در شرایطی که محدودیت‌های تجاری و بانکی، مسیرهای سنتی تجارت خارجی ایران را با چالش مواجه کرده، کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا بیش از گذشته در کانون توجه تجارت خارجی کشور قرار گرفته‌اند.

به گزارش اکوایران، در شرایطی که تنش‌های منطقه‌ای و محدودیت‌های تجاری، مسیرهای سنتی تجارت خارجی ایران را با چالش مواجه کرده‌اند، همکاری اقتصادی با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. گزارش‌های اخیر از رشد حدود ۲۲ درصدی تجارت ایران با کشورهای این منطقه پس از اجرایی شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد حکایت دارد؛ توافقی که از خرداد ۱۴۰۴ وارد فاز اجرایی شده و می‌تواند زمینه تازه‌ای برای توسعه مبادلات تجاری ایران با این بازار فراهم کند.

اهمیت این بازار برای ایران تنها به توسعه صادرات محدود نمی‌شود. اقتصاد ایران برای تأمین نیازهای تولیدی خود، از مواد اولیه و ماشین‌آلات گرفته تا تجهیزات و کالاهای واسطه‌ای، همچنان به واردات نیاز دارد و کشورهای اوراسیا با توجه به نزدیکی جغرافیایی و ظرفیت‌های حمل‌ونقلی، می‌توانند بخشی از این نیاز را پوشش دهند.

بررسی روند تجارت ایران و کشورهای اوراسیا نیز نشان می‌دهد که حجم مبادلات دو طرف طی یک دهه افزایش یافته است. ارزش تجارت ایران با کشورهای این منطقه از حدود ۱.۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۴ به بیش از ۳.۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ رسیده است. با وجود این رشد، سهم ایران از تجارت کشورهای عضو این بلوک اقتصادی همچنان کمتر از نیم درصد برآورد می‌شود؛ موضوعی که از فاصله میان ظرفیت‌های موجود و حجم تجارت بالفعل حکایت دارد.

در چنین شرایطی توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و حمل‌ونقل ترکیبی با هدف افزایش تجارت ایران با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا دنبال شده است. اجرای تعرفه صفر گمرکی برای بیش از ۸۷ درصد ردیف‌های کالایی در چارچوب موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا، فرصتی برای افزایش صادرات ایجاد کرده است؛ فرصتی که بهره‌برداری از آن به تسهیل مبادلات و تقویت زیرساخت‌های تجاری وابسته است.

توسعه خطوط منظم کشتیرانی، اتصال ریلی به مجتمع بندری کاسپین و ایجاد زیرساخت‌های نگهداری، فرآوری و بسته‌بندی محصولات کشاورزی و غذایی از محورهای برنامه منطقه آزاد انزلی است. توسعه سردخانه‌ها و مراکز سورتینگ نیز با هدف حفظ کیفیت محصولات فسادپذیر و انطباق کالاهای صادراتی با استانداردهای کشورهای مقصد دنبال می‌شود.

هدف این برنامه‌ها، تقویت جایگاه دریای خزر در شبکه ترانزیت و صادرات ایران و افزایش دسترسی تولیدکنندگان داخلی به بازارهای اتحادیه اقتصادی اوراسیاست.