به گزارش اکوایران، در حالی که بار دیگر مذاکرات ایران و آمریکا به مسقط کشیده شده است، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه در گفتوگویی تازه با شبکه الجزیره و همچنین در اولین کنگره سیاست خارجی که روز گذشته آغاز به کار کرد، کوشید چارچوب مواضع تهران و خطوط قرمز جمهوری اسلامی را با صراحت بیشتری تشریح کند. او با تاکید بر اینکه توان موشکی ایران «بههیچوجه موضوع مذاکره نیست»، هشدار داد هرگونه تعرض به خاک کشور با پاسخ قاطع و جدی مواجه خواهد شد.
عراقچی گفتوگوهای انجامشده در روز جمعه در مسقط را مذاکراتی با «آغازی مثبت» توصیف کرد. با این حال او تصریح کرد: مسیر اعتمادسازی میان تهران و واشنگتن همچنان پیچیده، زمانبر و مملو از چالشهای سیاسی است.
از سرگیری این گفتوگوها در شرایطی صورت گرفته که به گفته تحلیلگران، ایالات متحده با رویکردی سختگیرانهتر وارد مذاکرات شده است. واشنگتن تلاش دارد در کنار پرونده هستهای، موضوعاتی چون برنامه موشکی ایران و نقش منطقهای تهران را نیز به دستور کار مذاکرات اضافه کند؛ مطالباتی که مقامهای ایرانی بارها تاکید کردهاند خارج از چارچوب هرگونه گفتوگوی قابل قبول است.
در همین چارچوب، عراقچی ضمن تاکید دوباره بر حق ایران برای غنیسازی اورانیوم، اعلام کرد تهران آمادگی دارد برای دستیابی به توافقی «اطمینانبخش» در حوزه هستهای، انعطافهایی از خود نشان دهد. با این حال، او بار دیگر تصریح کرد که توان دفاعی و موشکی کشور خط قرمزی است که عبور از آن امکانپذیر نخواهد بود.
در سوی دیگر، آمریکا همزمان با ادامه مذاکرات، مسیر اعمال فشار را نیز حفظ کرده است. استقرار ناوهای نظامی در منطقه، صدور فرمانهای اجرایی برای اعمال تعرفه علیه کشورهایی که با ایران روابط تجاری دارند و اعمال تحریمهای تازه علیه شرکتها و شناورهای فعال در حوزه کشتیرانی، از نگاه ناظران نشانههایی از تداوم سیاست فشار حداکثری واشنگتن محسوب میشود.
در همین حال، روزنامه جروزالم تایمز گزارش داده است که دولت دونالد ترامپ به ایران اعلام کرده انتظار دارد هیأتی به ریاست عباس عراقچی با «محتوای معنادار» در دور بعدی مذاکرات در عمان حضور یابد و آمادگی ارائه امتیازاتی در حوزه هستهای و برخی موضوعات دیگر را داشته باشد.
هانیزاده: لابی اسرائیل توانایی تخریب روند مذاکرات را ندارد
حسن هانیزاده، کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با اکوایران در ارزیابی روند مذاکرات اخیر ایران و آمریکا معتقد است آنچه در دور نخست این گفتوگوها رخ داد را میتوان یک پیروزی سیاسی برای ایران تلقی کرد.
هانیزاده با اشاره به هزینههای سنگین گزینه نظامی برای واشنگتن تصریح کرد: اقدام نظامی علیه ایران، تبعات انسانی، سیاسی و اقتصادی گستردهای برای آمریکا به همراه داشت و میتوانست منطقه را برای مدت طولانی با آشفتگی مواجه کند. به گفته او، همین نگرانیها باعث شد بسیاری از رهبران کشورهای اسلامی و عربی منطقه از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بخواهند گزینه نظامی را از دستور کار خارج کند؛ درخواستی که در نهایت محقق شد.
این تحلیلگر مسائل بینالملل افزود: ترامپ از طریق رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه از ایران خواست به میز مذاکره بازگردد. با این حال، ایران شروط مشخصی را برای آغاز مذاکرات مطرح کرد؛ از جمله اینکه محل مذاکرات مسقط عمان باشد و نه استانبول و همچنین چارچوب مذاکرات صرفاً به پرونده هستهای محدود شود و موضوعاتی مانند توان دفاعی و موشکی ایران و محور مقاومت بهطور کامل از دستور کار خارج شود.
به گفته هانیزاده، این چارچوب از سوی ایران به طرف آمریکایی ابلاغ شد و در عمل نیز مورد پذیرش قرار گرفت.
او در ادامه به برخی نگرانیهای تیم مذاکرهکننده ایران در دور نخست گفتوگوها اشاره کرد و گفت حضور جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، و ژنرال کوپر، فرمانده نیروهای سنتکام، از جمله مواردی بود که حساسیتهایی را ایجاد کرد. به گفته او، هر دو این افراد تلاش داشتند مطالباتی فراتر از چارچوب تعریفشده مذاکرات را مطرح کنند.
هانیزاده تاکید کرد که کوشنر بهعنوان شریک تجاری بنیامین نتانیاهو، دارای پیوندهای عمیق با اسرائیل است و وابستگی آشکاری به منافع اسرائیل دارد. همچنین ژنرال کوپر نسبت به توان دفاعی و موشکی ایران حساسیت ویژهای داشت و تلاش میکرد موضوع موشکها را نیز وارد دستور کار مذاکرات کند. هانیزاده افزود که اختلاف نظر میان ویتکاف با کوشنر و کوپر در جریان مذاکرات کاملاً مشهود بود.
با این حال، به گفته این کارشناس مسائل بینالملل، روند مذاکرات میان ایران و آمریکا، بهویژه گفتوگوهای انجامشده با حضور عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، سازنده بوده و انتظار میرود در دور بعدی مذاکرات، مسائل حساستر و فنیتری در حوزه پرونده هستهای ایران مطرح شود.
هانیزاده تاکید کرد که خروجی دور نخست مذاکرات نشان میدهد آمریکاییها به این جمعبندی رسیدهاند که گزینه نظامی قادر نیست ایران را از چرخه هستهای و توان دفاعی خود عقب براند و به همین دلیل مسیر مذاکرات به سمت راهحل سیاسی سوق پیدا کرده است. او دور دوم گفتوگوها را بسیار حساس، پیچیده و نفسگیر توصیف کرد.
این کارشناس مسائل بینالملل در ادامه با اشاره به برگزاری همایشی درباره سیاست خارجی گفت: در این نشست، چهرههایی مانند عباس عراقچی، علیاکبر صالحی و کمال خرازی بر ضرورت وفاق و انسجام داخلی در کنار عقلانیت دیپلماسی تاکید کردند.
هانیزاده نقش نیروهای سیاسی داخلی را در پیشبرد مذاکرات بسیار مهم دانست و تصریح کرد: جریانهای مختلف سیاسی در کشور باید با حمایت از تیم مذاکرهکننده، زمینه تحقق اهداف ملی را فراهم کنند. به گفته او، هرگونه اظهارنظر غیرمنصفانه یا خارج از چارچوب تعریفشده مذاکرات، نهتنها کمکی به روند گفتوگوها نمیکند، بلکه میتواند به آن آسیب بزند.
این کارشناس مسائل بینالملل، انسجام ملی، اقتدار ملی و توان دفاعی را سه مولفه اصلی دانست که میتوانند بهعنوان پشتوانه مذاکرات ایران و آمریکا عمل کنند و هشدار داد اظهارنظرهای غیرتخصصی و غیرحرفهای ممکن است روند مذاکرات را با چالش مواجه کند. هانیزاده تاکید کرد نیروهای سیاسی باید اختلافات خود را کنار گذاشته و با وحدت کلمه، زمینه را برای فعالیت آرام و موثر تیم مذاکرهکننده فراهم کنند.
او در ادامه عباس عراقچی را مذاکرهکنندهای باهوش و باتجربه توصیف کرد و گفت باید از او حمایت شود تا بتواند اهداف ایران را در مذاکرات آینده محقق کند.
هانیزاده در بخش پایانی سخنان خود با اشاره دوباره به حضور جرد کوشنر و ژنرال کوپر در نشست مسقط، نقش لابی اسرائیل را مورد بررسی قرار داد و گفت سفر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، به آمریکا و دیدارهای او با دونالد ترامپ میتواند در فضای مذاکرات اثرگذار باشد. با این حال، او تاکید کرد که استیو ویتکاف یک مذاکرهکننده کاملاً سیاسی و مستقل است و حضور و نقشآفرینی کوشنر و کوپر را برنمیتابد.
او تاکید کرد که در شرایط فعلی، لابی اسرائیل و بنیامین نتانیاهو قادر نیستند روند مذاکرات ایران و آمریکا را تخریب کنند.
