به گزارش اکوایران، عملیات برقآسای آمریکا در ونزوئلا و سرنگونی نیکلاس مادورو، تنها یک تحول منطقهای نبود، بلکه نشانهای روشن از رویکرد تهاجمی دولت دونالد ترامپ در سیاست خارجی به شمار میآید؛ رویکردی که بیاعتنا به حقوق بینالملل و هنجارهای جهانی، بر اقدام یکجانبه و نمایش قدرت استوار است. اظهارات تهدیدآمیز مقامهای ارشد آمریکایی علیه کشورهایی چون کوبا، کلمبیا و حتی گرینلند، این پرسش را در محافل سیاسی جهان پررنگتر کرده است: پس از ونزوئلا، کدام کشور در فهرست اهداف بعدی واشنگتن قرار دارد؟
ترامپ قدرتنمایی میکند!
به نوشته فرانس 24، سرنگونی نیکلاس مادورو در ونزوئلا بهروشنی نشان داد که دولت ترامپ آماده است برای پیشبرد منافع ادعایی خود در خارج از کشور، بدون توجه به حقوق بینالملل و هنجارهای جهانی، به اقدام نظامی یکجانبه متوسل شود. یک روز پس از عملیات جسورانه و موفق ارتش آمریکا که به برکناری نیکلاس مادورو در ونزوئلا انجامید، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در مصاحبهای که یکشنبه پخش شد، تلویحاً اشاره کرد که ممکن است کوبا هدف بعدی باشد. وقتی از روبیو بهطور مستقیم پرسیده شد که آیا کوبا هدف بعدی دولت است یا نه، او دولت کوبا را یک مشکل بزرگ توصیف کرد. مصاحبهکننده پرسید: پس یعنی پاسخ مثبت است؟ روبیو پاسخ داد: «فکر میکنم بله، آنها در دردسر بزرگی هستند.»
پس از ونزوئلا، رئیسجمهوری آمریکا به انجام اقدام نظامی در کلمبیا و مکزیک تهدید کرده و گفته به نظر میرسد رژیم کمونیستی کوبا آماده است خود به خود سقوط کند.
همان روز، ترامپ بار دیگر خواستار تصاحب سرزمین گرینلند توسط آمریکا شد و آن را به منافع امنیتی ایالات متحده گره زد. او همچنین کلمبیا را بهدلیل نقش آن در قاچاق کوکائین تهدید به اقدام نظامی کرد. این تهدیدهای کمابیش علنی، دوستان و دشمنان آمریکا را به یک اندازه نگران کرده و ناظران در سراسر جهان را به طرح یک پرسش صریح واداشته است: چه کسی نفر بعدی خواهد بود؟ در ادامه نگاهی میاندازیم به کشورهایی که ممکن است بهزودی در تیررس واشنگتن قرار گیرند.
گرینلند؛ فروشی نیست!
ذوب شدن یخهای قطب شمال در گرینلند، مسیرهای جدید و بالقوه سودآور کشتیرانی را ایجاد کرده و این سرزمین را به منطقهای غنی از مواد معدنی بدل ساخته است. موقعیت راهبردی آن نیز بهعنوان یکی از نقاط آسیبپذیر احتمالی ناتو شناسایی شده است. روسیه، چین، آمریکا و کشورهای اروپایی پیشاپیش برای تقویت حضور نظامی خود در این منطقه اقدام کردهاند. ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود در سال ۲۰۱۹ تلاش کرده بود این جزیره نیمهخودمختار را از دانمارک خریداری کند. او یکشنبه، هنگام بازگشت از فلوریدا به واشنگتن، به خبرنگاران گفت:«گرینلند الان فوقالعاده راهبردی است. پر از کشتیهای روسی و چینی شده. ما از نظر امنیت ملی به گرینلند نیاز داریم و دانمارک از عهده این کار برنمیآید.» عملیات کاراکاس و اظهارات ترامپ، نگرانیها را در کپنهاگ تشدید کرد. مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک، بهصراحت اعلام کرد که ترامپ «هیچ حقی برای الحاق این سرزمین ندارد». او همچنین یادآور شد که دانمارک از طریق توافقهای امنیتی موجود، دسترسی گستردهای به گرینلند در اختیار آمریکا بهعنوان متحد ناتو قرار داده است.
فردریکسن گفت:«قاطعانه از آمریکا میخواهم تهدید یک متحد تاریخی نزدیک و مردمی را که بارها اعلام کردهاند برای فروش نیستند، متوقف کند.» دانمارک روز یکشنبه به بیانیه اتحادیه اروپا پیوست که تأکید میکرد «حق مردم ونزوئلا برای تعیین سرنوشت خود باید محترم شمرده شود». ترامپ تلاش دانمارک برای تقویت توان دفاعی گرینلند را به تمسخر گرفت و گفت آنها فقط یک سورتمه سگ دیگر به تجهیزاتشان اضافه کردهاند. در ادامه، یک پست در شبکههای اجتماعی از سوی کیتی میلر مقام پیشین دولت ترامپ و پادکستر راستگرا خشم دانمارکیها و گرینلندیها را برانگیخت. او نقشهای از گرینلند با رنگهای پرچم آمریکا منتشر کرد و زیر آن نوشت: «بهزودی».
یسپر مولر سورنسن، سفیر دانمارک در واشنگتن، در واکنش نوشت:«ما انتظار احترام کامل به تمامیت ارضی پادشاهی دانمارک را داریم.» ترامپ در دوره انتقال قدرت و ماههای ابتدایی بازگشتش به کاخ سفید، بارها خواستار کنترل آمریکا بر گرینلند شده و بهطور معناداری استفاده از زور نظامی را رد نکرده است. این موضوع مدتی از تیترها کنار رفته بود، اما کمتر از دو هفته پیش دوباره برجسته شد؛ زمانی که ترامپ اعلام کرد جف لندری، فرماندار جمهوریخواه لوئیزیانا، را بهعنوان فرستاده ویژه به گرینلند منصوب میکند. لندری نیز گفت در این نقش داوطلبانه به ترامپ کمک خواهد کرد تا «گرینلند را بخشی از آمریکا کند».
کوبا؛ سرزمین بحرانها
راهبرد امنیت ملی دولت ترامپ که ماه گذشته منتشر شد، «بازگرداندن برتری آمریکا در نیمکره غربی» را هدفی محوری دانست؛ هدفی که ماجراجویی ونزوئلا بر آن مهر تأیید زد. ترامپ روز شنبه به دکترین مونرو قرن نوزدهمی استناد کرد که از قدرتهای جهانی میخواست به سلطه آمریکا در منطقه احترام بگذارند. او همچنین به «متمم روزولت» اشاره کرد؛ توجیهی که برای حمایت از جدایی پاناما از کلمبیا و کنترل آمریکا بر کانال پاناما بهکار رفت. ترامپ حتی با شوخی گفت این سیاست میتواند «دکترین دانرو» نام بگیرد.
در چنین فضایی، نگرانی در کوبا یکی از مهمترین متحدان و شرکای تجاری ونزوئلا رو به افزایش است، بهویژه پس از اظهارات روبیو. او در برنامه «میت د پرس» شبکه NBC گفت مقامهای کوبایی پیش از بازداشت مادورو در کنار او بودهاند.روبیو گفت: این کوباییها بودند که از مادورو محافظت میکردند. محافظان او ونزوئلایی نبودند؛ کوبایی بودند. او افزود که نیروهای کوبایی مسئول «اطلاعات داخلی» دولت مادورو نیز بودهاند. دولت کوبا اعلام کرد که در جریان عملیات نظامی آمریکا که به سرنگونی مادورو انجامید، ۳۲ افسر کشته شدند. ترامپ گفت اقتصاد کوبا که سالها زیر فشار تحریمهای آمریکا بوده، اکنون با برکناری مادورو که نفت یارانهای به این کشور میداد وضعیت بدتری پیدا خواهد کرد. او گفت: «در حال سقوط است. کاملاً سقوط میکند.» روابط آمریکا و کوبا از زمان انقلاب ۱۹۵۹ همواره خصمانه بوده است.
کلمبیا؛ کوکائین به مقصد آمریکا
ترامپ در مسیر بازگشت به واشنگتن، همسایه ونزوئلا، یعنی کلمبیا، و رئیسجمهور چپگرای آن، گوستاوو پترو، را نیز هدف گرفت. او به خبرنگاران گفت کلمبیا «توسط یک مرد بیمار اداره میشود که دوست دارد کوکائین تولید کند و آن را به آمریکا بفروشد». دولت آمریکا در ماه اکتبر بهدلیل اتهام مشارکت در قاچاق جهانی مواد مخدر، پترو، خانوادهاش و یکی از اعضای کابینه او را تحریم کرد.
ترامپ کارزار فشار علیه مادورو را با دستور حملات مرگبار به قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر از ونزوئلا آغاز کرد و سپس دامنه آن را به کشتیهای مشکوک در اقیانوس آرام که از کلمبیا حرکت میکردند، گسترش داد. در سپتامبر، آمریکا برای نخستین بار در نزدیک به ۳۰ سال، کلمبیا بزرگترین دریافتکننده کمکهای آمریکا در منطقه را در فهرست کشورهایی قرار داد که در مبارزه با مواد مخدر همکاری کافی ندارند. ترامپ درباره پترو گفت: او زیاد دوام نخواهد آورد. کارخانههای کوکائین دارد. این وضعیت ادامه پیدا نمیکند. وقتی از او پرسیده شد آیا ممکن است دستور عملیات علیه کلمبیا را بدهد، پاسخ داد: به نظرم ایده خوبی است.
اکوایران: ترامپ پس از سرنگونی ونزوئلا، حالا با کشوری ۲۸ میلیونی، ارتشی چندصدهزار نفری، شبهنظامیان مسلح و اپوزیسیونی پراکنده روبهروست؛ جایی که یک تصمیم اشتباه میتواند آمریکا را به درگیریای عمیقتر از آنچه تصور میشد بکشاند.
البته گزینههای دیگری نیز در فهرست ترامپ قرار دارند. به عنوان مثال او رویدادهای ایران را از نزدیک دنبال میکند. همچنین در پیامی کنایهوار نشان داد که از کشتار در اوکراین توسط روسیه ناراضی است. اما نکته قابل توجه اقدامی است که سبب شد قدرتنمایی مرد اول کاخ سفید در عرصه بینالمللی بیشتر شود. باید منتظر بود و دید آمریکا میتواند از سایه تهدید آنچه در ونزوئلا اتفاق افتاد استفاده کرده و بر سایر کشورها فشار آورد.
نباید یک نکته را نادیدهگرفت که سیاست های ترامپ در عرصه بینالملل به شکل مشخصی حقوق بنیادین حاکم بر نظام روابط میان دولتها را مخدوش کرده و سبب شکلگیری وضعیتی آشوبناک در عرصه بینالملل میشود. سابقه حضور آمریکا در کشورهای گوناگون نشان داده است که حضور نیروی خارجی نمیتواند برای یک ملت آزادی و دموکراسی پدید آورد مادامی که مردمان آن کشور به درک مشخص از نفی استبداد نرسند. اشغال خارجی تهدیدی جدی برای تحقق آزادی و جامعه دموکراتیک در آینده ملتهاست.
