به گزارش اکوایران، عراق در حالی خواستار افزایش سهمیه تولید خود شده است که بسته شدن عملی تنگه هرمز درآمدهای نفتی این کشور را بهشدت کاهش داده و آن را وارد بحرانی مالی کرده است. گزارشها حاکی از آن است که اگر اوپک سهمیه تولید بغداد را افزایش ندهد و اجازه ندهد عراق نفت بیشتری صادر کند، این کشور همه گزینهها، از جمله خروج از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) را بررسی میکند.
احتمال خروج عراق از اوپک
به گزارش نشریه المانیتور، خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه به نقل از منابع آگاه گزارش داد که عراق در صورت عدم موافقت اوپک با افزایش قابلتوجه تولید نفت این کشور، ممکن است از این سازمان خارج شود.
اعلام خروج پرسروصدای امارات متحد عربی از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، بهخودیخود خبر بااهمیتی است.
هدلی گمبل، روزنامهنگار، روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که در بغداد با نخستوزیر عراق، علی الزیدی، مصاحبه کرده است. به گفته او، نخستوزیر عراق اظهار داشته که اگر این کشور از تولید متناسب با تواناییهایش بازداشته شود، بغداد تعلیق عضویت خود در اوپک را بررسی خواهد کرد.
وزارت نفت عراق روز پنجشنبه در بیانیهای اعلام کرد که گزارشهای مربوط به بررسی پایان عضویت عراق در اوپک، بازتابدهنده موضع رسمی دولت نیستند.
برخی تحلیلگران نیز درباره عملی بودن چنین اقدامی تردید دارند. کارن یانگ، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست جهانی انرژی دانشگاه کلمبیا، به المانیتور گفت که عراق «حتی به سهمیه فعلی خود نیز نزدیک نشده و در کوتاهمدت بیش از هر چیز به دلیل کنترل ایران بر تنگه و تهدیدها علیه جریان کشتیرانی در آن محدود خواهد بود.»
بر اساس دادههای اوپک، عراق در ماه مه روزانه ۱٫۴۸ میلیون بشکه نفت تولید کرده است؛ رقمی که در مقایسه با حدود ۴٫۲ میلیون بشکه در روز در ماه فوریه، پیش از بسته شدن تقریباً کامل تنگه هرمز، کاهش چشمگیری را نشان میدهد.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟
تلاش عراق برای دریافت سهمیه تولید بیشتر در حالی صورت میگیرد که این کشور با فشار مالی شدیدی روبهروست؛ فشاری که پس از اختلال در تجارت انرژی ناشی از جنگ آمریکا، اسرائیل و ایران تشدید شده است. این درگیری باعث شد تهران رفتوآمد از تنگه هرمز را محدود کند و صادرات نفت عراق بهطور چشمگیری کاهش یابد.
یک کارگر در بازار نفت کوره و سوخت خودرو در تاریخ ۱۷ مارس ۲۰۲۶ در اربیل، عراق/عکس از سادات سونا از گتی ایمجز
پیش از جنگ، حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از این آبراه عبور میکرد و آن را به یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان تبدیل کرده بود.
اقتصاد عراق بهشدت به نفت وابسته است و بخش عمده درآمدهای دولت از صادرات نفت تأمین میشود. به گزارش رویترز، درآمد ماهانه نفتی عراق از حدود ۷ میلیارد دلار پیش از بحران تنگه هرمز به حدود یک میلیارد دلار کاهش یافته است.
یک مقام وزارت نفت عراق روز پنجشنبه به رویترز گفت: «عربستان سعودی و دیگر متحدان اوپک باید این موضوع را با نهایت جدیت بررسی کنند. در غیر این صورت، عراق ناچار خواهد شد همه گزینههای در دسترس را مورد بررسی قرار دهد.»
ضربهای بزرگ به اوپک
در صورت خروج عراق از اوپک، این سازمان با ضربهای قابل توجه مواجه خواهد شد. عراق دومین تولیدکننده بزرگ اوپک و یکی از پنج عضو بنیانگذار آن است. این سازمان در سال ۱۹۶۰ در بغداد تأسیس شد و خروج چنین تولیدکننده بزرگی توانایی اوپک برای هماهنگ کردن عرضه و تأثیرگذاری بر قیمتهای جهانی نفت را تضعیف خواهد کرد.
این گزارشها در حالی منتشر میشوند که تنشها بر سر محدودیتهای تولید در داخل اوپک افزایش یافته است.
امارات متحده عربی که پیشتر حدود ۱۲ درصد از تولید اوپک را به خود اختصاص میداد، در ماه مه از این سازمان خارج شد. وزارت انرژی امارات در آن زمان اعلام کرد که این اقدام به این کشور اجازه خواهد داد سرمایهگذاری در تولید داخلی انرژی را تسریع کرده و سطح تولید خود را افزایش دهد. ابوظبی سالها از سهمیههای تولیدی که برنامههای توسعه آن را محدود میکرد، ابراز نارضایتی کرده بود.
امارات تنها کشور حوزه خلیج فارس نیست که از اوپک خارج شده است. قطر در ژانویه ۲۰۱۹ این سازمان را ترک کرد. دوحه در آن زمان اعلام کرد که میخواهد بر مزیت اصلی خود یعنی صادرات گاز طبیعی مایع تمرکز کند؛ زیرا نفت تنها بخش کوچکی از تولید انرژی این کشور را تشکیل میدهد.
قطر پس از آمریکا، دومین صادرکننده بزرگ LNG در جهان است. در سال ۲۰۲۵، پیش از جنگ آمریکا، اسرائیل و ایران، شرکت دولتی قطر انرژی حدود ۸۱ میلیون تن گاز طبیعی مایع صادر کرد. هرچند قطر خروج از اوپک را تصمیمی اقتصادی و راهبردی توصیف کرد، اما این اقدام در بستر بحران سیاسی منطقه نیز رخ داد.
از سال ۲۰۱۷ تا اوایل ۲۰۲۱، عربستان سعودی، امارات، بحرین و مصر روابط خود را با قطر قطع کرده بودند و این کشور را به حمایت از گروههای اسلامگرا و حفظ روابط نزدیک با ایران متهم میکردند.
نقش ایران در آینده اوپک
کارن یانگ معتقد است که شاید مهمتر از موضوع عراق، نحوه تعامل ایران با اوپک در آینده باشد.
ایران در حال حاضر از سهمیهبندی تولید اوپک معاف است، اما یانگ میگوید تهران ممکن است در آینده ناچار شود میان ادغام بیشتر در منطقه و مشارکت فعالتر در اوپک از یک سو، یا خروج از این سازمان و رقابت تهاجمیتر با همسایگان برای کسب سهم بازار صادراتی از سوی دیگر، یکی را انتخاب کند. او گفت: «نحوه تعامل ایران با اوپک میتواند برای دوام و تابآوری این سازمان اهمیت بیشتری داشته باشد.»
بر اساس آمار اوپک، ایران در ماه مه روزانه ۲٫۳۳ میلیون بشکه نفت تولید کرده است؛ رقمی که در مقایسه با ۳٫۲۴ میلیون بشکه در روز در ماه فوریه، پیش از جنگ با آمریکا و اسرائیل، کاهش قابل توجهی را نشان میدهد.
