در «تیتر یک» امروز، تازهترین گزارش NBER را مرور میکنیم که نشان میدهد فناوری زمانی به آموزش کمک میکند که یادگیری را متناسب با نیاز هر دانشآموز شخصیسازی کند. سپس به سراغ مقررات جدید رفع تعهدات ارزی و واردات بدون انتقال ارز میرویم و در گفتوگو با هادی موسیزاده، جزئیات این تغییرات و آثار آن بر تجارت خارجی را بررسی میکنیم. در ادامه، مهمترین رویدادهای تقویم اقتصادی هفته، از نشست فدرال رزرو و انتشار شاخص PCE تا گزارشهای مالی غولهای فناوری را مرور خواهیم کرد. همچنین با بازخوانی تجربه آبان ۱۳۹۸، این پرسش را بررسی میکنیم که آیا گرانی بنزین واقعاً عامل جهش قیمت خودرو است یا متغیرهای دیگری بازار را هدایت میکنند. در پایان نیز به پیامدهای اقتصادی ثبت جهانی قلعه الموت و فرصتهایی که این رویداد برای گردشگری و اقتصاد محلی ایجاد میکند، خواهیم پرداخت.
با «تیتر یک» یکشنبه 4 مرداد 1405 همراه باشید.
آیا فناوری اقتصاد آموزش را نجات میدهد؟
فناوری سالهاست وارد کلاسهای درس شده، اما یک سؤال همچنان بیپاسخ مانده است؛ آیا ابزارهای دیجیتال واقعاً آموزش را بهتر میکنند یا فقط ظاهر آن را تغییر دادهاند؟
تازهترین گزارش «اقتصاد آموزش» در NBER نشان میدهد پاسخ این سؤال به نوع فناوری و نحوه استفاده از آن بستگی دارد. پژوهشگران با بررسی دهها مطالعه و آزمایش میدانی به این نتیجه رسیدهاند که فناوری زمانی اثرگذار است که آموزش را متناسب با نیاز هر دانشآموز شخصیسازی کند، نه اینکه صرفاً یک ابزار جدید به کلاس اضافه شود.
بر اساس این گزارش، نرمافزارهای یادگیری تطبیقی (PAL) و آموزش رایانهمحور (CAL) توانستهاند در آزمایشهای گسترده، عملکرد تحصیلی دانشآموزان را بهطور قابل توجهی بهبود دهند و حتی بهرهوری آموزش را تا ۶۶ درصد افزایش دهند. در مقابل، طرحهای پرهزینهای مانند «یک لپتاپ برای هر کودک» اگرچه دسترسی دانشآموزان به فناوری را افزایش دادهاند، اما در بلندمدت تأثیر معناداری بر نمرات، ادامه تحصیل یا ورود به دانشگاه نداشتهاند.
گزارش همچنین به یکی از داغترین بحثهای امروز آموزش میپردازد؛ ممنوعیت تلفن همراه در مدارس. برخلاف تصور رایج، شواهد نشان میدهد این سیاست در کوتاهمدت حتی میتواند مشکلات انضباطی را افزایش دهد و تأثیر آن بر پیشرفت تحصیلی نیز بسیار محدود است.
پیام اصلی این پژوهش روشن است؛ آینده آموزش نه در حذف فناوری است و نه در استفاده بیهدف از آن. آنچه تفاوت ایجاد میکند، استفاده هوشمندانه از فناوری برای شناخت بهتر نیازهای دانشآموزان، شخصیسازی فرآیند یادگیری و افزایش بهرهوری آموزش است؛ مسیری که با گسترش هوش مصنوعی، اهمیت آن بیش از هر زمان دیگری خواهد شد.
قوانین جدید رفع تعهدات ارزی
در هفتههای اخیر و همزمان با تغییر شرایط تجارت خارجی، موضوعاتی مانند رفع تعهد ارزی، واردات در مقابل صادرات و واردات بدون انتقال ارز بیش از گذشته در کانون توجه فعالان اقتصادی قرار گرفته است. از زمان آغاز جنگ تاکنون، سیاستگذار برای جلوگیری از اختلال در تأمین کالاهای اساسی، مواد اولیه و نهادههای تولید، مجموعهای از تسهیلات و مقررات جدید را در حوزه تجارت خارجی در نظر گرفته تا روند واردات و تأمین نیاز واحدهای تولیدی با مانع کمتری ادامه پیدا کند.
با این حال، هر تغییر در مقررات، پرسشهای تازهای را نیز برای صادرکنندگان، واردکنندگان و تولیدکنندگان ایجاد میکند؛ از اینکه این دستورالعملها دقیقاً شامل چه مواردی میشوند و از چه زمانی قابلیت اجرا دارند، تا اینکه واردات در مقابل صادرات، استفاده از ارز اشخاص، ارز دیگران یا رفع تعهد ارزی با چه سازوکاری انجام خواهد شد.
بر اساس آخرین پیگیریهای اکوایران، مجموعهای از ضوابط و چارچوبهای جدید درباره واردات در مقابل صادرات خود، واردات با ارز اشخاص و واردات با ارز دیگران در دستور کار قرار گرفته که میتواند مبنای تازهای برای فعالیت فعالان تجارت خارجی باشد و بر روند تأمین ارز و واردات کالا اثر بگذارد.
اما این مقررات دقیقاً چه میگویند؟ چه فرصتها و چه ابهاماتی برای بخش خصوصی ایجاد میکنند؟ و فعالان اقتصادی برای استفاده از این تسهیلات باید چه نکاتی را بدانند؟
در گفتوگوی اکوایران با هادی موسیزاده، مدیر مرکز تجاری ایران در حوزه خلیج فارس، جزئیات این تغییرات، نحوه اجرای مقررات جدید و پیامدهای آن برای تجارت خارجی بررسی شده است.
تقویم بازارهای جهانی در هفته پیش رو
هفته پیشرو یکی از مهمترین هفتههای تقویم اقتصادی جهان خواهد بود؛ هفتهای که میتواند مسیر بازارهای مالی را در ماههای آینده تحت تأثیر قرار دهد. از تصمیم فدرال رزرو درباره نرخ بهره گرفته تا انتشار شاخص تورمی PCE، گزارش رشد اقتصادی آمریکا و صورتهای مالی غولهای فناوری، همگی در کانون توجه سرمایهگذاران قرار دارند.
بازارها انتظار دارند فدرال رزرو نرخ بهره را بدون تغییر حفظ کند، اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، سیگنالهای بانک مرکزی آمریکا درباره مسیر آینده سیاست پولی است. همزمان، انتشار شاخص PCE بهعنوان معیار تورمی مورد توجه فدرال رزرو، تصویر تازهای از روند تورم و قدرت مصرفکنندگان آمریکایی ارائه خواهد کرد. برآورد اولیه رشد اقتصادی آمریکا در سهماهه دوم نیز نشان میدهد آیا بزرگترین اقتصاد جهان همچنان توان حفظ شتاب رشد را دارد یا خیر.
در بازار سهام نیز هفتهای سرنوشتساز در پیش است. گزارشهای مالی شرکتهایی مانند مایکروسافت، اپل، آمازون، متا، سامسونگ و آرم میتواند انتظارات سرمایهگذاران از آینده سرمایهگذاری در هوش مصنوعی و بخش فناوری را تغییر دهد.
در اروپا، انتشار آمار تورم و رشد اقتصادی منطقه یورو و همچنین تصمیم بانک انگلستان درباره نرخ بهره، مسیر سیاستهای پولی این منطقه را شفافتر خواهد کرد. در آسیا نیز تصمیم بانک مرکزی ژاپن، وضعیت ارزش ین و انتشار شاخص مدیران خرید بخش تولید چین، از مهمترین رویدادهایی هستند که فعالان بازارهای جهانی دنبال خواهند کرد.
مجموعه این دادهها و تصمیمها، هفته پیشرو را به یکی از حساسترین مقاطع برای بازارهای جهانی تبدیل کرده است؛ هفتهای که میتواند بر روند سهام، ارز، اوراق بدهی و حتی انتظارات نسبت به آینده اقتصاد جهانی اثرگذار باشد.
ارتباط گرانی بنزین و قیمت خودرو
با تأیید رسمی خبر افزایش قیمت بنزین از سوی سخنگوی دولت، بار دیگر نگرانیها درباره تأثیر این تصمیم بر بازار خودرو افزایش یافته است. در افکار عمومی معمولاً این تصور وجود دارد که هر افزایش قیمت بنزین، بهطور مستقیم باعث جهش قیمت خودرو میشود؛ اما آیا دادههای اقتصادی نیز همین روایت را تأیید میکنند؟
بررسی تجربههای گذشته و مطالعات اقتصادی نشان میدهد رابطه میان قیمت بنزین و بازار خودرو، بسیار پیچیدهتر از یک ارتباط مستقیم است. تاکنون هیچ پژوهش معتبری افزایش قیمت بنزین را بهتنهایی عامل جهش قیمت خودرو در ایران معرفی نکرده است. در واقع، متغیرهایی مانند نرخ ارز، تورم عمومی، انتظارات تورمی، سیاستهای وارداتی، محدودیت عرضه و شرایط تولید، نقش بسیار پررنگتری در تعیین قیمت خودرو ایفا میکنند.
در این گزارش، با بازخوانی تجربه آبان ۱۳۹۸ و بررسی روند بازار پس از اصلاح قیمت سوخت، به این پرسش پاسخ دادهایم که بنزین از چه مسیرهایی میتواند بر بازار خودرو اثر بگذارد و چرا در بسیاری از موارد، افزایش قیمت خودرو بیش از آنکه ناشی از خود بنزین باشد، نتیجه تغییر انتظارات و سایر متغیرهای کلان اقتصادی است.
این گزارش تلاش میکند با اتکا به دادهها و شواهد، یکی از رایجترین باورهای عمومی درباره رابطه قیمت بنزین و بازار خودرو را مورد بررسی قرار دهد.
ثبت جهانی قلعه الموت
ثبت جهانی «دژ الموت و استحکامات دفاعی وابسته» در فهرست میراث جهانی یونسکو، تنها یک موفقیت فرهنگی یا تاریخی نیست؛ این اتفاق میتواند پیامدهای اقتصادی قابل توجهی نیز برای ایران به همراه داشته باشد.
پرونده الموت که حاصل بیش از دو دهه پژوهش، مستندسازی، حفاظت و مرمت است، اکنون به عنوان سیامین اثر جهانی ایران در یونسکو به ثبت رسیده است. این پرونده هفت قلعه تاریخی را دربر میگیرد که شبکهای از مراکز دفاعی، حکومتی و پشتیبانی دولت نزاریان اسماعیلی را تشکیل میدادند و از نظر معماری، مهندسی، مدیریت منابع و سازگاری با اقلیم کوهستانی، نمونهای کمنظیر از میراث فرهنگی ایران به شمار میروند.
اما اهمیت ثبت جهانی فقط به شناخته شدن یک اثر محدود نمیشود. قرار گرفتن در فهرست یونسکو، توجه گردشگران داخلی و خارجی را به این مقصد جلب میکند و میتواند به افزایش درآمدهای گردشگری، رونق کسبوکارهای محلی، ایجاد فرصتهای شغلی و توسعه زیرساختهای منطقه کمک کند. تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که ثبت جهانی، نام یک مقصد را در نقشه گردشگری جهان پررنگتر میکند.
از سوی دیگر، آثار ثبتشده امکان بهرهمندی از حمایتهای فنی، حفاظتی و حتی کمکهای مالی یونسکو را نیز دارند. نمونه آن پس از زلزله بم بود که ایران توانست از ظرفیتهای این سازمان برای مرمت ارگ بم استفاده کند.
کارشناسان همچنین معتقدند ثبت جهانی، حساسیت عمومی نسبت به حفاظت از میراث فرهنگی را افزایش میدهد و در کنار آثار اقتصادی، به تقویت هویت ملی و احساس تعلق اجتماعی نیز کمک میکند. شاید به همین دلیل است که امروز رقابت میان کشورها برای ثبت آثارشان در یونسکو به اندازهای جدی شده که هر کشور تنها میتواند سالانه یک پرونده را برای ثبت جهانی معرفی کند.
