به گزارش اکوایران، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحد، در کوشش برای دفاع از ادعای خود مبنی بر اینکه برای ادامه درگیری نیازی به اجازه قانونگذاران ندارد، اعلام کرد که آتشبس خصومتها علیه ایران را «پایان داده است.» ترامپ در نامهای به رهبران کنگره در روز جمعه، یعنی روزی که آخرین مهلت مراجعه به کنگره درباره جنگ بود، گفت که از زمان آتشبس هیچ تبادل آتشی با ایران صورت نگرفته است. به گفته او: «خصومتهایی که در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شدند، پایان یافتهاند.» به گزارش خبرگزاری الجزیره، پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحد، مدعی است خصومتها متوقف شدهاند؛ بااینهمه، قانونگذاران میگویند که نیروهای آمریکا با وجود توقف حملات هوایی همچنان فعال هستند. نشریه نیویورک تایمز نیز در گزارشی مواضع بعضی از سناتورهای دمکرات و جمهوریخواه در رابطه با وضعیت حقوقی بغرنج بهوجود آمده و اختلافات میان سنا و مقامات کاخ سفید را بازتاب داد.
مناقشه بر سر میزان اختیارات رئیسجمهور آمریکا در حوزه جنگ
به نوشته خبرگزاری رویترز، بر اساس قانون اختیارات جنگی سال ۱۹۷۳، رئیسجمهور آمریکا تنها میتواند ۶۰ روز اقدام نظامی انجام دهد، مگر آنکه آن را پایان دهد، از کنگره مجوز بگیرد یا برای ۳۰ روز دیگر به دلیل «ضرورت اجتنابناپذیر نظامی مرتبط با امنیت نیروهای مسلح ایالات متحد» در هنگام خروج نیروها درخواست تمدید کند. رئیسجمهور بهطور رسمی ۴۸ ساعت پس از نخستین حملات هوایی دو ماه پیش، کنگره را از آغاز درگیری مطلع کرده بود؛ اقدامی که ساعت شمار ۶۰ روزهای را آغاز کرد که در اول ماه مه پایان مییابد. قانون اختیارات جنگی اجازه تمدید محدود ۳۰ روزه را میدهد، اما فقط برای خروج امن نیروها، نه ادامه نامحدود عملیات رزمی.
با نزدیک شدن این تاریخ، دستیاران کنگره و تحلیلگران گفتند که انتظار دارند رئیسجمهور جمهوریخواه از این ضربالاجل گذر کند. یک مقام ارشد دولت ترامپ روز پنجشنبه گفته بود که از نظر دولت، ضربالاجل قانون اختیارات جنگی در این مورد اعمال نمیشود.
اکوایران: خبرگزاری فرانسه مطلبی با عنوان «ترامپ بهدنبال راه خروج از جنگ است، اما شاید ایران همراهی نکند» منتشر کرده است و در آن وضعیت دشوار دولت ترامپ در رابطه با جنگ در ایران را توصیف میکند. نشریه نیویورک تایمز در یادداشتی به وضعیت حقوقی جنگ در ایران و مهلت شصت روزه آن میپردازد.
ترامپ گفت قانون اختیارات جنگی را مغایر قانون اساسی میداند. رؤسایجمهور جمهوریخواه و دموکرات هر دو استدلال کردهاند که این قانون ناقض قانون اساسی است، زیرا برای اختیارات رئیسجمهور بهعنوان فرمانده کل قوا محدودیت تعیین میکند. کارشناسان حقوقی میگویند دادگاهها هنوز درباره این موضوع تصمیم نگرفتهاند. ترامپ پیش از ترک واشینگتن به مقصد فلوریدا گفت: «ما آتشبس داشتیم، بنابراین این به شما زمان اضافی میدهد.»
دموکراتهای کنگره، که بارها کوشیدهاند قوانینی درباره اختیارات جنگی تصویب کنند تا ترامپ را وادار به پایان جنگ یا مراجعه به کنگره برای کسب مجوز کنند، این تفسیر را رد کردند و گفتند که در قانون ۱۹۷۳ چیزی درباره آتشبس وجود ندارد. آنها همچنین گفتند که ادامه استقرار کشتیهای آمریکایی برای محاصره صادرات نفت ایران، نشانه ادامه خصومت است، نه آتشبس. اما ترامپ در نامه خود به کنگره اذعان کرد که ممکن است این درگیری حلوفصل نشود. او گفت ایران همچنان تهدیدی «قابل توجه» برای ایالات متحد و نیروهای مسلح آن بهشمار میرود.
وفاداری حزبی در آستانه انتخابات
جمهوریخواهان همحزبی ترامپ، که اکثریتی شکننده در سنا و مجلس نمایندگان دارند و بهندرت از او فاصله میگیرند، تقریباً بهاتفاق آرا به جلوگیری از تصویب هر قطعنامهای که خواهان پایان درگیری بود رأی دادهاند. نظرسنجیها نشان میدهند که این جنگ در میان آمریکاییها نامحبوب است؛ آن هم شش ماه پیش از انتخابات ماه نوامبر که مشخص خواهد کرد در سال آینده کنترل کنگره در دست چه کسانی خواهد بود.
یک بیلبورد دیجیتال تصویری با این مضمون نمایش میدهد: «همین حالا به جنگ ایران پایان دهید» در میدان تایمز، نیویورک، آمریکا، ۳۰ آپریل ۲۰۲۶ / عکس از خبرگزاری فرانسه
مطابق قانون اساسی ایالات متحد، تنها کنگره، یعنی نه رئیسجمهور، میتواند اعلان جنگ کند، اما این محدودیت شامل عملیات کوتاهمدت یا مقابله با تهدید فوری نمیشود. اگر جنگ از سر گرفته شود، ترامپ میتواند به قانونگذاران بگوید یک دوره تازه ۶۰ روزه را آغاز کرده است. رؤسایجمهور هر دو حزب بارها هنگام انجام خصومتهای متناوب از زمان تصویب قانون اختیارات جنگی در واکنش به جنگ ویتنام، همین کار را انجام دادهاند. جنگ ویتنام که در میان آمریکاییها بسیار نامحبوب بود نیز بدون مجوز از سوی کنگره انجام گرفت. گفته میشود ترامپ روز پنجشنبه گزارشی درباره طرحهای حملات نظامی تازه برای وادار کردن ایران به مذاکره جهت پایان دادن به درگیری دریافت کرد.
آتشبس واقعی یا ادامه کارزار نظامی تحت نامی دیگر
به نوشته خبرگزاری الجزیره، روز پنجشنبه، پیت هگست در جلسه استماع سنا به قانونگذاران گفت آتشبس جاری، هرچند شکننده باشد، اما در عمل ساعت این ضربالاجل را متوقف کرده است. بااینحال، تفسیر هگست بهشدت مورد مناقشه قرار گرفته است. قانونگذاران دموکرات و کارشناسان حقوقی استدلال میکنند این قانون هیچ بندی برای توقف شمارش پس از آغاز ضربالاجل ندارد. هگست روز پنجشنبه در شهادت خود در کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا استدلال کرد که «ساعت ۶۰ روزه در زمان توقف جنگ، متوقف میشود یا از حرکت میایستد».
دیوارنگاره در تهران با موضوع جنگ/ عکس از خبرگزاری فرانسه
این اختلاف بازتابدهنده کشمکشی عمیقتر بر سر تعریف «خصومتها» است و نیز این مسئله که آیا یک آتشبس موقت میتواند تعهدات قانونیای را که انتظار میرود کاخ سفید رعایت کند تغییر دهد یا نه. دیگر مقامهای دولت ترامپ نیز سخنان هگست را تکرار کردهاند و استدلال میکنند که نبود درگیری فعال از اوایل ماه آپریل به این معناست که خصومتها برای اهداف قانون اختیارات جنگی عملاً پایان یافتهاند و بنابراین ضربالاجل ۶۰ روزه دیگر اعمال نمیشود. یک مقام به خبرگزاری رویترز گفت: «برای اهداف قانون اختیارات جنگی، خصومتهایی که روز شنبه ۲۸ فوریه آغاز شد، پایان یافته است». او افزود: «از روز سهشنبه ۷ آپریل تاکنون هیچ تبادل آتشی میان نیروهای مسلح آمریکا و ایران صورت نگرفته است.»
افزون بر این، برخی پیشنهاد کردهاند که برای دور زدن ضربالاجل، صرفاً عملیات تازهای با نامی تازه آغاز شود. ریچارد گلدبرگ، که در دوره نخست ترامپ مدیر مقابله با سلاحهای کشتار جمعی ایران در شورای امنیت ملی آمریکا بود، گفت به مقامهای دولت توصیه کرده که عملیات تازهای را آغاز کنند که میتواند «گذرگاه حماسی» نام گیرد؛ دنبالهای بر «عملیات خشم حماسی» که نام عملیات کنونی علیه ایران است. او به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که این مأموریت تازه «ذاتاً مأموریتی دفاعی برای بازگشایی تنگه خواهد بود، درحالیکه حق اقدام تهاجمی در حمایت از بازگرداندن آزادی کشتیرانی محفوظ میماند». گلدبرگ افزود: «به نظر من این همهچیز را حل میکند.»
درگیری سناتورهای دمکرات با پیت هگست
قانون اختیارات جنگی که برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور پس از ویتنام طراحی شد، از سوی رؤسایجمهور پیشین نادیده گرفته یا به چالش کشیده شده است، زیرا آنها استدلال کردهاند بخشهایی از آن مغایر قانون اساسی است. این قانون پس از بمباران مخفیانه کامبوج توسط ریچارد نیکسون، رئیسجمهور وقت و نیز بیش از یک دهه جنگ در ویتنام تصویب شد، هرچند نیکسون در ابتدا آن را وتو کرده بود.
مجوز استفاده از نیروی نظامی (AUMF) نیز یکی دیگر از مبانی احتمالی حقوقی برای ادامه عملیات نظامی است، زیرا به رئیسجمهور اختیار میدهد برای اهداف مشخص از زور استفاده کند. این مجوز نخست در سال ۲۰۰۱ پس از حملات ۱۱ سپتامبر تصویب شد تا آمریکا بتواند بهاصطلاح «جنگ علیه ترور» را اجرا کند و سپس در سال ۲۰۰۲ برای برکناری صدام حسین و مجوز حمله ۲۰۰۳ به عراق تأیید شد. از آن زمان، دولتهای پیاپی برای طیف گستردهای از اقدامات نظامی به این مجوزها استناد کردهاند.
پیت هگزت، وزیر دفاع ایالات متحده و دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش در ۲۹ آوریل در جلسه استماع کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان شهادت میدهند/ عکس از گتی ایمیجز
بهدلیل شکاف عمیق میان دموکراتها و جمهوریخواهان، بعید است کنگره ادامه اقدام نظامی علیه ایران را تأیید کند. روز پنجشنبه، ششمین تلاش در سنا برای محدود کردن اختیارات ترامپ در انجام عملیات نظامی از طریق قانون اختیارات جنگی با رأی ۵۰ در برابر ۴۷ شکست خورد؛ اعضا عمدتاً بر اساس خطوط حزبی رأی دادند.
در جلسه استماع، تیم کین، سناتور ویرجینیا، این تفسیر را کاملاً رد کرد و گفت باور ندارد «متن قانون از چنین برداشتی پشتیبانی کند.» آدام شیف، سناتور دموکرات از ایالت کالیفرنیا، نیز این استدلال را به چالش کشید و گفت با وجود توقف حملات هوایی، نیروهای آمریکا همچنان در منطقه فعال هستند. او خاطرنشان ساخت: «توقف استفاده از برخی نیروها درحالیکه از دیگر نیروها استفاده میشود، بههیچوجه ساعت را متوقف نمیکند.»
اگرچه تقریباً همه جمهوریخواهان روز پنجشنبه علیه قطعنامه اختیارات جنگی رأی دادند، سوزان کالینز، سناتور ایالت مین، صف خود را شکست و در کنار دموکراتها قرار گرفت. او گفت: «اختیار رئیسجمهور بهعنوان فرمانده کل قوا بدون محدودیت نیست» و افزود ضربالاجل ۶۰ روزه «پیشنهاد نیست، بلکه الزام است.»
جمهوریخواهانی که بهتدریج مردد میشوند
به نوشته نشریه نیویورک تایمز، به گفته جاش هاولی، سناتور جمهوریخواه از میزوری، اگر ترامپ خروج نیروها از ایران را آغاز نکند یا استدلال حقوقی قانعکنندهای برای نادیده گرفتن قانون ارائه ندهد، کنگره باید فعالانه قانونی برای مجاز دانستن جنگ تصویب کند.
این تحولات نشان دادند جمهوریخواهان که بارها استدلال میکردند رئیسجمهور اختیار نامحدود برای اجرای جنگی دارد که ابتدا آن را سریع و قاطع توصیف کرده بود، اکنون با ورود جنگ به سومین ماه خود در حال بازنگری در آن موضع هستند.
سناتور مورکوفسکی روز پنجشنبه از صحن سنا تهدید کرد که در همین ماه رأیگیری درباره لایحهای را تحمیل خواهد کرد که جنگ را مجاز میداند، اما چنین چیزی «چک سفیدامضا» نیست و رئیسجمهور را ملزم میکند «شاخصهای موفقیت، اطلاعرسانی درباره هر تغییر در اهداف» و معیارهای خروج را ارائه دهد. این طرح که هنوز در حال تدوین است، هیچ شانسی برای تبدیل شدن به قانون ندارد، اما بحث درباره ادامه جنگ را تحمیل میکند و سناتورها را مجبور میسازد موضع خود را آشکارا ثبت کنند؛ کاری که از آغاز نبرد در ۲۸ فوریه از آن پرهیز کردهاند.
سناتور لیزا مورکوفسکی، جمهوریخواه از آلاسکا، ماه گذشته در کنگره آمریکا. خانم مورکوفسکی هفتههاست از نبود پاسخ از سوی کاخ سفید به پرسشهای ابتدایی کنگره درباره جنگ ناراضی بوده است. عکس: سالوان ژرژ برای نیویورک تایمز.
جان کرتیس، سناتور جمهوریخواه یوتا، روز پنجشنبه گفت اگر کنگره نقش قانون اساسی خود را در تصویب ادامه خصومتها ایفا نکند، از ادامه جنگ حمایت نخواهد کرد. او در بیانیهای پس از اظهارات هگست گفت: «قانون اختیارات جنگی روشن است که پس از ۶۰ روز، اقدام نظامی باید رو به پایان برود مگر آنکه کنگره مجوز رسمی بدهد.» او افزود جنگ ویتنام «یادآور دائمی ویرانیای است که وقتی خطوط اختیار مبهم یا نادیده گرفته شوند رخ میدهد.»
تاد یانگ، سناتور جمهوریخواه ایندیانا که پیشتر به بحث درباره اختیار جنگی ترامپ رأی داده بود، نیز بهشدت تردید داشت. او روز پنجشنبه گفت: «اگر آتشبس برقرار باشد اما آنها شلیک را متوقف نکنند، آیا باز هم آتشبس محسوب میشود؟ نمیدانم. آیا برای این موضوع سابقه حقوقی وجود دارد؟»
ترامپ در نامه روز جمعه خود به کنگره گفت «از ۷ آپریل تاکنون هیچ تبادل آتشی میان نیروهای ایالات متحد و ایران صورت نگرفته است،» به این معنا که خصومتهایی که در ۲۸ فوریه آغاز کرد «پایان یافتهاند». شاید این استدلال جمهوریخواهان ظنینی مانند یانگ را قانع نکند. یانگ کسی است که گفته بود کاخ سفید باید توضیحی درباره تفسیر تازه خود از قانون اختیارات جنگی به قانونگذاران بدهد. یانگ گفت: «ما بهدنبال یک استدلال حقوقی بسیار قوی هستیم.»
