به گزارش اکوایران، در شرایطی که با تداوم آتشبس شکننده، مذاکرات دیپلماتیک همچنان در ینبست قرار دارد، رئیسجمهور ایالات متحده در برابر تصمیمی کلیدی قرار گرفته است.
بنبست دیپلماسی قهری
به نوشته خبرگزاری رویترز، در طول اولین سال بازگشت به کاخ سفید، سبک مذاکره تند و تیز دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، باعث شد تا او در مورد مسائلی از تعرفهها گرفته تا درگیریهای مسلحانه، از کشورها امتیاز بگیرد. اما در مورد ایران، همان نوع دیپلماسی قهری -همراه با تهدیدهای عمومی، توهینها و اولتیماتومها - به نظر میرسد به بنبست رسیده و ممکن است تلاشهای او را برای پایان دادن به جنگی که اقتصاد جهانی را متزلزل کرده، تضعیف کند.
اکوایران: چین خواستار آتشبس و بازگشایی مسیر دریایی شد، درحالیکه دونالد ترامپ گفت شی جینپینگ درباره پایان دادن به جنگ ایران «احساس بسیار مشابهی» دارد.
با به بنبست رسیدن این منازعه، ترامپ ناامیدی فزایندهای را نسبت به بحران ۱۱ هفتهای ابراز داشته، اما تمایل کمی برای نرم کردن رویکرد دیپلماتیک تند خود نسبت به مقامات جمهوری اسلامی ایران نشان داده است. این مسئله به حال یک توافق سریع از طریق مذاکره خوب نیست و این نگرانی را ایجاد میکند که بنبست فعلی - و شوک بیسابقه ناشی از آن به منابع انرژی جهان - میتواند به طور نامحدود با دورههای متناوب سیاست تهاجمی ادامه یابد.
اگرچه ایران اساساً تنگه حیاتی هرمز را در کنترل خود نگه داشته و اهرم قابل توجهی از آن ساخته است، ترامپ همچنان به یک راهکار دیپلماتیک -که با خواستههای حداکثری، غیرقابل پیشبینی بودن، سیگنالهای متناقض و زبان تند مشخص میشود- ادامه داده است. مهمتر از آن، اصرار ترامپ بر خروج از درگیری و نمایش پیروزی مطلق ایالات متحده - حتی اگر با واقعیت میدانی مطابقت نداشته باشد - در حالی که ایرانیها باید شکست کامل را بپذیرند، مانع دیگری در این راه است. بنبست با ایران در حالی رخ میدهد که ترامپ با فشارهای داخلی به دلیل قیمت بالای بنزین در ایالات متحده و میزان پایین محبوبیت خودش پس از آغاز جنگی منفور پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر روبرو است. حزب جمهوریخواه او برای حفظ کنترل کنگره تلاش میکند.
تهدید آخرالزمانی
ترسناکترین سخنان او ماه گذشته مطرح شد، زمانی که در رسانههای اجتماعی تهدید کرد که اگر ایران به توافق نرسد، تمدن این کشور را نابود خواهد کرد - پیامی که مقامات دولتی به وال استریت ژورنال گفتند که بداهه بوده و به عنوان بخشی از یک استراتژی امنیت ملی بررسی نشده است.
دیوارنگاره در تهران با موضوع جنگ/ عکس از خبرگزاری وانا
ترامپ در نهایت عقبنشینی کرده و با آتشبس موافقت کرد. اما او چندین بار دیگر هشدار نسبت به تخریب پلها و شبکه برق ایران را تکرار کرده است، از جمله در گفتوگو به خبرنگاران در هواپیمای ایر فورس در روز جمعه و هنگام بازگشت از سفر چین. و هفته گذشته، ترامپ به خبرنگاران گفت که اگر «یک درخشش بزرگ از ایران» را ببینند، متوجه خواهند شد که آتشبس فعلی از بین رفته است، که برخی آن را تهدید به استفاده سلاحهای هستهای تفسیر کردهاند - که او اصرار داشته هرگز انجام نخواهد داد.
به گفته دو منبع آگاه، هیچ تلاشی در داخل کاخ سفید برای متقاعد کردن ترامپ به نشان دادن خویشتنداری بیشتر در پیامهایش در مورد ایران صورت نگرفته است. در حالی که نظرسنجیها نشان میدهد جنبش ماگا عمدتاً در کنار او ایستاده است، برخی از چهرههای برجستهای که در گذشته از او حمایت کردهاند، علیه جنگ صحبت کرده و از تهدیدهای شدیدتر او انتقاد کردهاند.
عدم صبر استراتژیک؛ رسانههای اجتماعی پس از نیمهشب
برخی از تندترین اظهارات ترامپ، که اغلب پس از نیمهشب در پلتفرم سوشال تروث منتشر میشود، در مقاطع حساسی رخ داده است، مانند ماه گذشته که او ناگهان محاصره بنادر ایران را اعلام کرد - که ایران به آن واکنش نشان داد و آتشبس شکننده فعلی را به خطر انداخت. روز دوشنبه، ترامپ آخرین پیشنهاد ایران را به عنوان «یک تکه آشغال» رد کرد. به گفته دنیس راس، مشاور ارشد سابق در امور خاورمیانه در دولتهای دموکرات و جمهوریخواه: «عدم صبر استراتژیک و تناقض در سخنان رئیس جمهور، هر پیامی را که او میخواهد ارسال کند، تضعیف میکند».
با این حال، در طول سفر به پکن، ترامپ عمدتاً از حملات لفظی شدید به ایران خودداری کرد.ترامپ - که قبلاً یک توسعهدهنده املاک در نیویورک بوده و خود را به عنوان یک معاملهگر ماهر معرفی میکند - مدتهاست اصرار دارد که غیرقابلپیشبینی بودن یک تاکتیک مذاکرهای است که با هدف بیثبات کردن مخالفان انجام میشود. این رویکرد به او کمک کرده تا در برخی موارد، زمانی که به دنبال توافقات تعرفهای با شرکای تجاری بوده، امتیازاتی کسب کند، اگرچه اغلب و در نهایت به کمتر از خواستههای اولیه خود رضایت داده است. در برخی درگیریها، مانند عملیات نظامی سریع ایالات متحده علیه ونزوئلا که منجر به دستگیری رهبر آن شد و مذاکرات سال گذشته که آتشبس در جنگ غزه را تضمین کرد، تاکتیکهای فشار او نیز نتیجه داده است.
دونالد ترامپ همراه با شی جینپینگ در محوطه رهبری ژونگنانهای، جمعه ۱۵ مه ۲۰۲۶، در پکن قدم میزند./عکس از آسوشیتدپرس
تحلیلگران میگویند ترامپ - که با وعده دور نگه داشتن ایالات متحده از جنگهای خارجی وارد مبارزات انتخاباتی شد - میخواهد برای ایرانیها خطرناک به نظر برسد تا آنها را به عقبنشینی در مورد برنامه هستهای و سایر مسائلشان وادار کند. اما مقامات سابق آمریکایی که با ایران مذاکره کردهاند، میگویند که این روش در این مورد بعید است که جواب بدهد. به گفته نیت سوانسون، مقام سابق وزارت امور خارجه که تا ماه ژوئیه در تیم مذاکرهکننده ایران خدمت میکرد: «این تصور غلط وجود داشته است که اگر به اندازه کافی به ایران فشار بیاورید، آنها تسلیم میشوند، اما این روشی نیست که با ایران کار کند». به گفته باربارا لیف، فرستاده سابق در خاورمیانه در دوران جو بایدن، علاوه بر لفاظیهای ترامپ، کمپین او در مورد ایران با «یک فرض مبهم مبنی بر اینکه کشکل ایران مانند ونزوئلا حل میشود (و) سوءتفاهم کلی در مورد انعطافپذیری ذاتی حکومت» مواجه شده است.
برخی از کارشناسان هم معتقدند که رویکرد ترامپ، که به ادعای او در درجه اول به دنبال عدم هستهای شدن ایران است، میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. به گفته تحلیلگران، کمپین نظامی ایالات متحده همراه با دیپلماسی قهری ترامپ ممکن است احتمال تلاش ایران برای توسعه نهایی هستهای را افزایش دهد تا بتواند مانند کره شمالی مسلح به سلاح هستهای از خود محافظت کند. ایران مدتهاست که بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم اصرار دارد، اما میگوید که این کار فقط برای اهداف صلحآمیز است.
به نظر میرسد ترامپ و ایرانیها با ساعتهای متفاوتی کار میکنند - رئیسجمهور عجول آمریکا معمولاً خواهان یک توافق سریع است تا بتواند به کار خود ادامه دهد، در حالی که هیئتهای ایرانی سابقه طولانی کردن مذاکرات را دارند. به گفته تریتا پارسی، معاون اجرایی موسسه کوئینسی برای کشورداری مسئولانه در واشنگتن، مقامات تهران ممکن است رویکرد نامنظم ترامپ را به عنوان نشانهای از ناامیدی تفسیر کنند و معتقدند که میتوانند منتظر بمانند تا او از قدرت خارج شود. او گفت: «از برخی جهات، ترامپ مستقیماً به نفع آنها عمل میکند».
در آستانه تصمیم تازه؟
در همین شرایط، روزنامه نیویورکتایمز نیز همزمان بازگشت ترامپ از سفر چین مدعی شد که ممکن است او آماده گرفتن تصمیم جدید در قبال ایران باشد. بر اساس این گزارش، زمانی که ترامپ روز جمعه از چین بازگشت، با تصمیمات مهمی در مورد ایران روبرو شد، زیرا دستیاران ارشد او طرحهایی را برای بازگشت به حملات نظامی -در صورتی که ترامپ تصمیم بگیرد با بمبارانهای بیشتر به زعم خود بنبست کنونی را بشکند- تدوین کردهاند.
دیوارنگاره در تهران با موضوع جنگ/ عکس از خبرگزاری وانا
به گفته دستیاران ترامپ، او هنوز در مورد گامهای بعدی تصمیمی نگرفته است. مقامات کشورهای ذینفع در تلاش بودهاند تا مصالحهای را تدوین کنند تا بر اساس ایران را تنگه هرمز را بازگشایی کند و به ترامپ اجازه دهد اعلام پیروزی کند و سعی کند رأیدهندگان شکاک آمریکایی را متقاعد کند که حمله نظامی پرهزینه و مرگبار به ایران موفقیتآمیز بوده است. اما ترامپ کمی پس از ترک پکن در روز جمعه، در جمع خبرنگاران حاضر در هواپیمای ویژه ریاست جمهوری، بار دیگر تأکید کرد که آخرین پیشنهاد صلح ایران غیرقابل قبول است. ترامپ گفت که در مورد ایران با شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، گفتوگو کرده، اما از شی نخواسته که به ایران فشار بیاورد.
به ادعای نیویرکتایمز، پنتاگون در حال برنامهریزی برای این احتمال است که عملیات خشم حماسی - که با اعلام آتشبس در ماه گذشته متوقف شد -در روزهای آینده - حتی شاید با نامی جدید- دوباره از سر گرفته شود. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، این هفته در جلسه استماع کنگره به قانونگذاران گفت: «ما در صورت لزوم برنامهای برای تشدید [حملات] داریم».
به گفته دو مقام خاورمیانهای، ایالات متحده و اسرائیل در حال آمادهسازیهای فشرده - بزرگترین از زمان اجرای آتشبس - برای از سرگیری احتمالی حملات علیه ایران در اوایل هفته آینده هستند. ترامپ روز سهشنبه قبل از عزیمت به چین گفت: «آنها یا به توافق میرسند یا نابود میشوند. بنابراین، به هر طریقی، ما برندهایم».
گزینههای تازه
مقامات آمریکایی به نیویورکتایمز گفتهاند اگر ترامپ تصمیم به از سرگیری حملات نظامی بگیرد، گزینهها شامل بمبارانهای تهاجمیتر علیه اهداف نظامی و زیرساختی ایران است. آنها گفتند گزینه دیگر، شامل اعزام نیروهای عملیات ویژه به میدان برای جستجوی مواد هستهای دفن شده در اعماق زمین است. این مقامات گفتند که چند صد نیروی عملیات ویژه در ماه مارس به خاورمیانه اعزام شدند تا این گزینه را در اختیار ترامپ قرار دهند.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، در کنار پت هگست، وزیر دفاع، در جلسه استماع مجلس سنا/ عکس از گتی ایمیجز
اما چنین عملیاتی به هزاران نیروی پشتیبانی نیز نیاز دارد که احتمالاً یک محیط امنیتی تشکیل میدهند و میتوانند به نبرد با نیروهای ایرانی کشیده شوند. مقامات نظامی اذعان کردند که این گزینه با خطرات تلفات زیادی همراه خواهد بود. مقامات ایرانی پیش از این گفته بودند که در حال آماده شدن برای بازگشت به درگیری هستند.
هرگونه حمله مجدد به ایران احتمالاً از جایی که جنگ قبل از رسیدن ایران و ایالات متحده به آتشبس در در ۷ آوریل متوقف شده بود، ادامه خواهد یافت. در آستانه این توافق، ترامپ تهدید کرده بود که اگر ایران اجازه عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را ندهد، «تمام تمدن» ایران را نابود خواهد کرد. از زمان آغاز آتشبس، مقامات ارشد پنتاگون و رهبران نظامی آمریکا گفتهاند که ایالات متحده از وقفه یک ماهه بمباران برای مسلح کردن مجدد کشتیهای جنگی و هواپیماهای تهاجمی خود در منطقه استفاده کرده است. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، هفته گذشته به کمیته دفاعی سنا گفت که مقامات نظامی «طیفی از گزینهها را برای رهبران غیرنظامی حفظ کرده و همچنان در اختیار دارند».
اما مقامات نظامی به طور خصوصی اذعان میکنند که پیروزی کاری بسیار دشوار است. آنها میگویند ارتش ایالات متحده در هدف قرار دادن اهدافی که خود تعیین کرده بود، عملکرد خوبی داشته است. اما طبق گزارش سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده، ایران به اکثر سایتهای موشکی، پرتابگرها و تأسیسات زیرزمینی خود دسترسی مجدد پیدا کرده است. این مقامات گفتند که حدود 5000 تفنگدار دریایی و حدود 2000 چترباز از لشکر 82 هوابرد نخبه ارتش در منطقه منتظر دستورالعملها هستند.
