به گزارش اکوایران، همزمان با تشدید تحرکات نظامی ایالات متحده در خاورمیانه، تصاویر ماهوارهای و دادههای رهگیری از استقراری کمسابقه اما هدفمند در پیرامون ایران پرده برمیدارند؛ استقراری که از نگاه تحلیلگران ممگن است صرفاً نمایش قدرت نباشد و اهداف گستردهتری را پیگیری کند. در حالی که واشنگتن از فشار برای بازگشت تهران به میز مذاکره سخن میگوید، حضور ناوهای هواپیمابر، ناوشکنهای موشکانداز، جنگندههای پیشرفته و هواپیماهای پشتیبانی، این پرسش جدی را مطرح میکند که آیا دیپلماسی مسیر اصلی است یا تنها پوششی برای یک گزینه نظامی در حال شکلگیری.
استقراری محدودتر از ماه ژوئن
به گفته تحلیلگران، ابعاد این استقرار حاکی از آمادهسازی نیروها برای عملیاتهای گسترده است. به نوشته واشنگتنپست، بر اساس اظهارات مقامهای دفاعی آمریکا، تصاویر ماهوارهای و دادههای رهگیری موجود، ارتش ایالات متحده طی یک ماه گذشته دهها فروند هواپیما را به پایگاههایی در نزدیکی ایران منتقل کرده و حدود ۱۲ فروند ناو جنگی را در خاورمیانه یا پیرامون آن مستقر کرده است؛ تحرکی که زمینه را برای عملیات احتمالی آمریکا در هفتههای آینده فراهم میکند.
اکوایران: در حالی که میانجیگری عمان میتواند به عنوان یک نشانه مثبت تفسیر شود، ابرهای تیره در پیش است.
به گفته مقامهای فعلی و پیشین آمریکا که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، این سطح از استقرار از آنچه پنتاگون پیش از حملات سال گذشته علیه برنامه هستهای ایران در منطقه مستقر کرده بود، کمتر است. با این حال، این آرایش نظامی تهدیدی نظامیِ معتبر در اختیار دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، قرار میدهد تا همزمان با تلاش برای مذاکره با مقامهای ایرانی بر سر یک توافق صلح، از آن بهعنوان اهرم فشار استفاده کند؛ و به احتمال زیاد در روزهای آینده گسترش خواهد یافت.
دانا استرول، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور خاورمیانه و مدیر پژوهشی کنونی مؤسسه واشنگتن، گفت: «کاری که آنها انجام میدهند، آمادهسازی صحنه عملیات است تا مجموعهای گستردهتر از گزینههای تهاجمی در صورت صدور دستور حمله نظامی از سوی رئیسجمهور در دسترس باشد.» به گفته استرول و دیگر تحلیلگران، دولت ترامپ ظاهراً در حال آمادهسازی نیروهایی است که میتوانند از عملیاتهایی گستردهتر از حملات هدفمند آمریکا علیه برنامه هستهای ایران در ماه ژوئن پشتیبانی کنند. به گفته او، این بار به نظر نمیرسد دولت آمریکا «هدف مشخص و محدودی» را دنبال کند.
بازگشت به خاورمیانه
اوایل ماه گذشته، زمانی که این استقرار در مراحل ابتدایی خود قرار داشت، ترامپ ادعا کرد به اعتراضات کمک کند. با این حال، در آن مقطع و به دلیل استقرار بخش قابل توجهی از توان نظامی آمریکا در منطقه کارائیب، برخی مقامهای آمریکایی ابراز نگرانی کردند که قدرت آتش آمریکا در خاورمیانه برای مقابله با یک ضدحمله گسترده احتمالی ایران، کمتر از حد مطلوب است.
بر اساس اعلام مقامهای دفاعی آمریکا، ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن به همراه سه ناوشکن مجهز به موشکهای هدایتشونده، در تاریخ ۲۶ ژانویه وارد حوزه مسئولیت سنتکام شده و اکنون در نزدیکی ایران مستقر است. هر یک از این ناوشکنها به سامانههای پدافند هوایی و دهها موشک، از جمله موشکهای تاماهاک، مجهز هستند؛ همان نوع مهماتی که نیروهای آمریکایی در ماه ژوئن برای حمله به اهداف هستهای ایران به کار بردند. ایالات متحده بهطور سنتی یک ناو هواپیمابر در خاورمیانه نگه میداشت، اما از ماه اکتبر هیچ ناو هواپیمابری در منطقه حضور نداشت. مقامهای دولت ترامپ ماه گذشته ناو لینکلن را از دریای چین جنوبی به این منطقه منتقل کردند.
برنامه ناوها
بر اساس اظهارات مقامهای دفاعی و تصاویر ماهوارهای بررسیشده توسط روزنامه واشنگتنپست، دستکم هشت ناو جنگی دیگر نیز در منطقه حضور دارند؛ از جمله حداقل دو ناوشکن موشکانداز — یواساس مکفال و یواساس میتشر در نزدیکی تنگه هرمز. بر اساس دادههای رهگیری پرواز، ایران نیز در روزهای اخیر پهپادهایی را بر فراز همین منطقه به پرواز درآورده است. تصاویر ماهوارهای ثبتشده در روز جمعه نشان میدهد آنچه تحلیلگران آن را یک ناو پهپادبر ایرانی، «شهید باقری»، میدانند، در این منطقه حضور دارد.
علاوه بر ناوهای جنگی، بر اساس دادههای رهگیری پرواز و تصاویر ماهوارهای بررسیشده، از زمان آنکه ترامپ در ۱۳ ژانویه ایرانیان را به ادامه اعتراضات تشویق کرد، تعداد زیادی از هواپیمای آمریکایی شامل جنگندهها، پهپادها و هواپیماهای سوخترسان، شناسایی و ترابری به پایگاههای آمریکا در منطقه اعزام شده یا در حریم منطقه پرواز کردهاند. بیشتر این هواپیماها در پایگاه هوایی العدید قطر فرود آمدهاند. دستکم ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۵ئی به همراه ۹ فروند هواپیمای ای-۱۰سی تاندربولت ۲ که برای حفاظت از نیروهای زمینی در برابر نیروهای دشمن به کار میروند در تاریخ ۲۵ ژانویه در پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن مستقر بودهاند.
به گفته نیکول گراژوسکی، استاد دانشگاه ساینسپو پاریس و متخصص تحولات نظامی ایران، این جنگندههای اف-۱۵ئی متعلق به همان اسکادرانی هستند که در جنگ ۱۲روزه میان اسرائیل و ایران در ماه ژوئن شرکت داشت. بر اساس دادههای رهگیری پرواز، دو فروند هواپیمای اچسی-۱۳۰جی «کامبت کینگ» که معمولاً در شب پرواز میکنند و برای عملیات جستوجو و نجات در محیطهای درگیریزا استفاده میشوند هفته گذشته جزیره کرت یونان را ترک کرده و به سمت پایگاه اردن پرواز کردند. هر دو پرواز هنگام فرود، سیگنالهای رهگیری خود را خاموش کردند.
پیشبینی آینده
به گفته کارشناسان، افزودن هواپیماهای جستوجو و نجات یکی از نشانههایی است که حاکی از آن است پنتاگون ممکن است در حال پیشبینی عملیاتهایی باشد که در آن خلبانان یا نیروهای ویژه نیاز به بازیابی از داخل خاک دشمن داشته باشند. چنین هواپیماهایی، از جمله بالگردهای مناسب برای نجات نیروها، حدود سه هفته پیش از عملیات دستگیری نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، بهسرعت به منطقه کارائیب اعزام شده بودند.
تصاویر ماهوارهای ثبتشده در روز دوشنبه نشان میدهد دستکم یک فروند پهپاد امکیو-۹ ریپر و چندین بالگرد چندمنظوره که به نظر میرسد بهتازگی وارد شدهاند در پایگاه اردن مستقر هستند. داراییهای نظامی دیگر شامل جنگندههای اف-۳۵ و هواپیماهای جنگ الکترونیک ایای-۱۸جی گرولر است که بنا بر تصاویر عمومی، هر دو بر روی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن حضور دارند.
گرگوری برو، تحلیلگر ارشد ایران در مؤسسه اوراسیا گروپ، گفت این هواپیماهای گرولر در صورتی که آمریکا قصد ورود به حریم هوایی ایران و حمله به اهدافی در عمق خاک این کشور را داشته باشد، بسیار کاربردی خواهند بود.
این جنگندههای پنهانکار معمولاً برای از کار انداختن سامانههای پدافند هوایی دشمن و ایجاد محیطی امنتر برای سایر هواپیماها به کار میروند. علاوه بر ناوشکنهای مستقر در نزدیکی تنگه هرمز، یک ناوشکن دیگر به نام یواساس دلبِرت دی. بلک به اسرائیل سفر کرده و روز یکشنبه بندر را ترک کرده است و از آن زمان به سمت بخشهای دورتر دریای سرخ حرکت کرده است. همچنین دو ناوشکن دیگر در شرق مدیترانه حضور دارند، یواساس بالکلی و یواساس روزولت که مقامهای دفاعی آمریکا روز دوشنبه این موضوع را تأیید کردند.
نگرانی از قدرت آتش ایران
به گفته برو، این جابهجاییها نشان میدهد که «هم آمریکا و هم اسرائیل بهشدت نگران اقدام تلافیجویانه ایران علیه اسرائیل هستند، حتی اگر اسرائیل بهطور مستقیم در درگیری دخیل نباشد». ایران هشدار داده است که در صورت حمله آمریکا، پاسخ سختی خواهد داد و منافع آمریکا در منطقه و اسرائیل را هدف قرار خواهد داد.
مقامها اعلام کردهاند که انتظار میرود تسلیحات دفاعی بیشتری نیز برای تقویت دفاع نیروهای آمریکایی و متحدان آنها در برابر هرگونه اقدام تلافیجویانه احتمالی ایران به منطقه منتقل شود.
فابیان هینتس، کارشناس برنامه موشکی ایران در مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی، گفت: «تقریباً هر موشک بالستیکی در زرادخانه ایران برای هدف قرار دادن اسرائیل یا پایگاههای آمریکا در منطقه طراحی شده است.» او افزود: «تمام این سامانهها برد لازم برای حمله به پایگاههای منطقه را دارند. این زرادخانه موشکهای کوتاهبرد به احتمال بسیار زیاد همچنان تقریباً دستنخورده باقی مانده و وضعیت آن مشابه قبل از جنگ ۱۲روزه است.»
