به گزارش اکوایران، کشته شدن نمسیو اوسگرا سروانتس، مشهور به «ال منچو»، نهتنها پایان کار یکی از قدرتمندترین و خشنترین چهرههای دنیای مواد مخدر مکزیک بود، بلکه جرقه بحرانی گسترده در سراسر کشور را زد؛ بحرانی که با آتشزدن بانکها، خودروها و ایجاد رعب عمومی در چندین ایالت همراه شد. این عملیات که با همکاری اطلاعاتی آمریکا انجام شد، میتواند نقطه عطفی در نبرد دولت مکزیک با کارتلها باشد، اما همزمان خطر جنگ داخلی میان جناحهای رقیب و موج تازهای از خونریزی را نیز افزایش داده است.
مرگ یک امپراتوری
به نوشته نیویورک تایمز، دولت مکزیک اعلام کرد که روز یکشنبه بزرگترین رئیس تحت تعقیب کارتلهای مواد مخدر این کشور را کشته است؛ اقدامی که موجی از آتشسوزیها و خشونت را در سراسر کشور به راه انداخت، زیرا نیروهای وابسته به کارتلها در پی گرفتن انتقام، دست به قدرتنمایی نگرانکنندهای زدند. نمسیو اوسگرا سروانتس، معروف به «ال منچو»، رهبر دیرینه یکی از قدرتمندترین کارتلهای مکزیک، یعنی کارتل نسل جدید خالیسکو بود و بهطور گستردهای یکی از خشنترین چهرههای جنایی کشور به شمار میرفت.
او بر یک امپراتوری جنایی نظارت داشت که طی یک دهه گذشته بهسرعت گسترش یافته بود؛ شبکهای که به تولید و فروش مواد مخدر، اخاذی از کسبوکارهای محلی و ایجاد رعب و وحشت در جوامع مختلف کشور میپرداخت. کشته شدن اوسگرا، مکزیک را وارد دورهای بسیار پرتنش کرده است؛ دورهای که میتواند موج تازهای از خشونت را آزاد کند. در گذشته نیز بازداشت یا کشته شدن رهبران کارتلها به درگیریهای شدید میان دولت و کارتلها و همچنین جنگهای داخلی میان جناحهای رقیب برای تصاحب قدرت در سازمانهای جنایی منجر شده بود.
موج آشوب در مکزیک
این نگرانیها روز یکشنبه با وقوع سریع خشونت در نقاط مختلف کشور تشدید شد. در چندین ایالت، گروههای مسلح جادهها را مسدود کردند و سوپرمارکتها، بانکها و خودروها را به آتش کشیدند؛ یکی از گستردهترین موجهای آشوب در تاریخ معاصر مکزیک. نیروهای امنیتی مکزیک روز یکشنبه اوسگرا را در شهر تاپالپا، شهری حدوداً ۲۰ هزار نفری در ایالت ساحلی غربی خالیسکو محل تأسیس و استقرار اصلی کارتل او دستگیر کردند. دولت اعلام کرد که او در جریان عملیات زخمی شد و هنگام انتقال به مکزیکوسیتی برای دریافت خدمات پزشکی جان باخت. دستکم ۹ عضو دیگر کارتل نیز در این عملیات کشته شدند.
کشته شدن اوسگرا یک پیروزی بزرگ برای عملیات تهاجمی جدید مکزیک علیه کارتلهای مواد مخدر محسوب میشود و میتواند فشارهای دونالد ترامپ را کاهش دهد؛ کسی که تهدید کرده بود در صورت نارضایتی از اقدامات مکزیک، ممکن است دست به حملات نظامی در خاک این کشور بزند. دولت مکزیک اعلام کرد که ایالات متحده اطلاعاتی را در اختیار این عملیات قرار داده بود، اما مقامات آمریکایی تأکید کردند که این یک عملیات کاملاً مکزیکی بوده و هیچ نیروی نظامی آمریکایی در آن مشارکت نداشته است. اما این تنها آغاز کار نیروهای امنیتی مکزیک در روز یکشنبه بود؛ آنها در سراسر کشور برای مقابله با واکنشهای خشونتآمیز پس از مرگ اوسگرا مستقر شدند.
مکزیک در وضعیت تعلیق
در دستکم ۱۳ ایالت، عوامل وابسته به کارتلها با آتشزدن خودروها و مسدود کردن جادهها تلاش کردند هرجومرج ایجاد کنند. کارتلها اغلب پس از بازداشت رهبرانشان برای نمایش قدرت و بازداشتن دولت از اقدامات مشابه در آینده، به چنین اقدامات تلافیجویانهای دست میزنند. تنها در ایالت خالیسکو، مقامات اعلام کردند که ۲۰ شعبه بانک دولتی به آتش کشیده یا تخریب شدهاند و با سوزاندن خودروها بیش از ۲۰ جاده مسدود شده است. مسئولان خالیسکو اعلام کردند که در برخی مناطق حملونقل عمومی را متوقف کردهاند و به هتلها هشدار دادهاند که از مهمانان خود بخواهند در محل اقامت بمانند؛ از جمله در شهر ساحلی پوئرتو وایارتا که مقصد محبوب گردشگران آمریکایی و مکزیکی است.
بخش زیادی از خشونتها در گوادالاخارا، پایتخت ایالت خالیسکو با جمعیتی حدود ۱.۴ میلیون نفر، رخ داد؛ شهری که یکی از میزبانان جام جهانی امسال است. در فرودگاه بینالمللی گوادالاخارا وحشت ایجاد شد و ویدئوهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که کارکنان و مسافران را در حال فرار نشان میداد. با این حال، فرودگاه و دولت فدرال اعلام کردند که فعالیتها بهطور عادی ادامه دارد و خطری متوجه مسافران نیست. کنسرتها و مسابقات فوتبال لغو شد، پروازها تغییر مسیر دادند و دستکم یک بندر فعالیت خود را متوقف کرد. برخی ایالتها کلاسهای روز دوشنبه را لغو کردند و شرکتهای هواپیمایی و اتوبوسرانی برخی مسیرها را در هفته جاری به حالت تعلیق درآوردند.
مکزیک فعلا امن نیست
دولت آمریکا به شهروندانش هشدار داد که در بخشهایی از پنج ایالت خالیسکو، تامائولیپاس، میچوآکان، گوئررو و نوئوو لئون «تا اطلاع ثانوی در محل خود پناه بگیرند». چندین شرکت هواپیمایی نیز هشدارهای سفر صادر کرده یا پروازهای خود را متوقف کردند. کلودیا شینبائوم رئیسجمهور مکزیک، از مردم خواست آرامش خود را حفظ کنند. او گفت: «هماهنگی کامل با همه دولتهای ایالتی برقرار است. باید آگاه و آرام بمانیم. فعالیتها در بیشتر نقاط کشور بهطور عادی ادامه دارد.»
پائولینا ۳۲ ساله و ساکن گوادالاخارا، که به دلیل نگرانیهای امنیتی فقط نام کوچک خود را اعلام کرد، گفت هنگام گردش خانوادگی با همسر و پسر سهسالهاش در یکی از موانع ایجادشده توسط کارتل گرفتار شدند. او گفت هنگام تلاش برای بازگشت به خانه خانوادهای زخمی را کنار جاده دیدهاند. او گفت: «از مردم خواهش میکنم بیرون نروند. بعد از آنچه دیدم، فهمیدم این افراد هیچ توجهی به جان کسی ندارند. آنچه دیدم را برای هیچکس آرزو نمیکنم.»
تا بعدازظهر یکشنبه، گوادالاخارا بهشدت خلوت شده بود؛ خیابانها تقریباً خالی و بیشتر کسبوکارها، از جمله پمپبنزینها تعطیل شده بودند. خشونتهای مشابهی در پوئرتو وایارتا نیز رخ داد. دالیا، ۳۲ ساله و ساکن این شهر، گفت هنگام صرف صبحانه، گروهی از مردان مسلح را دیده که راننده یک اتوبوس شهری را پیاده کرده و سپس آن را به آتش کشیدهاند. او گفت: «ماشینهای پشت سر آن با وحشت شروع به دندهعقب رفتن کردند و ناگهان دیدم حدود ۲۰ نفر همه نقابدار و لباس سیاه شروع کردند به پاشیدن بنزین و آتش زدن اطراف. همه ما شروع به دویدن به سمت خانههایمان کردیم و افراد نقابدار با موتور از کنارمان عبور میکردند.»
بحران جانشینی
واندا فلباب براون، کارشناس گروههای مسلح غیردولتی در مؤسسه بروکینگز، گفت اهمیت کشته شدن اوسگرا همسنگ دستگیری رهبر کارتل سینالوآ، خوآکین گوسمان لوئرا معروف به «ال چاپو» در سال ۲۰۱۶، یا شریک سابق او اسماعیل زامبادا گارسیا معروف به «ال مایو» در سال ۲۰۲۴ است. او افزود موج اولیه خشونتها یادآور وقایع سال ۲۰۱۹ در سینالوآست؛ زمانی که نیروهای مکزیکی اوویدیو گوسمان لوپز، پسر ال چاپو، را دستگیر کردند و ظرف چند ساعت، افراد مسلح شهر کولیاکان را فلج کردند و دولت را وادار به آزادی او کردند.
به گفته او، گسترش یا مهار این آشوبها بستگی به آن دارد که آیا رهبران کارتل خالیسکو توانستهاند خط جانشینی روشنی برای حفظ انسجام سازمان تعیین کنند یا نه. در غیر این صورت، خلأ قدرت ناشی از مرگ اوسگرا میتواند به تجزیه کارتل و موج تازهای از خونریزی منجر شود. کارتل خالیسکو تحت رهبری اوسگرا به یکی از سازمانهای اصلی قاچاق مواد مخدر در مکزیک تبدیل شد؛ در حالی که با رقبا در چندین ایالت میجنگید و مواد مخدر صنعتی از جمله کوکائین، متآمفتامین و در سالهای اخیر فنتانیل را به ایالات متحده منتقل میکرد.
بهبود در روابط مکزیک و آمریکا
مرگ او احتمالاً روابط دولت مکزیک با واشنگتن را بهبود خواهد بخشید. ترامپ مکزیک را برای مقابله شدیدتر با کارتلها تحت فشار قرار داده و تهدید کرده بود در صورت نارضایتی از نتایج، حملات نظامی علیه آنها انجام خواهد داد. شینبائوم این پیشنهاد را قاطعانه رد کرده و گفته هرگونه حمله آمریکا نقض حاکمیت مکزیک خواهد بود؛ هرچند دولت او همکاریهای امنیتی با نهادهای آمریکایی، از جمله در زمینه تبادل اطلاعات، را گسترش داده است.
کریستوفر لاندو، معاون وزیر خارجه آمریکا و سفیر پیشین این کشور در مکزیک، نیروهای امنیتی مکزیک را بابت کشتن اوسگرا تبریک گفت و نوشت: «این تحول بزرگی برای مکزیک، آمریکا، آمریکای لاتین و جهان است. در جریان این عملیات، نیروهای مکزیکی دو عضو دیگر کارتل را نیز بازداشت و مقادیری سلاح و خودروهای زرهی، از جمله آنچه مقامات «راکتاندازهایی با قابلیت سرنگونی هواپیما و تخریب خودروهای زرهی» توصیف کردند، ضبط کردند.
سه عضو نیروهای امنیتی مکزیک نیز در این عملیات زخمی شدند. وزارت خارجه آمریکا پیشتر تا ۱۵ میلیون دلار جایزه برای اطلاعاتی که به دستگیری یا محکومیت اوسگرا منجر شود تعیین کرده بود. او یکی از تحت تعقیبترین اهداف واشنگتن بود و چندین بار در دادگاههای فدرال آمریکا به اتهام قاچاق مواد مخدر کیفرخواست علیه او صادر شده بود. با این حال، او سالها موفق شده بود از دستگیری بگریزد و شهرتی بهعنوان یکی از گریزانترین رؤسای جنایی جهان برای خود دستوپا کند.
