به گزارش اکوایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز چهارشنبه اعلام کرد در واکنش به موجی از حملات نظامی آمریکا به ایران، که ادعا شده پاسخی به حملات به نفتکشها در تنگه هرمز بوده، مواضع نظامی آمریکا در بحرین و کویت را هدف قرار داده است. این درگیریها، جدیدترین و شدیدترین ضربه به توافق آتشبس شکننده میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده محسوب میشود.
شدیدترین ضربه به توافق
به نوشته خبرگزاری رویترز، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده که طی عملیات موشکی و پهپادی علیه مواضع کلیدی نظامی آمریکا در بندر سلمان، منطقه پنجم نیروی دریایی بحرین و پایگاه هوایی علی السالم در کویت را هدف قرار داده و یک پهپاد MQ-9 آمریکایی را که سعی در دخالت در این عملیات داشت، سرنگون کرده است.
اکوایران: بستن تنگه هرمز در طول جنگ اهرم فشار بزرگی برای ایران بود. اما بازی کردن مکرر با یک کارت میتواند خطرآفرین باشد.
آژیر حمله هوایی در بحرین و کویت به صدا درآمده و ارتش کویت اعلام کرد که پدافند هوایی با حملات موشکی و پهپادی مقابله میکند. ایالات متحده پیش از این با ادعای واکنش به حملات به سه نفتکش در تنگه هرمز، حملات نظامی جدیدی را آغاز کرده و مجوزی را که به ایران اجازه فروش نفت میداد، لغو کرد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، ادعا کرده که بیش از ۶۰ قایق تندرو از جمله اهدافی بودند که در جریان این عملیات مورد اصابت قرار گرفتند.
مارک روته، دبیرکل ناتو، پیش از اجلاس رهبران ناتو در آنکارا به خبرنگاران گفت که حملات جدید ایالات متحده به ایران «کاملاً ضروری» است. روته ادعا کرد: «وقتی آتشبس جریان دارد و ایران اساساً آتشبس را نقض میکند، فکر میکنم واکنش شدید ایالات متحده کاملاً ضروری است».
قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا، حملات ایالات متحده را به عنوان یک «عمل تجاوز آشکار» محکوم و تهدید به «پاسخ کوبنده» نمود و هشدار داد که تهران اجازه دخالت ایالات متحده در مدیریت تنگه را نخواهد داد. محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، ایالات متحده را به نقض توافق آتشبس متهم کرد. او نه تنها به حملات نظامی اخیر ایالات متحده، بلکه به تجدید تحریمهای نفتی، نقض «تنظیمات» ایران در تنگه هرمز و حملات اسرائیل علیه لبنان نیز اشاره کرد. قالیباف در پستی در X گفت: «دوران قلدری و اخاذی به پایان رسیده است. ما تسلیم نمیشویم».
رسانههای ایرانی پیش از این از انفجارهایی در جزیره خارگ، قطب اصلی نفتی ایران، در جزیره قشم و در شهرهای بندری سیریک و بندرعباس در جنوب خبر داده بودند. یک مقام آمریکایی به رویترز گفت که حملات، سیستمهای دفاع هوایی ایران، سیستمهای نظارت ساحلی، موشکهای زمین به هوا، موشکهای کروز ضد کشتی و سایتهای پرتاب پهپاد را هدف قرار داده است.
به دنبال تغییر توازن منطقهای
واشنگتن روز سهشنبه در اقدامی که میتواند ضربه بزرگی به توافق باشد، یک امتیاز کلیدی که به ایران اجازه میداد نفت خود را در بازارهای بینالمللی بفروشد، لغو کرد. پس از اعلام این اقدام توسط ایالات متحده، قیمت نفت بیش از ۳ درصد افزایش یافت.
نفتکشها و کشتیهای باری در خلیج عمان، در امتداد مسیرهای کشتیرانی که تنگه هرمز و دریای عرب را به هم متصل میکنند، ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس
یک مقام آمریکایی پیش از این گفته بود که مذاکرهکنندگان با حسن نیت به تلاش برای دستیابی به توافق نهایی با ایران ادامه میدهند. اما کنترل تنگه هرمز به تهران قدرت نفوذ زیادی داده و عملاً اجازه داده تا با قدرتمندترین ارتش جهان به بنبست برسد. تحلیلگران میگویند حملات به کشتیها برای تأکید بر این قدرت نفوذ در حین مذاکره استفاده میشود. تهران در تلاش است تا یک سیستم دائمی عوارضگیری در تنگه ایجاد کنند؛ چیزی که به معنای تغییر بزرگی در توازن قدرت در منطقهای است که واشنگتن مدتهاست به عنوان ضامن امنیت آن عمل میکند.
طبق توافق موقت ایالات متحده و ایران، وزارت خزانهداری ایالات متحده مجوز عمومی ۲۲ ژوئن را برای فروش نفت خام و محصولات پتروشیمی و نفتی با منشأ ایران تا ۲۱ آگوست صادر کرد. با لغو این مجوز در روز سهشنبه، به ایران تا ۱۷ ژوئیه فرصت داده شده تا معاملاتش را متوقف کند. وزارت امور خارجه ایران این اقدام را به عنوان نقض توافق چارچوب برای پایان دادن به جنگ محکوم کرد و گفت که واشنگتن مسئولیت عواقب آن را بر عهده خواهد داشت.
لحظه بسیار خطرناک
در این رابطه، هارلان اولمن، رئیس گروه کیلوون و افسر بازنشسته نیروی دریایی ایالات متحده به الجزیره گفت حملات ایالات متحده و ایران یک تحول «بسیار جدی» است که میتواند به یک جنگ منطقهای تبدیل شود. او به الجزیره گفت: «این لحظه بسیار خطرناکی است و هر اتفاقی ممکن است رخ دهد، از جمله تشدید تنش. ما منتظر خواهیم ماند و خواهیم دید که در چند روز آینده چه اتفاقی میافتد، اما این بسیار بسیار جدی است. با این حال، به نفع هر دو طرف است که کم و بیش اوضاع را آرام نگه دارند، زیرا یک جنگ بزرگ منطقهای به نفع هیچ کس نیست».
به باور اولمن، حملات به کشتیها در تنگه هرمز نشان دهنده یک محاسبه استراتژیک عمدی از سوی تهران است. اولمن، با اشاره به همزمانی این حملات با حضور ترامپ در اجلاس ناتو در ترکیه گفت: «نظر من این است که ایران در حال مسخره کردن ایالات متحده است». او استدلال کرد که تهران احتمالاً معتقد است که واشنگتن به طور محدود واکنش نشان خواهدداد. او گفت: «به اعتقاد من، ایران این کار را برای پیشبرد موضع خود در مذاکرات با اعمال فشار بیشتر بر ایالات متحده انجام میدهد». او افزود، این تنشها احتمالاً قیمت جهانی نفت را افزایش خواهد داد که به نوبه خود، «فشار بیشتری» بر ترامپ وارد خواهد کرد.
احتمال درگیریهای نظامی بدون توافق سیاسی جامع
سینا عضدی، مدیر برنامه مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جورج واشنگتن، هم به الجزیره گفت این تفاهمنامه یک آتشبس است، نه یک توافق صلح، و درگیریها بین آمریکا و ایران تا زمان توافق نهایی محتمل است. او به الجزیره گفت: «این تفاهمنامه یک توافق سیاسی جامع نیست. بلکه در واقع توقف خصومتها بین ایران و ایالات متحده در تمام جبههها است. بنابراین، تا زمانی که آن توافقنامه صلح را نداشته باشیم، درگیریهایی مانند این، محاسبات اشتباه - حتی حملات تصادفی - پتانسیل شعلهور کردن مجدد درگیری بین ایران، آمریکا و صادقانه بگویم، کل منطقه را دارند».
عضدی خاطرنشان کرد که این تفاهمنامه دارای مخالفان واقعی است، از جمله در تهران، جایی که برخی از معترضان خواستار مرگ مذاکرهکنندگان ارشد، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس، شدهاند. در همین حال، در واشنگتن دیسی، برخی از جمهوریخواهان نیز از ترامپ به خاطر این تفاهمنامه انتقاد کردهاند. عضدی افزود: «ببینید، من به دلایل زیادی از رئیس جمهور ترامپ انتقاد کردم، اما فکر میکنم این تفاهمنامه تصمیم خوبی بود. این یک تصمیم عاقلانه برای پایان دادن به جنگی بود که کشتار را متوقف میکند و ثبات را به بازارهای نفت میآورد».
