به گزارش اکوایران، جنگ در خاورمیانه، نخستوزیر ایتالیا را در تنگنای داخلی قرار داده و یکی از بزرگترین چالشهای دوران نسبتاً باثبات زمامداری او را رقم زده است.
دوستی در تنگنا
به نوشته نیویورکتایمز، در دیدار سال گذشته با کاخ سفید، جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا، با دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بر سر مخالفت مشترکشان با ایدئولوژیهای «بیداری اجتماعی» و مهاجرت همنظر شد. پس از آن دیدار، ملونی — که تنها رهبر اروپایی حاضر در مراسم تحلیف دوم ریاستجمهوری ترامپ بود — اعلام کرد از داشتن «روابطی ممتاز» با او احساس افتخار میکند.
اما اکنون، در حالی که جنگ آمریکا با ایران موجب درد اقتصادی در سراسر اروپا شده، این دوستی که زمانی مایه مباهات ملونی بود، به باری سیاسی تبدیل شده است؛ آن هم درست زمانی که او در آستانهی رفراندومی حساس برای تغییرات قضایی قرار دارد و نتیجهی آن بهشدت در تنگناست.
ملونی تاکنون یکی از طولانیترین و باثباتترین دولتها را در تاریخ پرآشوب پس از جنگ جهانی دوم ایتالیا رهبری کرده است و حزب او هنوز از رقبایش در نظرسنجیهای ملی پیشی دارد. با این حال، جنگ و نحوهی برخورد او با آن، برخی از دشوارترین چالشهای سیاسی را از زمان آغاز نخستوزیریاش در سال ۲۰۲۲ پیش روی او نهاده است.
وسطبازی و واکنش دوپهلو
منتقدان او را متهم میکنند که در تصمیمات جنگی ترامپ هیچ نفوذ قابلتشخیصی ندارد و واکنش او نسبت به تصمیم رئیسجمهور آمریکا برای حمله به ایران، دوپهلو بوده است.
نظرسنجیهای جدید نشان میدهد که اپوزیسیون در کارزار رفراندوم در حال پیشرفت است و ممکن است طرح قضایی دولت را در رأیگیری پیش رو شکست دهد.
پیشنهاد اصلاحات، بر تقسیم نظارت بر دادستانها و قضات که اکنون تحت نظارت یک نهاد مشترک هستند و بر دشوارتر کردن جابهجایی میان حرفه وکالت و قضاوت تمرکز دارد. دولت ملونی میگوید این تغییرات استقلال قضات را از دادستانها افزایش میدهد، اما منتقدان معتقدند این اصلاحات باعث میشود قضات و دادستانها بیشتر تابع سیاستمداران باشند.
پوست موز انتخابات
از آنجا که بسیاری از رأیدهندگان و تحلیلگران جزئیات این طرح را پیچیده و نامفهوم میدانند، رأیگیری برای تأیید آن عملاً به همهپرسیای درباره خود ملونی تبدیل شده است و این شرایط برای او لحظهای کمسابقه از خطر سیاسی به شمار میرود.
ناتالی توچی، مدیر مؤسسه روابط بینالملل در رم، میگوید: «سیاست از همین لحظاتی ساخته میشود که در آن کسی ناگهان شکستناپذیر به نظر میرسد و روی اولین پوست موز میلغزد؛ و در یک چشم برهم زدن، درخشش خود را از دست میدهد.»
ملونی هنگامی که ایالات متحده ماه گذشته بدون مشورت با هیچ یک از متحدان اروپاییاش، بمباران ایران را آغاز کرد، غافلگیر شد. در حالی که برخی رهبران اروپایی اندکی پیش از حمله یک تماس تشریفاتی دریافت کردند، ایتالیاییها از آن بیخبر ماندند. وزیر دفاع او، گویدو کروستو، در آن زمان برای تعطیلات خانوادگی در دبی بود
فرصتطلبی منتقدان
ماتئو رنتزی، نخستوزیر سابق و رهبر حزب میانهرو، در شبکههای اجتماعی نوشت: «ماهها بود که همهجا به ما میگفتند ملونی پلی میان ترامپ و اروپاست. متأسفانه همش خبر جعلی بود! چه رسوایی!»
ملونی از آن پس ناچار شده است میان رضایت دادن به ترامپ با اجتناب از محکوم کردن مستقیم جنگ، عمل به توافقهای دفاعی با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، و آرام کردن افکار عمومی داخلی که بهشدت مخالف جنگ است، توازن برقرار کند.
نظرسنجیها نشان میدهد حدود دوسوم مردم ایتالیا نگاه منفی به حملات علیه ایران دارند.
برای نشان دادن همین موازنه، ملونی در سخنرانی خود در پارلمان روز چهارشنبه گفت: «جهان با بحرانی آشکار در زمینه حقوق بینالملل و سازمانهای چندجانبه، و فروپاشی نظم مشترک جهانی روبهرو است» اما از محکوم کردن صریح تصمیم ترامپ برای حمله خودداری کرد.
دولت او با اعزام ناوهای جنگی برای دفاع از جمهوری قبرس کشوری در مدیترانه که هدف آتش تلافیجویانه ایران قرار گرفته و ارسال سامانههای دفاعی موشکی و پهپادی به متحدان عرب در خلیج فارس که از حملات ایران آسیب دیدهاند، موافقت کرده است.
با این حال، ملونی در پارلمان تأکید کرد که «ایتالیا در این درگیری شرکت ندارد و قصد شرکت در آن را ندارد.» از دیدگاه راهبردی، حفظ موضعی انعطافپذیر «بسیار منطقی است تا بتوان در قدرت ماند»، به گفتهی لیلا سیمونا تالانی، مدیر مرکز سیاستهای ایتالیا در کالج سلطنتی لندن: «هر موضعی که او اتخاذ کند، میتواند برای خودش زیانبار باشد.»
یک اتفاق آرا و یک جدایی
ملونی از نظر فرهنگی و موضوعات مربوط به مهاجرت، همواره بیش از سیاست خارجی با ترامپ همنظر بوده است، به گفتهی ماریانجلا زاپیا، سفیر سابق ایتالیا در ایالات متحده (۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵).
زاپیا، که اکنون رئیس مؤسسه ایتالیایی مطالعات سیاست بینالملل در میلان است، میگوید: «آنها در بسیاری موضوعات دیدگاه مشترک دارند.» اما در حوزه سیاست خارجی، ملونی «بسیار محتاطتر» است و «بسیار اروپاییتر از آنچیزی که مردم تصور میکنند.»
حتی پیش از آغاز جنگ نیز، افکار عمومی ایتالیا نسبت به ترامپ و سیاستهای دولتش در حال سرد شدن بود.
پیش از بازیهای زمستانی در میلان ماه گذشته، معترضان به خبر همراهی یک واحد ویژه از مأموران اداره مهاجرت آمریکا (ICE) با هیئت آمریکایی در المپیک اعتراض کردند، زیرا از رفتار مأموران این نهاد در مینیاپولیس خشمگین بودند. هنگام مراسم افتتاحیه، برخی تماشاگران هنگامی که تصویر جی.دی. ونس معاون رئیسجمهور، روی نمایشگرهای بزرگ ورزشگاه ظاهر شد او را هو کردند.
با توجه به احساسات عمومی در ایتالیا، به گفتهی لورنزو کاستلانّی، استاد علوم سیاسی در دانشگاه لویی کارلی رم، «ملونی سعی دارد از افراد وابسته به ترامپ فاصله بگیرد، چون آنها دارند کمی بیش از حد سمی میشوند.» او افزود: «اکنون جاهطلبی او حفظ ثبات در داخل کشور است.» از دید کاستلانّی، به جای آنکه ملونی از حلقهی درونی ترامپ کنار گذاشته شده باشد همانطور که برخی منتقدان ادعا میکنند این فاصلهگیری اقدامی حسابشده و هوشمندانه برای حفظ موقعیت سیاسی اوست.
ملونی و افکار عمومی
رهبران اپوزیسیون، ملونی را به عدم صراحت در محکوم کردن حملات به ایران متهم میکنند. الی شلاین، رهبر حزب چپمیانه دموکرات، در مصاحبهای گفت: «اگر او مدعی رابطهی ویژهای با ترامپ است، باید از همین رابطه استفاده کند تا آشکارا به رئیسجمهور ترامپ بگوید کاری که انجام میدهد اشتباه است. دولت ایتالیا باید برای برقراری آتشبس و کاهش بحران تلاش کند.»
تنها انتقادی که ملونی آشکارا مطرح کرده، محکوم کردن «کشتار» در یکی از مدارس ابتدایی جنوب ایران بوده است. او در سخنرانی خود در پارلمان خواستار شد «مسئولان این فاجعه بهسرعت شناسایی شوند.»
با نزدیک شدن رفراندوم و انتخابات سراسری پارلمان در سال آینده، ملونی روی تکیهگاه اصلی خود حمایت پایدار عمومی حساب میکند؛ او هنوز حدود ۴۴ درصد محبوبیت دارد و امیدوار است در برابر فشار انتقادات جناح چپ دوام بیاورد.
به گفتهی لورنزو کامل، استاد تاریخ روابط بینالملل در دانشگاه تورین، «ایتالیاییها از این جنگ خوششان نمیآید، اما آن را چیزهایی دور از زندگی خود تلقی میکنند.»
با این حال، او هشدار میدهد: «اگر جنگ مدت زیادی ادامه یابد و اقتصاد سقوط تندی را تجربه کند، در آن صورت ممکن است با واکنش شدید افکار عمومی روبهرو شود.»
