به گزارش اکوایران، ایالات متحده و ایران روز جمعه اعلام کردند که دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ نزدیک است. گفته میشود هر دو طرف بر سر یک متن به توافق رسیدهاند و انتظار میرود در روزهای آینده یک توافق اولیه را امضا کنند.
توافقی به نفع تهران؟
به نوشته خبرگزاری رویترز، به گفته عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، که اگرچه تغییرات در توافق هنوز امکانپذیر است، اما این توافق اولیه نشان میدهد که ایران از این درگیری قویتر بیرون آمده است. او در مصاحبهای تلویزیونی گفت: «ایران برنده جنگ با ایالات متحده است.»
اکوایران: پس از تهدید ترامپ به حمله به ایران، تلاشها برای متوقف کردن او ثمر داده و نهایی شدن توافق را تسهیل کرده است.
منابع هر دو طرف مذاکرات گفتهاند که تفاهمنامه پیشنهادی خواستار بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره دریایی ایالات متحده بر بنادر ایران است و مذاکرات بر سر برنامه هستهای ایران پس از آن انجام خواهد شد. یک این مقام آمریکایی به خبرنگاران گفت که این توافق اهداف اصلی ترامپ [در مورد برنامه هستهای ایران] را برآورده میکند و مذاکرات را «در موقعیت بسیار بسیار خوبی» قرار میدهد.
گزارشهای منابع غربی، پاکستانی و ایرانی از پیشنویس پیشنهاد به شرایطی اشاره داشت که از نگاه طرف دیگر مذاکره به نفع ایران بود و ترامپ که این گزارشها را نادرست میدانست، آنها مورد انتقاد قرار داد. اگرچه اختلافات جزئی در جزئیات وجود داشت، اما این پیشنهادها به طور کلی بخش زیادی از آنچه تهران به دنبال آن بوده را ارائه میداد، و به نظر میرسد ترامپ چیزی فراتر از بازگشایی تنگه هرمز که ایران پس از حملات ایالات متحده و اسرائیل در ماه فوریه آن را بسته بود، به دست نیاورده است. به گفته عراقچی ایران به همراه عمان، کنترل ترافیک از طریق این تنگه را -که قبل از جنگ یک پنجم از عرضه نفت و گاز جهان از طریق آن منتقل میشد- را حفظ خواهد کرد. او گفت شمشیر ما همیشه بر فراز تنگه هرمز خواهد بود.
یک منبع غربی گفت که این توافق ممکن است روز یکشنبه توسط جی دی ونس، معاون رئیس جمهور ایالات متحده، و محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، امضا شود و ژنو محتملترین مکان برای آن در نظر گرفته شده است. این مقام دولت ایالات متحده گفت که اروپا به عنوان محل امضای توافق مورد بحث قرار گرفته است، اما هنوز تصمیمی گرفته نشده است. با این همه، عراقچی گفت که این توافق قبل از اعلام رسمی، از راه دور و به صورت الکترونیکی امضا خواهد شد.
از اورانیوم تا لبنان
به ادعای رویترز، پیشنویس مفاد توافق که توسط منابع متعدد به این خبرگزاری ارائه شده است، نشان میدهد که ایالات متحده در ازای باز کردن تنگه توسط ایران، میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران را آزاد کرده و تحریمهای صادرات نفت این کشور را لغو خواهد کرد. برنامه هستهای ایران در یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات بررسی خواهد شد. این مقام آمریکایی ادعا کرده که این توافق در نهایت منجر به برچیده شدن برنامه هستهای ایران خواهد شد و ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا باید نابود و حذف شوند. این مفاد همچنین شامل یک رژیم بازرسی برای اطمینان از پایبندی در درازمدت است. اما عراقچی گفت که ایران برچیده شدن برنامه هستهای خود را نپذیرفته و نهاینا میخواهد اورانیوم را به شکل رقیقشده حفظ کند. او گفته برای تهران، تنها راهحل ترجیحی برای ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا، رقیقسازی این مواد است.
مردم در کنار یک ماکت نمادین از یک موشک ایرانی در خیابانی در تهران، ایران، در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ راه میروند/عکس از خبرگزاری وانا
منابع رویترز گفتهاند که این تفاهم شامل بحث در مورد غرامتهای احتمالی جنگ برای تهران و کنار گذاشتن درخواستهای دیرینه ایالات متحده برای محدودیت برنامه موشکی ایران است. مقام آمریکایی این روایت را رد کرد. این مقام که نخواست نامش فاش شود، گفت: «هیچ یک از پولهای آنها تا زمانی که توافق را اجرا نکنند، آزاد نخواهد شد. تنگه هرمز باز خواهد بود. ایران هیچ حمایت مالی از گروههای مقاومت منطقه نخواهد کرد. این چیزی است که آنها با آن موافقت کردهاند. این یک توافق مبتنی بر عملکرد است.»
از سوی دیگر، بنیامین نتامیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفته اسرائیل بخشی از مذاکرات نبوده و طرف این توافق نخواهد بود. نتانیاهو در هفتههای اخیر بر سر درخواستهای آمریکا مبنی بر اینکه اسرائیل اقدامات نظامی خود را در لبنان محدود کند تا واشنگتن بتواند با تهران به توافق برسد، با ترامپ اختلاف نظر داشته است. به گفته عراقچی این توافق به جنگ لبنان پایان میدهد و به طور ضمنی به خروج اسرائیل از مناطق اشغالی اشاره دارد؛ اما اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، گفته که اسرائیل از لبنان عقبنشینی نخواهد کرد. یک مقام ارشد اسرائیلی گفت که اسرائیل انتظار دارد آزادی عمل خود را در برابر تهدیدها حفظ کند.
حرکت از آستانه جنگ به آستانه صلح
در همین رابطه نشریه والاستریت ژورنال نیز در مطلبی مینویسد: دونالد ترامپ بهتازگی موفق شده بود میان اسرائیل و ایران آتشبس برقرار کند که بحران دیگری در خاورمیانه پدید آمد. یک بالگرد آپاچی آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز سقوط کرد؛ بالگردی که به ادعای مقامهای آمریکایی پهپادی ایرانی آن را سرنگون کرده بود. این حادثه بار دیگر همان الگوی آشنایی را تکرار کرد که بیش از ۱۰۰ روز درگیری میان آمریکا و ایران را تعریف کرده است: دو دشمن که ظاهراً هر دو خواهان پایان دادن به منازعهاند، ناگهان حملات را از سر میگیرند و سپس درست در آستانه تشدید بحران، عقبنشینی میکنند.
پس از سقوط آپاچی، ترامپ ابتدا تنش را افزایش داد؛ او دستور حملات تلافیجویانه علیه ایران را صادر کرد و تهدید کرد که زیرساختهای غیرنظامی را نیز هدف قرار خواهد داد. تهران نیز در پاسخ، پایگاههای آمریکا و متحدانش در خلیج فارس را هدف حمله قرار داد؛ سپس دیپلماتهای قطر و پاکستان وارد عمل شدند و با انتقال پیامها میان تهران و واشنگتن، این پیام را رساندند که توافق صلح تا روز چهارشنبه تقریباً نهایی شده است. آنها همچنین ترامپ را متقاعد کردند که از حملات تازه صرفنظر کند.
از آن زمان تاکنون، مجموعهای از پیامهای متناقض از سوی مقامهای واشنگتن و تهران منتشر شده است. برخی میگویند توافق هرگز تا این اندازه نزدیک نبوده است، درحالیکه برخی دیگر، از جمله تعدادی از میانجیگران مذاکرات، تأکید میکنند که هیچیک از دو طرف از خطوط قرمز خود عقبنشینی نکردهاند.
در نشانهای از شکنندگی اوضاع، ارتش آمریکا شامگاه جمعه اعلام کرد چندین پهپاد تهاجمی ایرانی را که به سمت کشتیهای عبوری از تنگه هرمز پرتاب شده بودند سرنگون کرده است. رسانههای ایرانی نیز از وقوع انفجارهایی در منطقه خبر دادند و اعلام کردند که این صداها ناشی از شلیکهای هشداردهنده نیروهای ایرانی برای اعمال کنترل خود بر این آبراه بوده است.
دشواریهایی که دو طرف ترجیح میدهند بعداً با آنها روبهرو شوند
با وجود این، نشانههای محکمی وجود داشت که پس از هفتهها مذاکرات متوقفشده و ازسرگرفتهشده، این بار توافق ممکن است واقعاً نزدیک باشد. برای ترامپ، این رفتوآمد مداوم میان تهدید و ادعای نزدیک بودن توافق، معمایی را که با آن روبهروست برجسته میکند: هر توافقی که ایران حاضر به امضای آن باشد، احتمالاً در داخل آمریکا بهسختی میتواند بهعنوان یک پیروزی سیاسی به افکار عمومی فروخته شود.
به گفته تحلیلگران سیاسی، راهبرد او این است که حساسترین مسائل را به آینده موکول کند؛ با این امید که همین میزان برای همراه کردن تهران کافی باشد. ایران نیز با معضل سیاسی خود روبهروست. تهران باید توافقی را به جریانهای تندروتر بقبولاند؛ نیروهایی که بهشدت با پذیرش خواستههای ترامپ درباره محدودیت برنامه هستهای ایران مخالفاند؛ بهویژه اگر آمریکا پیشاپیش امتیازاتی ارائه نکند. بااینحال، ایران در طول جنگ و همچنین در نتیجه محاصره خلیج فارس توسط آمریکا متحمل خسارتهایی شده؛ خسارتهایی که تهران را به سمت دستیابی به توافق سوق میدهد. میانجیگران گفتهاند که به نهایی کردن توافقی نزدیک شدهاند که بر اساس آن تنگه هرمز دوباره بازگشایی میشود و محدودیتهای ناشی از محاصره ایران توسط آمریکا کاهش مییابد. سایر مسائل، از جمله برنامه هستهای ایران و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور، به مذاکرات بعدی موکول خواهد شد.
شکافهای میان خواستهها
به گفته ویلیام وشلر، مدیر برنامههای خاورمیانه در شورای آتلانتیک و مقام پیشین وزارت جنگ ایالات متحده: راههای زیادی وجود دارد که ایران بتواند صرفاً زمان بخرد.این به نفع ایران است و احتمالاً همین الگو همچنان ادامه خواهد یافت.»
نقطه عطف رویدادهای پرتنش هفته گذشته، در روز چهارشنبه رقم خورد؛ زمانی که به گفته افراد آگاه از ماجرا، هیأتی از دیپلماتهای قطر پس از سفر به تهران با متن و ادبیات تازهای برای پیشنویس توافق صلح بازگشتند. مقامهای آمریکایی گفتند مسئولان پاکستان ترامپ را متقاعد کردند که توافق در آستانه نهایی شدن است و همین امر باعث شد او حملاتی را که برای آن شب وعده داده بود، لغو کند.
شناورهایی در تنگه هرمز لنگر انداختهاند، در نمای از مسندم، عمان، ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری رویترز
بااینحال، یک مقام قطری گفت که همچنان شکافهایی میان مواضع ایران و آمریکا درباره داراییهای مسدودشده چندمیلیارددلاری ایران، کنترل تنگه هرمز و سرنوشت اورانیوم با غنای بالای ایران باقی مانده است. به گفته افراد مطلع، ایران همچنان برای دسترسی زودهنگام به داراییهای بلوکهشده خود فشار میآورد.
مقامهای آمریکایی گفتند ترامپ از انتشار متنی که ادعا میشد نسخه نهایی توافق است و به نظر میرسید به نفع موضع ایران تنظیم شده، خشمگین شد. او به تیم خود دستور داد با این روایت که توافق ضعیف خواهد بود یا ایران پیش از اجرای تعهداتش پول دریافت خواهد کرد، مقابله کنند.
روز جمعه، یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت ایران تنها پس از برداشتن گامهای مشخص در برنامه هستهای خود از کاهش تحریمها و مزایای اقتصادی برخوردار خواهد شد. به گفته این مقام، اگر ایران تأسیسات هستهای خود را برچیند، برنامه غنیسازی را متوقف کند و حمایت مالی از گروههایی مانند حزبالله در لبنان را پایان دهد، میتواند شاهد لغو گسترده تحریمها باشد؛ اقدامی که برای اقتصاد تحت فشار این کشور بسیار سودمند خواهد بود.
مقامهای آمریکایی همچنین گفتند که جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، قصد دارد برای امضای یادداشت تفاهم به ژنو سفر کند. پس از آن، مذاکرات فنیتر درباره مسائل دشوارتر میتواند در اسلامآباد برگزار شود. این مقامها افزودند که ترامپ در نشست هفته آینده نشست گروه جی-7 در فرانسه از رهبران جهان خواهد خواست نظارت بر تنگه هرمز را افزایش دهند و کمکهای دیگری برای اطمینان از پایبندی ایران به مفاد توافق ارائه کنند. سخنگویان کاخ سفید به درخواستها برای اظهارنظر پاسخی ندادند.
برجامِ ترامپ؟
یکی از پرسشهای مهم این است که آیا تصمیم ترامپ برای حمله به ایران در نهایت به توافقی بهتر از آنچه بدون جنگ میتوانست به دست آورد منجر خواهد شد یا خیر؛ و آیا این توافق از توافق هستهای سال ۲۰۱۵، موسوم به برجام، که در دوران دولت باراک اوباما مذاکره شد و ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود آمریکا را از آن خارج کرد، بهتر خواهد بود یا نه.
به گفته کتلین تلمج، استاد موسسه فناوری ماساچوست و متخصص مسائل امنیتی خلیج فارس: «کاملاً ممکن است توافق نهایی بسیاری از همان ضعفهایی را داشته باشد که منتقدان تندرو برجام به آن اشاره میکردند.» حتی اگر توافق چارچوبی شکل بگیرد، آمریکا و ایران همچنان با ماهها مذاکرات دشوار و فرسایشی روبهرو خواهند بود؛ مذاکراتی که خطر واقعی بینتیجه شدن یا حتی فروپاشی کامل آن وجود دارد. افزون بر این، ایران پس از پایان درگیری نیز توانایی نظامی لازم برای بستن تنگه هرمز را حفظ خواهد کرد؛ گذرگاهی که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند. تالمدج در این باره گفت: «در این توافق چه سازوکاری وجود دارد که مانع شود ایران در آینده، زمانی که مانع بعدی در روابط دو طرف پدیدار شد، دوباره از این ابزار استفاده کند؟»
مقامهای ایرانی نیز هشدار دادهاند که هنوز تصمیم نهایی درباره پذیرش مفاد توافق گرفته نشده است. به گفته اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران: «ما در مراحل نهایی بررسی داخلی متن توافق قرار داریم.» پیشتر نیز وزیر امور خارجه ایران، گفته بود که دستیابی به یک یادداشت تفاهم «هرگز تا این اندازه نزدیک نبوده است.»
سازوکار «پاداشهای مرحلهای»
نشریه بلومبرگ نیز درباره آنچه سازوکار «پاداش مرحلهای» توصیف میکند، مینویسد:
یکی از عناصر اصلی توافق در حال شکلگیری با ایران که از سوی ترامپ دنبال میشود، رویکردی گامبهگام است که بر اساس آن ابتدا تنگه هرمز بازگشایی میشود و سپس تهران هر بار که یکی از خواستههای آمریکا را برآورده کند، پاداشهای اقتصادی دریافت خواهد کرد.
این سازوکار مرحلهای که یک مقام ارشد آمریکایی روز جمعه برای خبرنگاران تشریح کرد، رویکردی محتاطانه را رسمیت میبخشد؛ رویکردی که هدف آن جلوگیری از گرفتار شدن کاخ سفید در روندی نامطمئن است، آن هم در شرایطی که دولت آمریکا میکوشد به درگیری چندماهه خود با ایران پایان دهد و برنامه هستهای این کشور را برای همیشه متوقف کند. اما همین ساختار همچنین به این معناست که فرصتهای فراوانی برای فروپاشی توافق وجود خواهد داشت.
نه آمریکا و نه ایران هنوز تصویر جامعی از توافقی که ترامپ و دیگر مقامهای ارشد گفتهاند ممکن است حتی همین آخر هفته امضا شود، ارائه نکردهاند. اما جزئیاتی که تاکنون منتشر شده نشان میدهد هر دو طرف با نهایت احتیاط پیش میروند و تمایلی ندارند پیش از طرف مقابل امتیاز واقعی بدهند.
نکته مهم آن است که در هسته این توافق، برنامه هستهای ایران بهطور معناداری حلوفصل نمیشود. در عوض، موضوعی که بخش مهمی از توجیه ترامپ برای آغاز جنگ را تشکیل میداد، به یک فرایند مذاکره ۶۰ روزه در آینده موکول خواهد شد.
از جنبه مثبت برای آمریکا، این توافق میتواند به کاهش کنترل ایران بر تنگه هرمز کمک کند. این آبراه حیاتی برای انتقال نفت و گاز از خلیج فارس پیش از جنگ باز بود و قرار است بهتدریج دوباره بازگشایی شود، هرچند درباره نحوه مدیریت آن همچنان اختلافنظرهایی وجود دارد. همچنین این توافق زمینه مذاکراتی را برای رسیدگی به برنامه هستهای تهران فراهم میکند.
در بهترین سناریو برای هر دو طرف، این توافق میتواند آغاز رسمی روند پایان دادن به جنگی نامحبوب باشد؛ جنگی که موجب افزایش شدید قیمت انرژی در جهان و تشدید تورم در بسیاری از کشورها شده است.
بااینحال، چارچوب توافق همچنان مبهم است. مقامهای آمریکایی تنها بخشی از جزئیات را منتشر کردهاند و گزارشهای رسانههای ایرانی درباره پیشنویس ۱۴ مادهای توافق را «اخبار جعلی» خواندهاند. یکی از گزارشهای منتشرشده توسط خبرگزاری نیمهرسمی مهر اشاره کرده بود که مسائل هستهای در یک دوره ۶۰ روزه مذاکره خواهد شد؛ موضوعی که بعداً توسط مقام ارشد کاخ سفید نیز تأیید شد.
برزخی خطرناک میان جنگ و صلح
به نوشته نشریه نیویورکتایمز، تحلیلگران و دیپلماتها میگویند حتی اگر طرفهای درگیر این بار بتوانند به یک چارچوب توافق دست یابند، این منطقه خاکستریِ «نه جنگ و نه صلح» ممکن است هفتهها یا حتی ماهها ادامه پیدا کند. نه ترامپ و نه ایران ظاهراً آماده ارائه امتیازات مهم برای دستیابی به یک آتشبس پایدار نیستند و جزئیات پیچیده فراوانی ــ بهویژه درباره آینده برنامه هستهای ایران ــ همچنان باید حلوفصل شود.
چنین بنبستی خاورمیانه را به نوعی برزخِ خشونتهای پراکنده و اضطراب دائمی محکوم خواهد کرد. همچنین جهان را با واقعیتی اقتصادی تازه و دشوار روبهرو میسازد. اختلال طولانیمدت در انتقال نفت و گاز میتواند زنجیرههای تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار دهد، موجب کمبود مواد غذایی شود و قیمت سوخت و کالاهای مصرفی را افزایش دهد.
نمایی از پهپاد از شناورهای لنگر انداخته در تنگه هرمز، در نمای از مسندم، عمان، ۳۰ مه ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری رویترز
آنچه این جنگ را بهویژه پیچیده کرده، تعدد بازیگران آن است؛ بازیگرانی که هر یک اهداف خاص و گاه متضاد خود را دنبال میکنند. ترامپ که با انتخابات میاندورهای و فشارهای سیاسی داخلی روبهرو است، نشان داده که مشتاق عبور از این بحران است. ایران که تلفات قابل توجهی متحمل شده، این نبرد را جنگی برای بقا میداند و بعید است در ازای آرامش کوتاهمدت، محدودیتهای گستردهای بر برنامه هستهای خود بپذیرد. اسرائیل نیز همچنان ایران را تهدیدی وجودی تلقی میکند؛ کشوری که تأسیسات هستهایاش آسیب دیده اما نابود نشده و نیروهای نیابتیاش در لبنان، غزه و یمن در حال تجدید سازمان هستند.
درحالیکه ترامپ با ایران مذاکره میکند، همزمان در حال چانهزنی با نتانیاهو نیز هست؛ گاهی از او میخواهد حملات به لبنان را متوقف کند و گاهی از حق اسرائیل برای پاسخگویی دفاع میکند. نتانیاهو نیز با انتخابات خود روبهرو است و پرونده ایران همچنان یکی از مهمترین مسائل حلنشده او محسوب میشود.
چارلز کوپچان که در دوران دولت اوباما در شورای امنیت ملی آمریکا فعالیت میکرد، گفت: «اگر آتشبسی برقرار شود اما به صلحی پایدار منجر نشود، باید همچنان ایران را بهدقت زیر نظر داشت.» او افزود: «همچنین ممکن است شاهد ادامه جنگهای مرتبط با حماس، حزبالله و حوثیها باشیم.» کوپچان که اکنون استاد روابط بینالملل در دانشگاه جرج تاون است، چالش پیش روی آمریکا و اسرائیل را به «چمنزنی» تشبیه کرد؛ اصطلاحی که به عملیاتهای دورهای اسرائیل علیه حماس در غزه پیش از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ اشاره دارد.
نه جنگ نه صلح دوام نمیآورد
چنین وضعیتی در خاورمیانه بیسابقه نیست. برای چندین سال پیش از جنگ تحت رهبری آمریکا علیه عراق، واشنگتن تحریمهایی را علیه عراق اعمال کرده و مناطق پرواز ممنوع برقرار کرده بود. جنگهای نیابتی ادامه داشت و تأسیسات نظامی آمریکا هدف حمله قرار میگرفتند. آنچه این درگیری را از نمونههای قبلی متمایز میکند، تنگه هرمز است.
ولی نصر کارشناس ایران در مدرسه مطالعات بینالمللی پیشرفته دانشگاه جان هاپکینز، گفت: «این وضعیتِ "نه جنگ، نه صلح" پایدار نیست. اقتصاد ایران نمیتواند بیش از چهار یا پنج ماه دیگر چنین وضعیتی را تحمل کند. اقتصاد جهانی نیز توان تحمل چهار یا پنج ماه دیگر را ندارد.» او افزود که به همین دلیل انتظار دارد هر یک از طرفها تلاش کنند طرف مقابل را وادار به تجدیدنظر در محاسبات خود کنند. به گفته او: «در واقع اکنون دقیقاً شاهد همین روند هستیم.» وی حملات آمریکا به پایگاههای پهپادی ایران در نزدیکی تنگه هرمز را تلاشی حسابشده برای شکستن کنترل ایران بر این آبراه دانست.
به گفته تحلیلگران، این بنبست در حال ایجاد واقعیتهای جدیدی در میدان است که بسیاری از آنها برای آمریکا نگرانکنندهاند. شمار زیادی از نیروهای آمریکایی در منطقه درگیر شدهاند و این مسئله توان واشنگتن برای اعمال نفوذ در سایر نقاط جهان، بهویژه در برابر چین، را کاهش میدهد. هرگونه تشدید درگیری نیز ذخایر سامانههای دفاع هوایی و دیگر تسلیحات آمریکا را که از قبل نیز محدود شدهاند، بیشتر کاهش خواهد داد.
گرفتاریهای داخلی و بینالمللی ترامپ
این جنگ همچنین توانایی کاخ سفید برای رسیدگی به سایر بحرانها را کاهش داده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، که درگیر جنگ با روسیه است، اخیراً گفته بود: «ما میبینیم که ایالات متحده کاملاً بر مسئله ایران متمرکز شده است.» او در نامهای سرگشاده و کنایهآمیز از پوتین خواست مستقیماً با او مذاکره کند، اما پوتین این درخواست را رد کرد.
اکوایران: محاصره دریایی کشورها تنها بر اقتصاد کشور محاصرهشده فشار وارد نمیکند و از لحاظ نظامی منجر به فرسودگی نیروهای طرف مهاجم نیز میگردد.
حتی در خاورمیانه نیز نفوذ آمریکا محدودیتهای خود را نشان داده است. حملات موشکی و پهپادی ایران، فعالیت نیروهای آمریکایی در پایگاههای منطقه را خطرناکتر کرده و نیروی دریایی آمریکا نیز تا حد زیادی از اعزام کشتیهای بزرگ به خلیج فارس خودداری کرده است؛ ظاهراً به این دلیل که نگران هدف قرار گرفتن آنهاست.
به اعتقاد تحلیلگران، سناریویی خوشبینانهتر از وضعیت کنونی آن است که آمریکا و ایران به یک آتشبس پایدار دست یابند؛ توافقی که در آن تنگه هرمز بازگشایی شود و مسئله پیچیده برنامه هستهای ایران به مذاکرات بعدی موکول گردد. چنین توافقی میتواند حملات موشکی ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس را کاهش دهد. اما مشخص نیست که آیا میتواند اسرائیل را از حمله به حزبالله در لبنان بازدارد یا نه؛ زیرا حزبالله آتشبس را نپذیرفته و اسرائیل نیز مدعی است برای دفاع از خود ناگزیر به اقدام است.
تا حدی، ترامپ در موقعیتی قرار گرفته که خود آن را ایجاد کرده است. او ظاهراً تمایلی ندارد توافقی با ایران بپذیرد که منتقدان تندرو در حزب جمهوریخواه آن را نسخهای تکراری از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دوران اوباما بدانند. شعار رایج آن جریان این است: «نبود توافق، بهتر از یک توافق بد است.»
اما از سوی دیگر، بازگشت به جنگی تمامعیار میتواند آشفتگی اقتصادی را تشدید کرده و جان نیروهای آمریکایی را به خطر اندازد؛ آن هم تنها پنج ماه پیش از انتخابات میاندورهای که جمهوریخواهان از هماکنون نیز با چالشهای جدی مواجهاند. تالمدج در پایان گفت: «گسترش این جنگ به یک درگیری بزرگتر درست پیش از انتخابات، از نظر سیاسی به نفع جمهوریخواهان نخواهد بود. اما حفظ وضعیت موجود نیز گزینه خوبی نیست.»
