به گزارش اکوایران، ونزوئلا وارد مرحلهای حساس و خطرناک شده است. پس از بازداشت مادورو، دلسی رودریگز به ریاست دولت موقت منصوب شد، اما قدرت واقعی در دستان دو وزیر قدرتمند باقی مانده است. آمریکا با تهدید نظامی و کنترل منابع نفتی، اکنون به طور مستقیم وارد میدان سیاسی این کشور شده است.
آمریکا قصد ترک ونزوئلا را ندارد
در گفتوگویی مفصل با روزنامه نیویورکتایمز در روز چهارشنبه، ترامپ گفت درباره مدتزمانی که آمریکا قصد دارد کنترل این کشور را در دست داشته باشد، فقط گذر زمان مشخص خواهد کرد. انتظار میرود ایالات متحده برای سالها اداره ونزوئلا را در دست داشته باشد و از ذخایر عظیم نفتی آن استخراج انجام دهد. او تأکید کرد دولت موقت این کشور که همگی از وفاداران سابق نیکلاس مادورو هستند، هر آنچه را که ما لازم بدانیم در اختیارمان میگذارد. او در پاسخ به این پرسش که دولتش تا چه زمانی خواهان نظارت مستقیم بر این کشور آمریکای جنوبی خواهد بود، گفت: «فقط زمان نشان خواهد داد»؛ آن هم در شرایطی که تهدید دائمی اقدام نظامی آمریکا از سوی ناوگانی مستقر در نزدیکی سواحل ونزوئلا وجود دارد.
روسیه و چین از حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا به عنوان نشانهای مبنی بر اینکه ترامپ دیدگاه آنها را درباره جهانی تقسیمشده به حوزههای نفوذ، جایی که دولتهای مسکو و پکن به ترتیب در اروپا و هند و اقیانوس آرام دست بالا را دارند، به اشتراک میگذارد، استقبال خواهند کرد.
ترامپ در این مصاحبه نزدیک به دو ساعته گفت: «ما آن را به شکلی بسیار سودآور بازسازی خواهیم کرد. ما از نفت استفاده خواهیم کرد و نفت را برمیداریم. داریم قیمتهای نفت را پایین میآوریم و به ونزوئلا پول میدهیم؛ پولی که آنها بهشدت به آن نیاز دارند». اظهارات ترامپ ساعاتی پس از آن مطرح شد که مقامهای دولت اعلام کردند آمریکا قصد دارد کنترل فروش نفت ونزوئلا را عملاً و بهطور نامحدود در دست بگیرد؛ اقدامی که بخشی از یک برنامه سهمرحلهای است که مارکو روبیو، وزیر خارجه، آن را برای اعضای کنگره تشریح کرده است. در حالی که قانونگذاران جمهوریخواه عمدتاً از اقدامات دولت حمایت کردهاند، دموکراتها روز چهارشنبه بار دیگر هشدار دادند که ایالات متحده در حال حرکت به سمت یک مداخله بینالمللی طولانیمدت بدون پشتوانه حقوقی روشن است.
ترامپ به پرسشها درباره اینکه چرا دلسی رودریگز، معاون مادورو، را بهعنوان رهبر جدید ونزوئلا به رسمیت شناخته و نه ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون که حزبش در سال ۲۰۲۴ کارزار انتخاباتی موفقی علیه مادورو داشت و اخیراً برنده جایزه نوبل صلح شده است، پاسخی نداد. او همچنین از اظهار نظر درباره اینکه آیا شخصاً با رودریگز گفتوگو کرده یا نه، خودداری کرد. ترامپ همچنین هیچ تعهدی درباره زمان برگزاری انتخابات در ونزوئلا ارائه نداد.
وقتی که سیاست میدان خون میشود!
سیاست در ونزوئلا میدان خون است و حالا آمریکا وارد رینگ شده است. این دیدگاهی است که بسیاری از تحلیلگران نسبت به اتفاقات آینده ونزوئلا و تهدیدهای پیش رو آمریکا برای حضور در این کشور مطرح کردهاند. به نوشته واشتنگتن پست، یک روز پس از آنکه نیروهای عملیات ویژه آمریکا وارد کاراکاس شدند، رئیسجمهور جدید ونزوئلا اعضای کابینهاش را دور یک میز بزرگ چوبی در کاخ میرافلورس گرد آورد. پشت سر دلسی رودریگز، تصاویر بزرگی از رهبران ازدسترفته کشور دیده میشد: هوگو چاوز که در سال ۲۰۱۳ بر اثر سرطان درگذشت، و نیکلاس مادورو و همسرش سیلیا فلورس که اکنون به اتهام قاچاق مواد مخدر در نیویورک زندانی هستند. در دو سوی رودریگز و در رأس میز، کسانی نشسته بودند که هنوز قدرت واقعی را در دست داشتند. یکی ولادیمیر پادرینو وزیر دفاع با لباس نظامی استتاری و دیگری دیوسدادو کابیو، وزیر کشور با چهرهای عبوس و کلاهی که روی آن نوشته بود: «تردید، خیانت است». به گفته تحلیلگران، هر دو نفر بسیار بیش از عناوین رسمیشان قدرت دارند. آنها از ستونهای اصلی رژیم مادورو هستند، رژیمی که به گفته بازرسان آمریکایی بر پایه شبکههای حمایتی و درآمدهای مجرمانه بنا شده و کنترل دستگاه امنیتی گسترده ونزوئلا و بخش بزرگی از فعالیتهای اقتصادی کشور را در دست دارند.
از زمان بازداشت مادورو در روز شنبه، توجه افکار عمومی بر رودریگز متمرکز شده و این پرسش مطرح است که آیا او با خواستههای کاخ سفید برای گشودن منابع عظیم طبیعی ونزوئلا به روی صنایع آمریکایی همراهی خواهد کرد یا نه. اما رئیسجمهور تازهمنصوبشده به همراه برادرش خورخه، رئیس مجلس ملی ونزوئلا تنها نماینده حوزه سیاسی قدرت است. به گفته پژوهشگران، محققان ونزوئلایی و مقامات کنونی و پیشین آمریکا، دیگر مراکز قدرت کشور در اختیار پادرینو و کابیو قرار دارد؛ چاویستهای تندرو و قدیمی که در جنبش سوسیالیستی شکل گرفتهاند و از طریق وفاداری مستمر به این جریان، قدرت و ثروت قابلتوجهی اندوختهاند. این دو با استفاده از شبکه روابط و ارعاب، بارها به مادورو کمک کردهاند تا از بحرانها جان سالم به در ببرد و سلطه اقتدارگرایانهاش را تشدید کند؛ نخست در سال ۲۰۱۹، زمانی که بخش بزرگی از جهان از تلاش خوان گوایدو، رهبر اپوزیسیون، برای کنار زدن مادورو حمایت کرد؛ و بار دیگر در تابستان ۲۰۲۴، زمانی که نتایج انتخابات بهروشنی نشان داد مادورو در انتخابات ریاستجمهوری شکست خورده است.
انحصار قدرت و سرزمین با جامعه موزایکی
اکنون پادرینو و کابیو، که هر دو به اتهام قاچاق مواد مخدر تحت تعقیب مقامات آمریکایی هستند در تعیین آینده چاویسمو و سرنوشت کشور نقش کلیدی خواهند داشت. حضور مستمر آنها پیچیدگی چالشی را که مذاکرهکنندگان آمریکایی با آن روبهرو هستند، تشدید میکند؛ مذاکرهکنندگانی که میکوشند بدون جنگ و تغییر رژیم با اعضای دولتی تحت فشار و دچار شکافهای داخلی، به نقطه مشترک برسند. یک مقام ارشد پیشین وزارت خارجه آمریکا که به شرط ناشناس ماندن صحبت میکرد، گفت: «سه مرکز قدرت وجود دارد. و دلسی خیلی زود متوجه خواهد شد که نمیتواند هر آنچه آمریکاییها میخواهند را فراهم کند».
ترامپ، گفته است ایالات متحده «کنترل ونزوئلا را در دست دارد»، در حالی که مارکو روبیو، وزیر خارجه، نقش غیرمستقیمتری را ترسیم کرده و گفته آمریکا از محاصره نفتی و دیگر ابزارهای اقتصادی برای واداشتن کاراکاس به تبعیت استفاده خواهد کرد. تحلیلگران ابراز نگرانی کردهاند که واشنگتن درک کاملی از نظام سیاسی چندپاره و درونستیز ونزوئلا شبکهای پیچیده از وفاداریهای متداخل، روابط خانوادگی و منافع متضاد ندارد. یکی از مشاوران ونزوئلایی نزدیک به دولت رودریگز گفت او نقش محوری در حفظ انسجام دارد: «در زمان بحران، نقش او مصالحهجویانه نیست، بلکه حفظ نظم است. دلسی حکومت میکند؛ دیوسدادو تضمین میکند که قدرت از دست نرود.» اما دیگران نگراناند که او تا کجا حاضر است پیش برود. به گفته پژوهشگران و مقامات آمریکایی، در اختیار او نهتنها پلیس و دستگاههای اطلاعاتی، بلکه «کلکتیووها» نیز هستند؛ شبهنظامیان طرفدار دولت که در سراسر جامعه نفوذ دارند و با موتورسیکلت، مسلح و نقابدار در خیابانها رفتوآمد میکنند. جف رمزی از اندیشکده آتلانتیک گفت: «کابیو چهرهای خشن و سرکوبگر در رژیم است، اما احمق نیست. او میداند بقایش به تهدید به آتش کشیدن کشور بستگی دارد، مگر اینکه منافعش تأمین شود.» او افزود: «سیاست در ونزوئلا یک ورزش خونین بیرحمانه است.»
فروپاشی اقتدار کاریزماتیک
اینکه چگونه نظام سلسلهمراتبی حول یک رهبر کاریزماتیک به کانونی از جناحهای رقیب تبدیل شد، تا حدی به ناکامیهای سیاسی خود مادورو بازمیگردد. دیوید اسمایلد، جامعهشناس دانشگاه تولین و پژوهشگر چاویسمو، گفت: «چاوز یک نظامی چپگرا و بسیار کاریزماتیک بود و در دوران رونق نفتی حکومت میکرد، بنابراین منابع زیادی برای انجام کارهای بزرگ داشت. اما مادورو جز چپگرا بودن هیچکدام از این ویژگیها را ندارد؛ نه کاریزماتیک است، نه نظامی، و نه از رونق نفتی برخوردار.»
پس از پیروزی شکننده در انتخابات ۲۰۱۳ برای جانشینی چاوز، مادورو ظاهراً به ضعفهای خود پی برد و بهجای اقناع سیاسی، با محدود کردن آزادیها و تقویت و ثروتمند کردن نیروهای مسلح، به دفاع از قدرتش پرداخت. در فوریه ۲۰۱۶، او بخش معدن را به ارتش سپرد. چند ماه بعد، توزیع کالاهای اساسی را به آن واگذار کرد. اندکی بعد نیز با فرمانی دیگر، بنادر کشور را تحت کنترل ارتش قرار داد. پادرینو که در اکتبر ۲۰۱۴ وزیر دفاع شده بود، با هر یک از این اقدامات قدرتمندتر شد و به گفته پژوهشگران، طرحهای جدیدی از رانت و پورسانت ایجاد کرد که ارتش را به او وفادار و به رژیم وابسته نگه میداشت.
کارولینا خیمنس ساندووال، رئیس ونزوئلایی دفتر واشنگتن در امور آمریکای لاتین، گفت: «ارتش به یک شاخه مستقل قدرت تبدیل شد. فکر نمیکنم آمریکا عمق نفوذ ارتش در سیاست و اقتصاد چه رسمی و چه غیررسمی را بهدرستی درک کرده باشد.» به ادعای مقامات آمریکایی، ارتش همچنین از جریانهای درآمدی غیرقانونی سود برد. در مارس ۲۰۲۰، دادستانهای فدرال آمریکا در فلوریدای جنوبی پادرینو و کابیو را به سوءاستفاده از مناصبشان برای تسهیل قاچاق مواد مخدر ونزوئلا و غرق کردن آمریکا در کوکائین متهم کردند. دولت آمریکا برای دستگیری آنها جوایز کلانی تعیین کرده است: ۱۵ میلیون دلار برای پادرینو و ۲۵ میلیون دلار برای کابیو. بهمرور، مادورو کمتر بهعنوان مرجع نهایی قدرت و بیشتر بهعنوان داور میان نیروهای رقیب با منافع ناهمگون دیده شد. روبرتو دنیز، روزنامهنگار تحقیقی ونزوئلایی، گفت: «این فقط یک رژیم اقتدارگرا نیست؛ یک ساختار اقتدارگرای غارتگر است که سرهای متعددی دارد و هرکدام قلمرو خود را اداره میکنند.» او افزود: «مهم نیست اقتصاد خوب باشد یا بد، حقوق بشر رعایت شود یا نه؛ هدف، حفظ قدرت است».
گوسفند سیاه کمونیسم و لاتهای خیابانی
کابیو که خود را در فضای مجازی انقلابی و چاویست رادیکال مینامد، از نگاه ناظران شخصیتی بهویژه غیرقابل پیشبینی است. او در کودتای نافرجام ۱۹۹۲ چاوز مشارکت داشت و دو سال زندانی شد. پس از پیروزی چاوز در انتخابات، کابیو معاون رئیسجمهور شد و در دفع کودتای ۲۰۰۲ نقش داشت و سپس بهعنوان وزیر کشور، پیوندهای عمیقتری با نیروهای امنیتی و اطلاعاتی برقرار کرد. در زمان تشخیص سرطان چاوز، او دومین چهره مهم انقلاب و رقیب مستقیم مادورو در جانشینی محسوب میشد. پس از آنکه چاوز مادورو را بهعنوان وارث خود برگزید، کابیو کنار گذاشته شد؛ تا اینکه پس از شکست انتخاباتی ظاهری مادورو در ۲۰۲۴، دوباره به کابینه بازگشت.
رمزی گفت: «کابیو گوسفند سیاه حزب حاکم بوده است. اما مادورو بدون مهارت او در سرکوب و نزدیکیاش به دستگاه اطلاعاتی، قادر به حکومت نبود.» نفوذ خانواده او سراسر کشور را دربر گرفته است. الکسیس رودریگز کابیو، پسرعموی درجهیکش، ریاست سازمان اطلاعات ونزوئلا را بر عهده دارد. برادرش، خوزه داوید کابیو، وزیر قدرتمند گمرک و مالیات است و کنترل مرزها و بنادر را در اختیار دارد. همسرش، مارلنی کونترراس، عضو فعلی مجلس ملی و وزیر پیشین گردشگری و امور عمومی بوده است. واشنگتنپست نتوانست برای اظهار نظر با اعضای خانواده کابیو تماس بگیرد.
اکوایران: عملیات برقآسای آمریکا علیه نیکلاس مادورو، نهتنها پایان یک دیکتاتوری، بلکه افشاگر محدودیت واقعی قدرت چین و روسیه بود. واشنگتن بار دیگر نشان داد در حیاطخلوت خود، قواعد بازی را یکجانبه تعیین میکند.
دنیز گفت: «دیوسدادو حتی زمانی که به نظر میرسید تنزل یافته، هرگز از یک بازیگر قدرتمند بودن دست نکشید.» رافائل اوسکاتگی، مدیر پیشین سازمان غیردولتی پرووئا، افزود که او پس از بازگشت رسمی به دولت «بهسرعت اوج گرفته است»، به بهای تضعیف رودریگز، اوسکاتگی مسیری باریک برای دستیابی به توافق میان مراکز رقیب قدرت در ونزوئلا میبیند؛ توافقی که امکان همکاری با مقامات آمریکایی و جلوگیری از درگیری گستردهتر را فراهم کند. او گفت: «مذاکره با یک مالاندرو آسانتر از یک متعصب مذهبی است، واژهای که نزدیکترین ترجمهاش «لات یا حقهباز خیابانی» است.
با این حال، نشانههای اولیه نگرانکنندهای دیده میشود، بهویژه از سوی شبهنظامیان غیررسمی تحت فرمان کابیو. کلکتیووها در سراسر کاراکاس پراکنده شدهاند. آنها معمولاً برای ارعاب مخالفان سلاح سبک حمل میکنند، اما در روزهای اخیر با سلاحهای سنگینتر از جمله تفنگهای تهاجمی دیده شدهاند. آنها ایستهای بازرسی برپا کرده، تلفنهای همراه شهروندان را میگیرند و پیامهایی را که میتواند حامی آمریکا تلقی شود، جستوجو میکنند. نیروهای امنیتی همچنین غیرنظامیان را بازداشت کرده و شماری از اعضای رسانهها را در حبس نگه داشتهاند. یک دیپلمات ارشد پیشین آمریکا گفت: «دیوسدادو کابیو میتواند عامل برهمزننده باشد. این شروعی بسیار خشن برای همان رژیم است، اما با مدیریتی متفاوت.»
