در ادامه، از بازارهای جهانی میگوییم؛ جایی که افت سهام غولهای تراشه مانند سامسونگ و اسکی هاینیکس نشان میدهد رالی هوش مصنوعی وارد مرحله تازهای شده و سرمایهگذاران بیش از گذشته به سودآوری واقعی شرکتها توجه میکنند. بعد، با مرور آمارهای شاپرک، تغییر الگوی مصرف خانوارها در استانهای مختلف و وضعیت متفاوت هرمزگان را بررسی میکنیم. همچنین نگاهی به تازهترین وضعیت صنعت نساجی خواهیم داشت. در بخش بینالملل نیز به این پرسش پاسخ میدهیم که چرا رقابت هند و پاکستان به خلیج فارس و خاورمیانه کشیده شده است. در پایان هم یادی میکنیم از شهرنوش پارسیپور، نویسنده برجسته ایرانی که آثارش جایگاه ویژهای در ادبیات معاصر ایران دارد.
با «تیتر یک» سهشنبه 16 تیر 1405 همراه باشید.
مراسم وداع با رهبر شهید
مراسم تشییع پیکر رهبر پیشین جمهوری اسلامی، بنا بر گزارش خبرگزاری ایرنا، روز سهشنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵ در شهر قم برگزار شد. این مراسم از مسجد جمکران تا نزدیکی حرم حضرت معصومه (س) و در امتداد بلوار پیامبر اعظم (ص) برگزار شد و به گزارش رسانههای رسمی، با حضور گسترده مردم، مسئولان و زائران از نقاط مختلف ایران و برخی کشورهای دیگر همراه بود.
بر اساس برنامه اعلامشده، پس از برگزاری مراسم در تهران و قم، آیینهای تشییع در شهرهای نجف، کربلا و مشهد نیز ادامه خواهد یافت و پیکر رهبر پیشین جمهوری اسلامی در حرم امام رضا (ع) به خاک سپرده میشود.
سرنوشت وام مسکن جوانان در اقتصاد تورمی
وام مسکن زمانی یکی از مهمترین ابزارهای خانهدار شدن خانوارها بود، اما جهش قیمت مسکن باعث شده قدرت خرید این تسهیلات بهتدریج کاهش پیدا کند. بررسی حساب پسانداز مسکن جوانان نشان میدهد که اگرچه این حساب از نظر میزان سپردهگذاری ماهانه نسبت به وامهای فوری فشار کمتری به خانوار وارد میکند، اما چالش اصلی آن در زمان دریافت وام و کاهش قدرت خرید آن در اثر تورم نهفته است.
بر اساس مقررات فعلی، متقاضی برای دریافت سقف ۳.۷ میلیارد تومانی وام در تهران باید ۱۰ سال بهطور مستمر سپردهگذاری کند. اگر این مبلغ با قیمتهای امروز مقایسه شود، میتواند حدود ۳۷ درصد قیمت یک واحد ۵۰ متری در تهران را پوشش دهد؛ اما این وام قرار نیست امروز پرداخت شود، بلکه یک دهه بعد در اختیار متقاضی قرار میگیرد.
برای درک بهتر این موضوع، کافی است به حسابهایی نگاه کنیم که در سال ۱۳۹۵ افتتاح شدهاند. دارندگان این حسابها امروز پس از ۱۰ سال انتظار، حداکثر ۱۱۰ میلیون تومان وام دریافت میکنند؛ رقمی که با قیمتهای فعلی مسکن در تهران، حتی برای خرید یک مترمربع آپارتمان نیز کافی نیست و تنها حدود یک درصد از بهای یک واحد ۵۰ متری را پوشش میدهد.
این مقایسه نشان میدهد که در اقتصادی با تورم بالا، ارزش واقعی وام تنها به سقف اسمی آن وابسته نیست؛ بلکه سرعت رشد قیمت مسکن تعیین میکند که این تسهیلات در زمان پرداخت، تا چه اندازه میتواند به خانهدار شدن خانوارها کمک کند.
سهام شرکتهای تراشه در معاملات سهام آسیایی
هوش مصنوعی هنوز یکی از مهمترین روایتهای بازارهای مالی جهان است، اما به نظر میرسد سرمایهگذاران دیگر تنها به وعده رشد آینده اکتفا نمیکنند. اتفاقات اخیر در بورس کره جنوبی نشان میدهد بازار وارد مرحله تازهای شده؛ مرحلهای که در آن حتی انتشار گزارشهای مالی بسیار قوی هم لزوماً به رشد قیمت سهام منجر نمیشود.
در روزهای گذشته، سهام سامسونگ الکترونیکس و اسکی هاینیکس، دو غول صنعت تراشه، با افت قابل توجهی روبهرو شد و شاخص کاسپی نیز کاهش محسوسی را تجربه کرد. این در حالی است که سامسونگ از رشد چشمگیر سود و درآمد خود خبر داده بود و عملکرد این شرکت حتی از پیشبینی تحلیلگران نیز بهتر بود.
دلیل این واکنش را باید در انتظارات بسیار بالای بازار جستوجو کرد. طی ماههای گذشته، موج سرمایهگذاری در هوش مصنوعی باعث شد ارزش بسیاری از شرکتهای فعال در زنجیره تولید تراشه با سرعت زیادی افزایش پیدا کند. اکنون سرمایهگذاران علاوه بر رشد درآمد، به این موضوع توجه میکنند که آیا سودآوری آینده میتواند ارزشگذاریهای فعلی را توجیه کند یا خیر.
البته این تحولات به معنای پایان رونق صنعت هوش مصنوعی نیست. تقاضا برای تراشههای پیشرفته همچنان بالاست و بسیاری از تحلیلگران انتظار دارند کمبود این محصولات در سالهای آینده نیز ادامه داشته باشد. با این حال، بازار دیگر مانند گذشته صرفاً به روایتها واکنش نشان نمیدهد و بیش از پیش بر عملکرد واقعی شرکتها تمرکز کرده است.
به نظر میرسد رالی هوش مصنوعی وارد مرحلهای شده که در آن، تنها شرکتهایی میتوانند اعتماد سرمایهگذاران را حفظ کنند که رشد درآمد و سود آنها با ارزش بازارشان همخوانی داشته باشد. این تغییر رفتار، میتواند مسیر سرمایهگذاری در بازارهای فناوری را در ماههای آینده دستخوش تحول کند.
تراکنشهای استانها در خرداد
آمارهای اردیبهشتماه شاپرک، تصویری متفاوت از رفتار مصرفی خانوارها در استانهای مختلف کشور ارائه میدهد. بررسی این دادهها نشان میدهد که در بیشتر استانها، ارزش حقیقی تراکنشهای بانکی نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش یافته است؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده افزایش حجم واقعی خرید کالا و خدمات، حتی پس از تعدیل اثر تورم باشد.
از منظر اقتصادی، این روند میتواند با افزایش نااطمینانی، کاهش ارزش پول ملی و افزایش تمایل خانوارها به تبدیل پول نقد به کالا و خدمات مرتبط باشد. در شرایط تورمی، نگهداری پول نقد هزینهبرتر میشود و بخشی از خانوارها ترجیح میدهند خریدهای خود را زودتر انجام دهند. البته این تنها یکی از توضیحات احتمالی است و برای نتیجهگیری قطعی، به بررسیهای تکمیلی نیاز است.
در میان استانها، هرمزگان وضعیتی متفاوت را تجربه کرده است. این استان تنها منطقهای است که هم تعداد تراکنشها و هم ارزش حقیقی آنها کاهش یافته است؛ اتفاقی که میتواند از تداوم نااطمینانیهای اقتصادی و آثار شرایط امنیتی بر رفتار مصرفکنندگان حکایت داشته باشد.
در مقابل، برخی استانهای غربی کشور و همچنین خراسان شمالی نیز با وجود افزایش تعداد خریدها، کاهش ارزش حقیقی تراکنشها را ثبت کردهاند. همزمانی این وضعیت با تورمهای بسیار بالا در این استانها، این احتمال را تقویت میکند که خانوارها برای حفظ سطح مصرف، به سمت خرید کالاهای ارزانتر یا کاهش مقدار خرید حرکت کرده باشند.
دادههای شاپرک نشان میدهد الگوی مصرف در ایران یکدست نیست و شرایط اقتصادی، نرخ تورم و میزان نااطمینانی میتواند رفتار خانوارها را در هر استان به شکل متفاوتی تحت تأثیر قرار دهد.
وضعیت صنعت نساجی
صنعت نساجی ایران که زمانی یکی از مهمترین موتورهای اشتغال، تولید و صادرات کشور بود، امروز با مجموعهای از چالشهای داخلی و خارجی دستوپنجه نرم میکند. این صنعت با بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار شاغل و بازاری به ارزش حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیارد دلار، همچنان یکی از بخشهای مهم اقتصاد ایران به شمار میرود، اما در مقایسه با بازار ۱۵۰۰ میلیارد دلاری جهان، سهم بسیار کوچکی دارد.
شاخص مدیران خرید (شامخ) نشان میدهد نساجی طی دو سال گذشته چندین بار وارد محدوده رکود و حتی بحران شده است؛ هرچند آمارهای اردیبهشتماه نشانههایی از بهبود نسبی فعالیت کارخانهها را ثبت کردهاند. با این حال، افزایش قیمت مواد اولیه، بهویژه پلیاستر، کاهش عرضه محصولات پتروشیمی، کمبود پنبه داخلی و وابستگی بیشتر به واردات، هزینه تولید را به شکل محسوسی افزایش داده است.
در بخش صادرات نیز روندی نگرانکننده دیده میشود. ارزش صادرات نساجی و پوشاک ایران کاهش یافته، در حالی که رقبایی مانند بنگلادش و ترکیه هر سال دهها میلیارد دلار از این صنعت درآمد کسب میکنند. مجموعه عواملی مانند تحریمها، فرسودگی ماشینآلات، نوسانات ارزی، قاچاق پوشاک و ضعف برندسازی باعث شده رقابت برای تولیدکنندگان ایرانی دشوارتر از همیشه باشد. آینده این صنعت به اصلاح این چالشهای ساختاری و افزایش توان رقابت در بازارهای داخلی و خارجی وابسته است.
چرا هند و پاکستان در خاورمیانه میجنگند؟
پس از فروکش کردن جنگ اخیر در خاورمیانه، رقابت قدرتها در منطقه وارد مرحله تازهای شده؛ اما این بار بازیگران اصلی فقط کشورهای خاورمیانه نیستند. هند و پاکستان، دو رقیب هستهای جنوب آسیا، در سالهای اخیر تلاش کردهاند نفوذ خود را در خلیج فارس و حتی شمال آفریقا گسترش دهند؛ رقابتی که امروز بیش از گذشته در قراردادهای نظامی، همکاریهای اقتصادی و ائتلافهای سیاسی دیده میشود.
از یک سو، هند در حال تعمیق روابط اقتصادی و دفاعی با امارات است؛ از سرمایهگذاریهای چند میلیارد دلاری گرفته تا مذاکرات برای صادرات موشکهای مافوق صوت براهموس و سامانه پدافندی آکاشتیر. از سوی دیگر، پاکستان با تکیه بر همکاریهای امنیتی، روابط راهبردی خود با عربستان را گسترش داده و از استقرار نیروهای نظامی تا فروش تجهیزات دفاعی، نقش پررنگتری در معادلات منطقه ایفا میکند.
ریشه این رقابت تنها به تحولات اخیر خاورمیانه برنمیگردد. نیاز دو کشور به انرژی، حضور میلیونها نیروی کار هندی و پاکستانی در کشورهای حاشیه خلیج فارس و تلاش برای افزایش نفوذ ژئوپلیتیک، باعث شده رقابت دیرینه دهلینو و اسلامآباد از مرزهای جنوب آسیا فراتر برود.
با این حال، هنوز نمیتوان از شکلگیری دو بلوک کاملاً مجزا سخن گفت. روابط اقتصادی میان هند و عربستان، امارات و پاکستان و همچنین منافع مشترک بازیگران منطقه، نشان میدهد این صفآرایی همچنان سیال و در حال تغییر است.
آیا خلیج فارس به میدان جدید رقابت هند و پاکستان تبدیل خواهد شد، یا منافع اقتصادی مانع از تشدید این رقابت میشود؟ پاسخ این پرسش، میتواند بر آینده توازن قدرت در منطقه تأثیر قابل توجهی بگذارد.
یادبود شهرنوش پارسیپور
شهرنوش پارسی پور نویسنده مشهور ایرانی، چندی پیش در آمریکا درگذشت.
او در سال 24 در تهران متولد شد و از همان کودکی و نوجوانی به نوشتن و ادبیات علاقه زیادی نشان داد. در نهایت او علوم اجتماعی خواند و بعدتر فعالیت خود را در رادیو و تلویزیون ایران آغاز کرد.
از مهمترین آثار او میتوان به طوبا و معنای شب، زنان بدون مردان، عقل آبی و سگ و زمستان بلند اشاره کرد.
یکی از ویژگیهای نثر پارسی پور، تلفیق واقعیت با اسطوره بود. برخی از منتقدان آثار او را در زمره ژانر رئالیسم جادویی تلقی میکنند. او از تاریخ، افسانه و باورهای عامیانه و ادبیات کلاسیک ایرانی الهام میگرفت. اتفاقی که باعث تفاوت آثار او با سایر نویسندگان هم عصر خودش شد.
