به گزارش اکوایران، کشورهای خلیج فارس نگرانند که حمله آمریکا به ایران، فرصت بدهبستان با ایران را در شرایط کنونی از بین ببرد.
معامله بزرگ و چرخش دیپلماتیک
یک مقام رسمی در خلیج فارس و یک منبع آگاه به میدلایست آی گفتهاند، هنگامی که عربستان سعودی در ماه ژانویه یک قرارداد تسلیحاتی ۱.۵ میلیارد دلاری با ارتش سودان ترتیب داد، یک شرط داشت: اگر ژنرال عبدالفتاح البرهان از پهپادهای ایرانی استفاده نکند، سلاحهای آنها به سمت نیروهای مسلح سرازیر میشوند. این چرخش و معامله دیپلماتیک نشان میدهد که چگونه کشورهای خلیج فارس مانند عربستان سعودی با احتیاط تلاش میکنند از وضعیت کنونی بهرهبرداری کنند.
اکوایران: تهران هر گونه حملهای علیه کشور به مثابه یک «جنگ تمام عیار علیه ما» تلقی خواهد شد.
اما تحلیلگران و مقامات غربی و عربی میگویند برخی از کشورهای خلیج فارس نگران هستند. آنها معتقدند که اگر دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به ایران حمله کند، میتواند موازنه جدیدی را از بین ببرد که ممکن است به آنها اجازه دهد امتیازات را به دست آورند و مذاکرات هستهای را بدون خطر درگیری از سر بگیرند. به اعتقاد جاشوا یافه، از اعضای ارشد مرکز منافع ملی، وضعیت کنونی برای خلیج فارس یک مزیت محسوب میشود.
اشتراک و اختلاف با شرکا
نگرانی فوری پادشاهیهای خلیج فارس این است که حمله آمریکا باعث واکنش تند تهران شود و آتش درگیری به مرزهای آنها سرایت کند. به اعتقاد یاف، تحلیلگر ارشد سابق مسائل خلیج فارس در آژانس اطلاعاتی وزارت امور خارجه آمریکا، آخرین چیزی که آنها میخواهند تحولات رادیکال به واسطه حملات ایالات متحده است و محتملترین نتیجه، تحکیم سرسختانهتر وضعیت موجود در ایران. در مجموع، ایالات متحده و شرکای خلیجفارسش در تحلیل وضعیت کنونی مشترکند، ولی در مورد چگونگی بهرهبرداری از آن اختلاف نظر دارند. به باور برخی کارشناسان، برای عربستان سعودی، این بیشتر شبیه کاری است که در سودان انجام داد.
به اعتقاد یاسمین فاروق، مدیر برنامه خلیج فارس در گروه بحران بینالمللی، خلیج فارس از وضعیت کنونی سود میبرد. آنها در حال پر کردن خلأهای به وجود آمده هستند، اما میخواهند این کار را به منظمترین و کمهزینهترین روش ممکن انجام دهند.
تنشهای رو به فوران
در پی وقایع اخیر در ایران، ترامپ بار دیگر احتمال حمله به ایران را مطرح کرد. با این حال، بر اساس گزارشهای رسانهای، عربستان سعودی، عمان و قطر برای ممناعت از این امر، با آمریکا لابی کردند و در ان زمان تنشها تا حدودی کاهش یافته است. یک مقام غربی، یک دیپلمات عرب و یک منبع آگاه در حوزه خلیج فارس به میدلایست آی گفتهاند، علیرغم کاهش اولیه تنشها از سوی آمریکا، برخی از پایتختهای خلیج فارس نگرانند که ترامپ را کامالا نسبت به آغاز دور جدیدی از حملات منصرف نکرده باشند.
ترامپ عصر پنجشنبه گفت که «ناوگان بزرگی» به سمت ایران میرود و او «از نزدیک» اوضاع این کشور را زیر نظر دارد. طبق اطلاعات ردیابی، ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن در حال حرکت به سمت دریای عرب است. به گفته مقام غربی مذکور: «این رقص ادامه خواهد داشت. دولت با گزینههای مختلف بازی خواهد کرد و شرکای خلیج فارس نیز واکنش نشان خواهند داد. تا زمانی که واقعیتهای میدانی در ایران تغییر نکند، رسیدن به یک راهحل دشوار است».
مهمترین نگرانی
مهمتر از هر چیز دیگر، کشورهای خلیج فارس به این دلیل با حملات آمریکا مخالفند که ممکن است درگیر تبادل آتش متقابل شوند. کشورهایی مانند عربستان سعودی و قطر میزبان پایگاههای نظامی ایالات متحده هستند. حمله آمریکا میتواند واکنشی گستردهتر از حمله ژوئن ۲۰۲۵ به پایگاه هوایی العدید در قطر -و در پی بمباران تأسیسات هستهای ایران توسط آمریکا- ایجاد کند.
وال استریت ژورنال هفته گذشته گزارش داد که ایالات متحده در حال انتقال سامانههای دفاع موشکی پاتریوت و تاد به منطقه است تا به این نگرانیها پاسخ دهد. اما یک منبع خلیج فارس به میدلایست آی گفته که مخالفت با حملات، به ویژه در عربستان سعودی، فراتر از استقرار تاکتیکی سختافزارهای نظامی است. به گفته این منبع، اولاً، ایران دیگر تهدیدی تلقی نمیشود. ثانیاً، در این شرایط، فرصت واقعی برای مذاکره با ایرانیان وجود دارد آنچه به آمریکاییها گفته میشود این است که «این منطقه ماست. ما خودمان میتوانیم معامله کنیم».
معنای اختلاف امارات و عربستان برای ایران
البته، خلیج فارس در این زمینه یکپارچه نیست. در حالی که عربستان سعودی، عمان و قطر رهبری تلاش برای متقاعد کردن ترامپ برای عدم انجام دور جدید حملات را بر عهده گرفتهاند، موضع امارات مبهم است و سیگنالهای ضدونقیضی در این رابطه منتشر میشود.
یک دیپلمات عرب و یک منبع خلیج فارس به میدلایست آی گفته، خاندان حاکم آل نهیان امارات آستانه ریسک بالاتری نسبت به همسایگان خلیج فارس خود دارد و در قبال اسرائیل محتاط است. با این حال، افراد دیگری که به مقامات ابوظبی نزدیکند به میدلایست آی گفتهاند که امارات متحده عربی مخالف حمله نظامی در ایران است. به گفته منبع خلیج فارسی میدلایست، یکی از نشانههای موضع متفاوت امارات متحده عربی، این واقعیت است که عربستان سعودی برخلاف ژوئن 2025، رهبری لابیگری شدید با ایالات متحده علیه این اقدام را بر عهده گرفته است. به گفته این منبع: «اگر این تشدید تنش قبل از تنش در روابط بین عربستان سعودی و امارات متحده عربی اتفاق میافتاد، سعودیها به این اندازه برای جلوگیری از حملات سرمایهگذاری نمیکردند». او افزود: «اما اسرائیل طرفدار حمله است، بنابراین عربستان سعودی امارات را طرفدار حمله میبیند. بنابراین، آنها حتی بیشتر با آن مخالفت میکنند».
در حال حاضر، روابط بین امارات متحده عربی و عربستان سعودی در یک مارپیچ نزولی قرار دارد. اوایل ماه جاری میلادی، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و متحدانش را از یمن بیرون راند. عربستان سعودی، در کنار مصر و ترکیه، از نیروهای مسلح سودان در برابر شبهنظامیان پشتیبانی سریع مورد حمایت امارات متحده عربی نیز حمایت میکند. این واقعیت که یکی از دغدغههای اصلی ریاض در حال حاضر مبارزه با امارات متحده عربی است - و اینکه با مداخله نظامی در ایران مخالف است - نشان میدهد که منطقه چقدر تغییر کرده است. در سال ۲۰۱۸، عادل الجبیر، وزیر امور خارجه وقت عربستان سعودی، ایران را «حامی اصلی تروریسم در جهان» نامید. در آن زمان، عربستان سعودی و امارات متحده عربی متحدانی بودند که درگیر جنگی خونین علیه متحدان ایران در یمن بودند.
مقابله به مثل
در مارس ۲۰۲۳، ایران و عربستان سعودی طی توافقی با میانجیگری چین، روابط دیپلماتیک خود را از سر گرفتند. آنها در طول جنگ غزه، روابط خود را تقویت کردند. وقتی ترامپ در ماه مه به خاورمیانه سفر کرد، ریاض خواهان پایان حملات آمریکا علیه حوثیها شد. به گفته عزیز الغاشیان، مدرس مطالعات امنیتی در دانشگاه نایف عربی در ریاض: «عربستان سعودی که با ترامپ علیه حملات لابی کرده بود، اکنون از تهران میخواهد که «مقابله به مثل» کند». و یمن در صدر فهرست آنهاست. او به میدلایست آی گفته: «عربستان سعودی میخواهد شاهد تغییر نگرش در قبال حوثیها باشد، حوثیهایی که خصومت خود را با این پادشاهی افزایش دادهاند. در حال حاضر، آنها (ایران) باید نارضایتی خود را از حوثیها ابراز کنند».
قطر نیز برای پر کردن خلأ ایجاد شده وارد عمل شده است. این کشور به عنوان حامی مالی کلیدی رئیس جمهور احمد الشرع در سوریه ظاهر شده است، که ارتشش اخیرا حملهای چشمگیر علیه شبهنظامیان کرد انجام داد. قطر و ایران بزرگترین میدان گاز طبیعی جهان را به طور مشترک در اختیار دارند و هرگونه بیثباتی در ایران میتواند برای تجارت انرژی دوحه مضر باشد.
به گفته تحلیلگران، عمان و قطر نیز معتقدند که زمان آن رسیده که مهارتهای میانجیگری خود را به کار گیرند و مذاکرات هستهای جدیدی را بین ایالات متحده و ایران آغاز کنند. نشانههایی وجود دارد که پیام آنها در حال رسیدن به مقصد است. استیو ویتکاف، که اغلب با رهبران خلیج فارس مشورت میکند، در مجمع اقتصادی داووس در هفته گذشته گفت: «ایران باید راه خود را تغییر دهد... اگر آنها نشان دهند که مایل به انجام این کار هستند، فکر میکنم میتوانیم این موضوع را از طریق دیپلماتیک حل و فصل کنیم». این مسیری است که به نظر میرسد خلیج فارس ترجیح میدهد.
