به گزارش اکوایران، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحد، روز سهشنبه اعلام کرد که بهطور موقت عملیاتی را برای کمک به اسکورت کشتیها در تنگه هرمز متوقف خواهد کرد و از «پیشرفت چشمگیر» بهسوی یک توافق جامع با ایران سخن گفت.
توقف «پروژه آزادی»
به گزارش خبرگزاری رویترز، دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشت: «ما بهطور متقابل توافق کردهایم، همزمان با برقراری محاصره بهطور کامل، پروژه آزادی ... برای مدت کوتاهی متوقف شود تا ببینیم آیا توافق میتواند نهایی و امضا شود یا نه.» در تهران که در ان زمان بامداد چهارشنبه بود، واکنش بیدرنگی در این رابطه مشاهده نشد.
اکوایران: دونالد ترامپ میگوید ایالات متحد به کشتیهای گرفتار در تنگه هرمز کمک خواهد کرد. از سوی دیگر، ایران پیشنهادی چهارده مادهای تازهای را برای پیشبرد مذاکرات ارائه کرده است و مقامات معتقدند که اکنون توپ در زمین آمریکاست.
اندکی پس از پیام ترامپ، قیمت معاملات آتی نفت خام آمریکا ۲.۳۰ دلار کاهش یافت و به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید؛ سطحی که از زمان جهش قیمت انرژی در دو ماه گذشته بهدلیل درگیری، بهدقت زیر نظر بوده است.
کاخ سفید بیدرنگ به درخواست برای اظهار نظر درباره میزان پیشرفت حاصلشده یا مدت زمان این توقف پاسخ نداد. روبیو و دیگر مقامهای ارشد دولت پیشتر در روز سهشنبه گفته بودند که نباید اجازه داده شود ایران کنترل رفتوآمد در این تنگه را در دست بگیرد. ایران پس از حملات آمریکا و اسرائیل عملاً تنگه را مسدود کرده است. ایالات متحد نیز در پاسخ، تردد دریایی به بنادر ایران را محدود کرده و برای کشتیهای تجاری عبورهای اسکورتشده برقرار کرده است.
روبیو میگوید عملیات اصلی پایان یافته است
مارکو روبیو در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید ادعا کرد که ایالات متحد به اهداف خود در کارزار نظامیاش که از ۲۸ فوریه همراه با اسرائیل آغاز شده بود، دست یافته است. او گفت: «عملیات خشم حماسی به پایان رسیده است. ما بهدنبال ایجاد وضعیت اضافی دیگری نیستیم». یکی از اهداف اصلی ترامپ از آغاز حملات نظامی علیه ایران این بود که اطمینان حاصل شود تهران به سلاح هستهای دست پیدا نمیکند؛ موضوعی که ایران تلاش برای دستیابی به آن را انکار کرده است. بااینحال، ایران بیش از ۹۰۰ پوند اورانیوم با غنای بالا را تحویل نداده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحد، در جریان یک نشست خبری در اتاق توجیهی مطبوعاتی جیمز اس. بردی در کاخ سفید در واشنگتن دی.سی.، آمریکا، ۵ مه ۲۰۲۶ سخنرانی میکند/عکس: رویترز-اِوَن ووچی
درحالیکه روبیو در حال سخن گفتن بود، آژانس عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش داد که یک کشتی باری در تنگه مورد اصابت یک پرتابه قرار گرفته است. جزئیات بیشتری از این حادثه بیدرنگ در دسترس نبود. پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحد، پیشتر در روز سهشنبه گفته بود که ایالات متحد با موفقیت مسیری امن از این آبراه ایجاد کرده و صدها کشتی تجاری در صف گذر قرار دارند. او افزود که آتشبس چهار هفتهای با ایران پایان نیافته است. او گفت: «در حال حاضر آتشبس قطعاً برقرار است، اما ما آن را بسیار، بسیار دقیق زیر نظر خواهیم داشت.»
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالت متحد، گفت که حملات ایران علیه نیروهای آمریکایی «در این مقطع زیر آستانه ازسرگیری عملیاتهای رزمی گسترده» قرار دارد. در پاسخ به این پرسش که ایران برای نقض آتشبس چه باید بکند، ترامپ گفت: «آنها میدانند چه کاری را نباید انجام دهند.»
«حق پاسخگویی»
اندکی پس از سخنان هگست، وزارت دفاع امارات متحد عربی اعلام کرد که سامانههای پدافند هوایی این کشور بار دیگر با حملات موشکی و پهپادی از سوی ایران مقابله میکنند، هرچند فرماندهی مشترک نظامی ایران انجام این حملات را رد کرد. وزارت خارجه امارات این حملات را تشدیدی جدی خواند و گفت که تهدیدی مستقیم برای امنیت کشور است و افزود که این کشور «حق کامل و مشروع» خود برای پاسخگویی را محفوظ میدارد. وزارت خارجه ایران اظهارات ابوظبی را رد کرد و گفت اقدامات نیروهای مسلح این کشور صرفاً در جهت دفع تجاوز آمریکا بوده است.
کشتیها در تنگه هرمز در نزدیکی بندرعباس، ایران، ۴ مه ۲۰۲۶/عکس: امیرحسین خرگویی-ایسنا-وانا (خبرگزاری غرب آسیا) از طریق رویترز
ارتش آمریکا روز دوشنبه اعلام کرد که دو کشتی تجاری آمریکایی بدون ذکر زمان گذر، از تنگه گذر کردهاند، درحالیکه شرکت کشتیرانی مرسک اعلام کرد کشتی «الاینس فرفکس» با پرچم ایالات متحد روز دوشنبه تحت اسکورت نظامی آمریکا از خلیج فارس خارج شده است. ایران هرگونه گذر را رد کرد.
تلاشهای میانجیگری پاکستان ادامه دارد
این جنگ که به لبنان و کشورهای خلیج فارس نیز گسترش یافته، هزاران کشته برجای گذاشته و اقتصاد جهانی را دچار تلاطم کرده است. رئیس صندوق بینالمللی پول روز سهشنبه گفت حتی اگر درگیری بیدرنگ پایان یابد، رسیدگی به پیامدهای آن سه تا چهار ماه زمان خواهد برد. این درگیری همچنین پیش از انتخابات میاندورهای مهم در ماه نوامبر، بر دولت ترامپ فشار وارد کرده است، زیرا افزایش قیمت بنزین به جیب رأیدهندگان آسیب میزند.
ترامپ گفته است حملات آمریکا و اسرائیل با هدف از میان بردن آنچه او تهدیدات قریبالوقوع از سوی ایران میخواند انجام شدهاند و به برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک ایران و همچنین حمایت آن از حماس و حزبالله اشاره کرده است. ایران این حملات را نقض حاکمیت خود دانسته و اعلام کرده است که بهعنوان یکی از طرفهای پیمان عدم اشاعه هستهای، حق توسعه فناوری هستهای برای مقاصد صلحآمیز، از جمله غنیسازی، را دارد.
تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به این درگیری تاکنون نتیجهای نداشتهاند. مقامهای آمریکایی و ایرانی یک دور گفتوگوی رو در رو داشتهاند، اما تلاشها برای برگزاری نشستهای بیشتر ناکام مانده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفته است که مذاکرات صلح همچنان با میانجیگری پاکستان در جریان است. رسانههای ایرانی گزارش دادند که او صبح چهارشنبه برای گفتوگو با همتای چینی خود درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقهای و بینالمللی وارد پکن شده است. ترامپ نیز قرار است در همین ماه به چین سفر کند.
مقامهای آمریکایی میگویند آتشبس برقرار است؛ شرکتهای کشتیرانی همچنان محتاط هستند
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی مرتبط با همین موضوع مینویسد: امارات متحد عربی، یکی از متحدان کلیدی آمریکا در خلیج فارس، اعلام کرد که برای دومین روز متوالی در روز سهشنبه هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفته است.
بااینوجود، رهبران نظامی آمریکا و روبیو تأکید کردند که آتشبس تقریباً یکماهه همچنان برقرار است و با وجود آنکه درگیری حلوفصل نشده، عملیات اصلی نظامی آمریکا علیه ایران به پایان رسیده است. روبیو پیش از اعلام ترامپ در نشست خبری کاخ سفید گفت که ایران برای دستیابی به صلح باید با خواستههای ترامپ درباره برنامه هستهای خود موافقت کند و همچنین با بازگشایی تنگه هرمز موافقت نماید. روبیو گفت: «ما مسیر صلح را ترجیح میدهیم.»
پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحد، و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، در یک نشست خبری در پنتاگون در واشینگتن، سهشنبه ۵ مه ۲۰۲۶، با خبرنگاران صحبت میکنند/عکس: آسوشیتدپرس
افسران نظامی سابق که در این تنگه خدمت کردهاند گفتهاند بازگشایی این آبراه که تنها ۳۴ کیلومتر عرض دارد، حتی با اسکورت نظامی که آمریکا در حال حاضر ارائه نمیدهد، خطرناک و بسیار دشوار خواهد بود. شرکت هاپاگ-لوید، یکی از بزرگترین شرکتهای حملونقل کانتینری جهان، در بیانیهای اعلام کرد ارزیابی ریسک آن «بدون تغییر» باقی مانده و گذر از تنگه «در حال حاضر برای کشتیهای ما ممکن نیست.»
ایران به کشتیهایی که بدون استفاده از مسیر تعیینشده خود در بخش شمالی تنگه و در امتداد سواحل ایران گذر کنند، حمله کرده است. این مسیر مستلزم بررسیِ سپاه پاسداران و در برخی موارد پرداخت هزینه است. مسیر مورد تأیید آمریکا از آبهای سرزمینی عمان در جنوب گذر میکند.
