به گزارش اکوایران، سیستم پلیسیِ به میراث مانده از دورۀ جنگ سرد که سرتاسر جزیرۀ کوبا را زیر نظارت نامحسوس خود دارد، بههمراه جغرافیای جزیرهای این کشور، باعث شدهاند که نظام حکومتی کمونیستی کوبا حتی دههها پس از فروپاشی بلوک شرق به زیست خود ادامه دهد.
سرویس امنیتی کوبا: شاگرد کا.گ.ب و اشتازی
به گزارش نشریه والاستریت ژورنال، مقامهای کوبایی همچنان توانایی سرکوب اعتراضات و انجام بازداشتها را حفظ کردهاند. کوبا تحت فشار محاصره و تحریمهای آمریکا در آستانه فروپاشی اقتصادی قرار دارد. ناآرامیهای مدنی با سقوط سطح زندگی در حال افزایش است؛ و دولت کمونیستی هیچ متحدی برای نجات اوضاع ندارد.
پنجشنبه هفته گذشته رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) به هاوانا رفت و با شماری از مقامهای دولت کمونیستی کوبا دیدار کرد. این دیدار حتی رسانهای شد و عکسهایی از آن در شبکههای اجتماعی منتشر گشت. گفته میشود که خواستههای دولت آمریکا از کوبا شامل جمعآوری ایستگاههای شنودی است که به باور دولت ایالات متحده، چین و روسیه در این جزیرهی نزدیک به خاک آمریکا مستقر کردهاند.
دلیل مهم ادامه بقای آن: نظارت مؤثر بر تمام ساکنان، از جمله شنود تماسها و کنترل آهنین بر تمام جنبههای جامعه، از مراکز ورزشی تا سالنهای کنسرت.
سرویسهای اطلاعاتی کوبا که زیر نظر کاگب اتحاد جماهیر شوروی و پلیس مخفی اشتازی آلمان شرقی شکل گرفتهاند، در جزیره به دلیل توانایی سرکوب هرگونه بیان تهدیدکننده نظام تکحزبی، ترسناک هستند. گروههای حقوق بشری تخمین میزنند بیش از ۱۰۰۰ زندانی سیاسی در کوبا وجود دارد.
به گفته کلمنته مورگادو، یک فرد ساکن هاوانا، درحالیکه کمبود بیسابقه بنزین، مواد غذایی اساسی و قطعیهای مداوم برق، کنترل سیاسی کوبا را تضعیف کرده است، پلیس همچنان توانایی سرکوب اعتراضات پراکندهای را دارد که در ماههای اخیر شکل گرفتهاند و همچنین بازداشت افراد را انجام میدهد. دیگر معترضان نیز خیلی زود شناسایی و بازداشت میشوند.
به گفتۀ مورگادو: «شبها در هاوانا عملاً مقررات منع رفتوآمد اعلامنشدهای وجود دارد، چون خطر بازداشت هست.»
مطابق اعلام سفارت آمریکا در هاوانا، روز پنجشنبه، نیروهای امنیتی کوبا بیش از دوازده مخالف و فعال سیاسی را از شرکت در مراسم روز استقلال آمریکا بازداشت یا در حبس خانگی قرار دادند.
تشویق مردم به خبرچینی علیه یکدیگر
کمیتههای دفاع از انقلاب، معروف به سیدیآر، بخش مهمی از سیستم گسترده نظارتی کوبا هستند. اگرچه امروز به قدرت دوران اوج خود نیستند، اما شبکۀ آنها هنوز در هزاران ساختمان و خیابان در سراسر جزیره گسترده است. این کمیتهها که از یک رئیس، مراقبان و سازماندهندگان ایدئولوژیک تشکیل شدهاند، ابزاری هستند که حکومت از آن برای تشویق شهروندان به جاسوسی از یکدیگر و گزارش مخالفتها استفاده میکند. آنها خانهها و افراد را زیر نظر دارند.
وزارت کشور کوبا که تصویر چهگوارا بر روی ساختمان آن نقش بسته، هسته اصلی پلیس سیاسی کوباست/عکس از خبرگزاری فرانسه
«آنها میدانند چه کسی وارد و خارج میشود، چگونه زندگی میکنند، چه میکنند و از چه چیزی زندگیشان را تأمین میکنند؛» این را یاسر سوسا میگوید که یک خیریه در سانتیاگو دِ کوبا (دومین شهر بزرگ کوبا) را اداره میکند؛ خیریهای که برای فقیرترین اقشار غذا و دارو فراهم میآورد.
این جمعآوری اطلاعات محلی به تقویت حزب کمونیست کوبا در بحرانهایی کمک کرد که اتحاد شوروی و دیگر دولتهای سرکوبگر را از پا انداخت؛ حتی سرویسهای اطلاعاتی مشهور آنان نیز نتوانستند از سقوط دیوار برلین در ۱۹۸۹ و فروپاشی اتحاد شوروی در ۱۹۹۱ جلوگیری کنند. در آن زمان بسیاری انتظار داشتند کوبا آخرین دومینو باشد، اما نظام کمونیستی آن پابرجا ماند.
به دلیل جزیرهای بودن، کوبا دولتی دارد که بهتر توانسته اثر نفوذهای بیرونی را کنترل کند. به طور سنتی، کوباییهای ناراضی ترجیح دادهاند جزیره را ترک کنند و به میامی یا جاهای دیگر بروند، به جای آنکه در داخل بمانند و علیه رژیم مقاومت کنند.
مقامهای کوبایی همواره اتهامات نقض حقوق بشر را رد کردهاند و آنها را کارزارهای بدنامسازی سیاسی آمریکا میدانند.
امنیت دولتی
وزارت کشور هسته اصلی پلیس سیاسی کوبا است. مأموران آن که لباس غیرنظامی میپوشند، شبکهای از عوامل مخفی و خبرچینان دارند که وظیفهشان نظارت و نفوذ در جنبشهای مخالف و گروههای مستقل مانند جمعهای هنری است.
یک خودروی پلیس در هاوانا در سال ۲۰۲۱/عکس از خبرگزاری فرانسه
انریکه گارسیا، یک مأمور سابق کوبایی که به آمریکا گریخته است، میگوید: «دولت مأمورانی را به سالنهای سینما میفرستاد تا مطمئن شود کسی شعار ضد دولتی سر نمیدهد.»
همچنین ناظران یا مأمورانی وجود دارند که افراد را دنبال میکنند و پروندههایی برای تعقیب مخالفان تشکیل میدهند. گارسیا تخمین زد حدود ۱۴۰ هزار مأمور امنیت دولتی و حدود نیم میلیون خبرچین وجود دارد؛ شبکهای عظیم برای کشوری با حدود ۹ میلیون نفر جمعیت.
در طول سالها، این سرویس اطلاعاتی معروف، نفوذیهایی را در تقریباً تمام بخشهای ساختار امنیت ملی آمریکا و گروههای تبعیدی در فلوریدا جذب کرده است. همچنین شبکهای از جاسوسان در سراسر جهان در حال توسعه برای گسترش انقلاب بوده است.
به گفتۀ گارسیا، پس از دههها صدور تجربۀ اطلاعاتی، دستگاه امنیتی و اطلاعاتی هاوانا به همراه خود کشور در حال فرسایش است.
سازمانهای دانشجویی که تحت کنترل شاخه جوانان حزب کمونیست کوبا هستند، در تمام سطوح آموزشی رفتار دانشآموزان را زیر نظر دارند و آن را تنبیه میکنند؛ از جمله به دلیل عدم حضور در فعالیتهای سیاسی. هدف این سازمانها شناسایی مخالفت و جلوگیری از خواندن کتابهای ممنوعه یا گوش دادن به آهنگهای ممنوع است.
سوسا میگوید که در دوران دانشگاهش در اوایل دهه ۲۰۰۰ در سانتیاگو دِ کوبا، ناظران مدرسه مراقب بودند که مبادا کسی به گروه رپ اعتراضی «لوس آلدهانوس» گوش دهد. در آن زمان جوانان کوبایی به طور مخفیانه فلش مموریها را برای تبادل موسیقی ممنوعه استفاده میکردند.
امروز کوباییها در صورت پخش آهنگ «پاتریا یا ویدا» (میهن و زندگی) که به سرود اعتراضات جوانان تبدیل شد، چهبسا بازداشت یا جریمه شوند؛ اعتراضاتی که پنج سال پیش صدها دانشجو را به زندان انداخت، چون آزادی بیان میخواستند. اخیراً نیز رهبران جوان تأییدشدۀ حزب کمونیست نقش مهمی در سرکوب اعتراضات دانشجویی سال گذشته علیه افزایش شدید قیمت اینترنت موبایل داشتند.
اتحادیهها و سازمانهای اجتماعی
اتحادیههای تحت کنترل حزب کمونیست و سرویسهای اطلاعاتی رفتار کارکنان را در سراسر جزیره زیر نظر دارند. از آنجا که بیشتر کوباییها در شرکتها و نهادهای دولتی کار میکنند، اخراج از کار عملاً به عنوان ابزار مجازات و کنترل اجتماعی استفاده میشود.
یک مرد در جریان یک تظاهرات ضد دولتی در هاوانا در سال ۲۰۲۱ بازداشت شد/عکس از خبرگزاری فرانسه
بوریس گونسالس در سال ۲۰۱۵ به دلیل نوشتن وبلاگهای انتقادی از دولت از سمت استاد در مدرسه معتبر سینما و تلویزیون بینالمللی هاوانا اخراج شد. او گفت: «روشهای گستردهای علیه مخالفان وجود دارد. حدود ۲۰ بار در بازداشتگاه پلیس خوابیدهام. وقتی قصد خروج از کشور را دارید، در فرودگاه منتظرتان میمانند و شما را به کلانتری میبرند تا پروازتان را از دست بدهید.»
در چهار سال گذشته، گروه حقوق بشری کوبالکس، ۶۶۳ مورد بازداشت خانگی خودسرانه علیه فعالان، خبرنگاران مستقل، بستگان زندانیان سیاسی و شهروندان منتقد را ثبت کرده است.
رسانه و مخابرات
اگرچه ورود اینترنت موبایل در سال ۲۰۱۸ انحصار اطلاعاتی رسانههای دولتی را شکست، باز رسانههای دولتی همچنان منبع اصلی اطلاعات برای بخش بزرگی از مردم هستند. کوباییها عمدتاً از وقوع اعتراضات مطلع نمیشوند، زیرا پوشش این نوع اخبار در رسانه رسمی ممنوع است و چند رسانه مستقل داخل کشور نیز اجازه فعالیت آزاد ندارند.
اطلاعات مستقل از طریق شهروندانی منتشر میشود که ویدئوها را در شبکههای اجتماعی قرار میدهند. این افراد اغلب به دلیل تهدید امنیت دولتی بازداشت میشوند. برخی دیگر از VPN برای دور زدن سانسور و دسترسی به رسانههای مستقل خارج از کشور استفاده میکنند.
شرکت مخابراتی انحصاری کوبا، Etecsa، با نهادهای امنیتی همکاری مستقیم دارد و تماسها را شنود کرده و قطعی اینترنت در مناطق اعتراضی را برای جلوگیری از گسترش اعتراضات اجرا میکند. بیشتر کوباییها اینترنت خانگی ندارند و برای دسترسی به اینترنت به تلفن همراه و هزینههای بالا وابستهاند.
