رکوردشکنی بازارهای داخلی در آغاز آخرین ماه تابستان | پادکست تیتر یک

وزیر اقتصاد در گفت‌وگویی تازه، از برنامه دولت برای اصلاح نظام بانکی، سیاست ارزی، قیمت‌های انرژی و ساختار بودجه سخن گفته و تأکید کرده است که حکمرانی داده‌محور و حذف رانت، بخش مهمی از این مسیر خواهد بود.

در صنعت مس نیز تأمین اسید سولفوریک به یکی از چالش‌های جدی تولیدکنندگان کاتد تبدیل شده؛ ماده‌ای که سهم قابل‌توجهی از هزینه تولید به روش لیچینگ را به خود اختصاص می‌دهد.

در بازارهای جهانی، همه نگاه‌ها به دو رویداد مهم دوخته شده است: گزارش مالی انویدیا و نشست جکسون‌هول؛ جایی که پیام رئیس فدرال‌رزرو می‌تواند مسیر بازارها و نرخ بهره را تحت تأثیر قرار دهد.

و در روسیه، برکناری یک مقام ارشد اقتصادی پس از هشدار درباره آینده اقتصاد این کشور، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که هزینه‌های جنگ تا کجا می‌تواند ادامه پیدا کند؟

و در نهایت مروری می‌کنیم بر گزارش جدید سازمان جهانی کار در مورد افزایش بیکاری جوانان.

با «تیتر یک»  یکشنبه اول شهریور 1405 همراه باشید.

وزیر اقتصاد در گفت‌وگویی تازه، تصویری از مهم‌ترین محورهای اصلاحات اقتصادی دولت چهاردهم ارائه کرده است؛ اصلاحاتی که از نظام بانکی و سیاست ارزی آغاز می‌شود و تا انرژی، بودجه، سرمایه‌گذاری، تجارت و حتی شیوه اداره کشور امتداد پیدا می‌کند.

مدنی‌زاده، شجاعت در تصمیم‌گیری و تلاش برای ایجاد اجماع در بدنه حاکمیت را دو ویژگی اصلی رویکرد پزشکیان به اصلاحات اقتصادی می‌داند. به گفته او، تعیین تکلیف بانک آینده تنها آغاز مسیر اصلاح نظام بانکی است و برای برخی بانک‌ها و مؤسسات مالی دیگر نیز برنامه‌های اصلاحی در حال اجراست؛ برنامه‌هایی که در صورت شکست، ممکن است به ادغام، تصفیه یا انحلال منجر شوند.

اصلاح سیاست ارزی نیز از دیگر محورهای اصلی این برنامه است. وزیر اقتصاد معتقد است تداوم سیاست‌های چندنرخی، علاوه بر فشار بر منابع ارزی، زمینه توزیع رانت و فساد را فراهم کرده بود و دولت تلاش دارد منابع حاصل از حذف این رانت‌ها را به شکل مستقیم‌تری در اختیار مردم قرار دهد.

اصلاح قیمت انرژی، تکمیل کریدورهای ترانزیتی، افزایش سرمایه‌گذاری، رفع موانع تجارت و تولید، بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد و تفویض اختیار به استان‌ها نیز در این نقشه اصلاحات قرار دارند.

در کنار همه این موارد، مدنی‌زاده از «حکمرانی داده‌محور» به‌عنوان ابزاری برای شناسایی دقیق‌تر نیازمندان، جلوگیری از رانت و فساد و هدفمندتر شدن یارانه‌ها و تسهیلات بانکی نام می‌برد؛ مسیری که دولت آن را بخشی از پروژه بزرگ‌تر اصلاح حکمرانی اقتصادی می‌داند.

کوروش شعبانی، فعال حوزه مس، معتقد است افزایش هزینه تأمین اسید سولفوریک به یکی از مهم‌ترین چالش‌های تولیدکنندگان کاتد مس به روش لیچینگ تبدیل شده است. به گفته او، در این روش تولید، حدود ۴۵ درصد از هزینه‌های عملیاتی صرف خرید اسید سولفوریک می‌شود؛ موضوعی که نه‌تنها حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش داده، بلکه در برخی معادن کوچک و متوسط، فعالیت اقتصادی را با تردید مواجه کرده است. در شرایطی که توسعه تولید مس و بهره‌برداری از ذخایر کم‌عیار نیازمند استفاده گسترده‌تر از فناوری لیچینگ است، تداوم رشد هزینه‌های اسید می‌تواند توان رقابتی این بخش را کاهش داده و بخشی از ظرفیت‌های معدنی کشور را از چرخه تولید خارج کند. از این رو، کارشناسان بر ضرورت بازنگری در سازوکار تأمین و قیمت‌گذاری اسید سولفوریک و اتخاذ راهکارهایی برای پایداری زنجیره تأمین این ماده استراتژیک تأکید دارند.

بازارهای جهانی در آستانه یکی از حساس‌ترین هفته‌های خود قرار گرفته‌اند؛ هفته‌ای که دو رویداد مهم می‌تواند مسیر وال‌استریت را تحت تأثیر قرار دهد: گزارش مالی انویدیا و پیام رئیس فدرال‌رزرو از جکسون‌هول.

انویدیا در روز ۲۶ اوت گزارش مالی خود را منتشر می‌کند؛ شرکتی که حالا با ارزشی در حدود ۵.۲ تریلیون دلار، به یکی از مهم‌ترین نمادهای تب سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی تبدیل شده است. عملکرد این غول فناوری می‌تواند تصویری تازه از ادامه‌دار بودن یا کند شدن موج سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی ارائه کند.

اما نگاه بازارها بیش از هر چیز به جکسون‌هول دوخته شده است. نشست سالانه‌ای که از ۲۷ اوت آغاز می‌شود و سخنرانی کوین وارش، رئیس فدرال‌رزرو، در ۲۸ اوت مهم‌ترین بخش آن خواهد بود.

اهمیت این سخنرانی از آنجا بیشتر شده که بازار اوراق آمریکا طی هفته‌های اخیر تحت فشار قرار گرفته و بازده اوراق ۳۰ساله برای مدتی از ۵.۳ درصد عبور کرده است. افزایش بازدهی اوراق، هزینه استقراض شرکت‌ها را نیز بالا برده؛ موضوعی که می‌تواند به‌ویژه برای شرکت‌هایی که میلیاردها دلار در زیرساخت‌های هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری می‌کنند، اهمیت داشته باشد.

حالا پرسش اصلی بازار این است: آیا گزارش درخشان انویدیا می‌تواند وال‌استریت را آرام کند یا پیام جکسون‌هول و مسیر نرخ بهره، داستان مهم‌تری برای بازارها رقم خواهد زد؟

روسیه در حالی وارد مرحله تازه‌ای از جنگ با اوکراین شده که نشانه‌های فشار جنگ، بیش از گذشته به زندگی روزمره شهروندان روس رسیده است. حملات پهپادی اوکراین به عمق خاک روسیه افزایش یافته و کرملین نیز تهدید کرده که زیرساخت‌های حیاتی اقتصاد اوکراین، از جمله مسیرهای صادرات غله در دریای سیاه، هدف حملات گسترده‌تری قرار خواهند گرفت.

اما هم‌زمان، صدای هشدار درباره وضعیت اقتصاد روسیه از درون ساختار این کشور نیز بلند شده است. آندری کلپاک، اقتصاددان ارشد و از مدیران باسابقه نهادهای اقتصادی روسیه، پس از مطرح کردن هشدارهایی درباره آینده اقتصاد این کشور، از سمت خود کنار گذاشته شد.

کلپاک معتقد است مدل فعلی اقتصاد روسیه توان تحمل بلندمدت فشارهای غرب را ندارد. او نسبت به وابستگی فزاینده مسکو به چین، عقب‌ماندگی تکنولوژیک و اقتصادی روسیه و همچنین احتمال بروز یک بحران ناگهانی هشدار داده است؛ بحرانی که آن را با فروپاشی خاندان رومانف در انقلاب ۱۹۱۷ مقایسه می‌کند.

این هشدارها در شرایطی مطرح می‌شود که کسری بودجه روسیه افزایش یافته و خروج پول از شبکه بانکی نیز شدت گرفته است. به نظر می‌رسد جنگی که قرار بود در بیرون از مرزهای روسیه باقی بماند، حالا بیش از گذشته وارد اقتصاد و زندگی مردم این کشور شده است.

در آستانه انتخابات مجلس، پوتین بیش از هر زمان دیگری به نمایش اتحاد و ثبات نیاز دارد. اما پرسش اصلی این است: آیا اقتصاد روسیه می‌تواند هزینه‌های این جنگ را برای مدت طولانی تحمل کند؟

بازار کار جهان برای جوانان سخت‌تر شده است. سازمان بین‌المللی کار هم‌زمان با روز جهانی جوانان اعلام کرده که نرخ بیکاری جوانان افزایش یافته و دسترسی آن‌ها به شغل شایسته دشوارتر از گذشته شده است.

بر اساس این گزارش، علاوه بر افزایش بیکاری، شمار جوانانی که نه شاغل‌اند و نه در حال تحصیل یا آموزش، رو به افزایش است؛ روندی که بخشی از آن حتی در کشورهای با درآمد بالا شدت بیشتری داشته است.

کاهش فعالیت‌های اقتصادی، کمبود فرصت‌های شغلی، جنگ‌ها و تنش‌های سیاسی و تغییرات سریع فناوری، مسیر ورود نسل جدید به بازار کار را پیچیده‌تر کرده است.

مدیرکل سازمان بین‌المللی کار هشدار داده است که محروم شدن جوانان از مشاغل باکیفیت، تنها آینده آن‌ها را تهدید نمی‌کند؛ بلکه می‌تواند بهره‌وری، سرمایه انسانی و انسجام اجتماعی کشورها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.