم به واشنگتن دسترسی دارد. هدف این نشست روشن است: جلوگیری از گسترش جنگ و بازگرداندن دیپلماسی به مرکز معادله.
اما واقعیت همچنان پیچیده است. بیاعتمادی عمیق، بازیگران متعدد و منافع متضاد، مسیر صلح را دشوار کردهاند. با این حال، شاید اهمیت این نشست نه در نتایج فوری، بلکه در باز شدن یک مسیر تازه برای گفتوگو باشد. در منطقهای که هنوز صدای جنگ خاموش نشده، هر مذاکره حتی در سکوت میتواند آغاز یک تغییر باشد.
