به گزارش اکوایران، در شرایطی که جنگ ماه دوم خود را از سر میگذراند، حفظ قدرت آتش از سوی ایران برای بسیاری از ناظران مایه تعجب شده است.
استراتژی فرسایش در جنگ و تشدید درگیری
به نوشته فایننشیال تایمز، ایران در شرایطی به حملات موشکی خود علیه اسرائیل و متحدان آمریکا در منطقه ادامه میدهد که معمولاً یک ارتش مدرن را ناتوان میکند.
بر اساس این گزارش، تهران حملات هوایی مداوم و کمچالش، اختلال در شبکههای ارتباطی، و ترورهای هدفمند فرماندهان ارشد را تحمل کرده است. با این حال، علیرغم آنچه مقامات اسرائیلی و آمریکایی ادعا میکنند که ظرفیت شلیک موشکی ایران را هدف قرار دادهاند، تهران توانایی محدود اما مداومی برای هماهنگی حملات حفظ کرده است. این موضوع آنچه را که کارشناسان سیستمی با عنوان فرسایش در زمان جنگ میخوانند، برجسته میکند.
قدرت آتش کوتاهبرد ایران که روز جمعه زمانی یک جت جنگنده آمریکایی را بر فراز خاک خود سرنگون کرد، بیشتر به چشم آمد و دلالت بر تشدید عمدهای در این درگیری داشت.
تطبیق با شرایط جدید
ایران از زمان آغاز درگیری، ۴۰۰ تا ۵۰۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل شلیک کرده است. طبق اعلام وزارت دفاع بریتانیا، ایران همچنین بیش از ۳۵۰۰ موشک و پهپاد کوتاهبرد به سمت متحدان ایالات متحده در سراسر خلیج فارس شلیک کرده است. این آمار هفته گذشته در جریان سفر جان هیلی، وزیر دفاع این کشور، به منطقه منتشر شد. او پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در روز سهشنبه گفت: «آنچه که در چند روز گذشته مرا تحت تأثیر قرار داد این است که چقدر در خاورمیانه واضح است که ایران در حال گسترش حملات خود است».
وزارت دفاع امارات متحده عربی روز شنبه اعلام کرد که در ۲۴ ساعت گذشته با ۵۶ پهپاد و ۲۳ موشک بالستیک ایرانی درگیر شده است - که از تمام آمار روزانه از ۸ مارس فراتر رفته است. اسرائیل مدعیست که حدود ۷۰ درصد از پرتابگرها و ذخایر موشکی ایران در جنگ از کار افتادهاند، اگرچه رویترز، به نقل از منابع آمریکایی، در ۲۷ مارس گزارش داد که واشنگتن تنها میتواند با اطمینان بگوید که حدود یک سوم از زرادخانه موشکی ایران هدف گرفته شده است. با این حال، آنچه مسلم است اینکه باقی مانده این ذخایر اهداف بسیار دشواری محسوب میشوند. به گفته راز زیمت، تحلیلگر سابق اطلاعات نظامی اسرائیل، مرحله اولیه کارزار بر حملات هوایی علیه مجموعهای از اهداف از پیش برنامهریزی شده متکی بود. او گفت: «حملات هوایی اولیه در آغاز جنگ، دستورات و مجموعه اهداف از پیش تعیین شده بودند».
از آن زمان، سیستم فرماندهی ایران خود را با شرایط وفق داده است. دستورات هنوز هم در سلسله مراتب فرماندهی جریان دارند، اما در شرایط بسیار محدودتر. او افزود که با وجود از دست دادن چندین رهبر نظامی کلیدی، فرماندهی و کنترل متمرکز باقی مانده است. این امر با توانایی نیروهای ایرانی در تطابق مجدد پس از اصابت اهداف خاص یا حمله به اهداف خاص در تلافی آنچه در ایران مورد اصابت قرار گرفته، نشان داده شده است.
یک نمونه در این مورد، حمله به دیمونا، شهری که میزبان تأسیسات هستهای مخفی اسرائیل است، در 19 مارس پس از حمله جتهای اسرائیلی به سایتهای هستهای ایران در نطنز است. مورد دیگر حمله به زیرساختهای گاز طبیعی مایع در راس لفان در قطر پس از حمله اسرائیل به میدان گازی پارس جنوبی ایران است.
به گفته زیمت: «دستورات صادر میشوند. سربازی که در صحرا است لزوماً نمیداند که نطنز تازه مورد اصابت قرار گرفته و اکنون زمان تمرکز بیشتر بر جنوب اسرائیل [دیمونا] است. باید دستور واضحی صادر شود». او افزود: «این یک سیستم منظم در شرایط بسیار دشوار است. آنها قادر به انجام این کار هستند».
جنگ در راه است: تغییر سیستم فرماندهی و کنترل و استراتژی دفاعی «موزاییکی»
با این حال، به نظر میرسد که پس از شروع جنگ، نحوهی اعمال فرماندهی و کنترل تغییر کرده است. به گفته یک فرد آشنا با این موضوع: «همه چیز غیرمتمرکز است و توسط رهبران محلی در مناطق مختلف هدایت میشود. ایران این سیستم را طی دههها ایجاد کرد - آنها میدانستند که این جنگ در راه است».
ایران از فرماندهی غیرمتمرکز به عنوان یک استراتژی دفاعی «موزاییکی» یاد میکند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پستی در شبکه ایکس در اول مارس گفت: «ما دو دهه فرصت داشتیم تا شکستهای ارتش آمریکا را در شرق و غرب خود مطالعه کنیم. ما بر این اساس درسهایی را فرا گرفتهایم. دفاع موزاییکی غیرمتمرکز ما را قادر میسازد تا تصمیم بگیریم که جنگ چه زمانی و چگونه پایان خواهد یافت».
به گفته یک کارشناس مسائل ایران، دکترین موزاییکی «برای زنده ماندن در برابر از دست رفتن فرماندهی طراحی شده است». او افزود: «این دکترین سطحی از استقلال را برای فرماندهان میدانی فراهم میکند که معمولاً در ارتشهای متمرکز دیده نمیشود. به نظر میرسد قرارگاه خاتم الانبیا هنوز قادر به پاسخگویی متقابل است. زیرا آنها یک تصویر عملیاتی بزرگ دارند تا ببینند چه چیزی مورد اصابت قرار گرفته، سپس یک واحد را برای گفتن پاسخ متقابل فرا میخوانند».
به باور تحلیلگران، ایران در طول سالیان با تهدیدها سازگار شده است. به گفته رابرت تولاست از موسسه خدمات متحد سلطنتی در لندن: «به نظر میرسد ایران مدتها پیش اقداماتی را انجام داده تا اطمینان حاصل کند که نیروهای امنیتی میتوانند در صورت حمله به فرماندهی، فعال بمانند. فرماندهان محلی، در صورت عدم وجود دستور مافوق، درک روشنی از آنچه باید انجام دهند دارند. از نظر عملی، این هنوز به نوعی زیرساخت فرماندهی و کنترل نیاز دارد». او گفت با توجه به اینکه رادیوها و تلفنهای همراه شنود میشوند، خدمه موشک ممکن است از تلفنهای داخلی یا حتی پیامرسانها برای برقراری ارتباط استفاده کنند. به گفته تولاست، همچنین گزارشهایی از یک سیستم فیبر نوری نظامی وجود داشته است.
بهترین گزینه برای شلیک
اکنون برای اسرائیل و متحدانش، این کمپین وارد مرحلهای طولانیتر شده است: ردیابی آخرین و نایابترین عناصر زرادخانه ایران. ناداو شوشانی، سخنگوی ارتش اسرائیل، تائید کرده که روند کنونی در حال تغییر است. کارشناسان معتقدند که شلیک موشکها عمدتاً از پرتابگرهای متحرک صورت میگیرد، نه از محلهای ثابت در دوازده پناهگاه عظیم زیرزمینی، که به «شهرهای موشکی» ایران معروف هستند.
به گفته جاناتان روهه، عضو استراتژی آمریکا در جینسا، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن: «پرتابگرهای روی زمین، با سوختگیری و آمادهسازیهای زمانبر برای هدفگیری، بسیار آسیبپذیرتر هستند. اما آنها همچنین متحرک و بسیار فراوانتر و قابل استفادهتر هستند». او گفت حتی اگر ادعای ایالات متحده و اسرائیل مبنی بر هدف قرار دادن بیش از ۷۰ درصد درست باشد، «پرتابگرهای متحرک گزینه بهتر ایران برای حفظ نرخ ثابت شلیک موشک هستند».
پرتابگرها که دستنیافتنیتر است - میتوانند شلیک کنند، جابجا شوند و از تیررس پنهان شوند و تلاشها برای یافتن آنها را پیچیدهتر کنند. به رغم فعالیت مستمر پدافند هوایی اسرائیل، پرتابهای روزانه ایران به این رژیم از روز سوم جنگ در حدود هفت تا ۱۵ موشک تثبیت شده است.
اکنون ایران که موفق شده اهداف خاص را با دقت بسیار بالا بمباران کند، در اوایل درگیری بر روی تأسیسات راداری تمرکز داشت. روز جمعه، یک پهپاد ایرانی به یک هواپیمای نظارتی هوایی E-3 ایالات متحده در عربستان سعودی آسیب جدی وارد کرد که حدود ۷۰۰ میلیون دلار هزینه داشت. کمتر کسی اکنون معتقدست که ایران به طور کامل موشکهایش را تمام خواهد کرد و میتواند با تعداد کمی موشک در روز به کارزار خود ادامه دهند. به گفته روهه: «برای پیروزی در این جنگ باید مقاومت کرد، بنابراین تهران ترجیح میدهد پرتابهای کمتر در مدت زمان طولانی شلیک کند و شلیک محدود علیه اهداف از پیش تعیینشده، هماهنگی و اجرای آسانتری دارند».
