به گزارش اکوایران، مذاکرات ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان در اسلامآباد، پس از چندین ساعت گفتوگوی فشرده در سطوح مختلف سیاسی و کارشناسی، بدون دستیابی به توافق نهایی پایان یافت؛ گفتوگوهایی که به گفته منابع نزدیک به هیأت ایرانی، بیش از هر چیز تحت تأثیر اختلافات اساسی و مطالبات حداکثری واشنگتن قرار داشت.
این دور از مذاکرات بامداد یکشنبه به وقت محلی آغاز شد و پس از حدود دو ساعت، در حالی به پایان رسید که تیمهای فنی و کارشناسی دو طرف همچنان در حال بررسی متون و پیشنهادها بودند. روند گفتوگوها ابتدا در قالب نشستهای تخصصی پیش رفت و سپس با بازگشت به سطح عالی، وارد مرحله تصمیمگیری سیاسی شد؛ نشانهای از تلاش طرفها برای رسیدن به یک چارچوب مشترک، هرچند این تلاش در نهایت به نتیجه نرسید.
در این میان، پاکستان نقش میانجی را بر عهده داشت و تلاش کرد با پیشنهاد تمدید مذاکرات، مسیر گفتوگوها را باز نگه دارد. با این حال، اختلاف بر سر برخی موضوعات کلیدی، مانع از پیشرفت ملموس در مذاکرات شد.
واکنش مقامات ایران به نشست اسلامآباد
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس تیم مذاکرهکننده ایرانی طی یک رشته توئیت به بیان جزئیاتی از گفتوگو با هیات آمریکایی در پاکستان پرداخت.
او نوشت: «پیش از مذاکرات تاکید کردم که ما حسننیت و ارادهٔ لازم را داریم ولی به دلیل تجربیات دو جنگ قبلی، اعتمادی به طرف مقابل نداریم. همکاران من در هیئت ایرانی میناب ۱۶۸ ابتکارات رو به جلویی مطرح کردند ولی طرف مقابل در نهایت نتوانست در این دور از مذاکرات اعتماد هیئت ایرانی را جلب کند.
آمریکا منطق و اصول ما را درک کرد و حالا وقت آن است تا تصمیم بگیرد که آیا میتواند اعتماد ما را جلب کند یا نه؟»
در همین حال، موضع رسمی تهران نیز بر ادامه مسیر دیپلماسی، مشروط به تغییر رویکرد طرف مقابل تأکید دارد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ضمن اعلام جدیت در مذاکرات، موفقیت این روند را وابسته به احترام به حقوق و منافع ملی ایران دانسته است.
همچنین جود ظریف، وزیر پیشین امور خارجه نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، دلیل ناکامی مذاکرات را تلاش آمریکا برای دیکته کردن دانست. او نوشت: «میخواهید بدانید چرا مذاکرات به نتیجه نرسید؟جیدی ونس: «آنها پذیرفتن شرایط ما را انتخاب نکردهاند.» آهان. هیچ مذاکرهای – حداقل با ایران – بر مبنای «شرایط ما/شما» به نتیجه نخواهد رسید.آمریکا باید یاد بگیرد: نمیتوانی شرایطت را به ایران دیکته کنی.هنوز برای یادگیری دیر نشده. هنوز.»
آنطور که ایرنا نوشت، منابع نزدیک به تیم ایرانی تأکید کردند که یکی از اصلیترین گرههای مذاکرات، درخواستهای مطرحشده از سوی آمریکا بود؛ از جمله موضوع تنگه هرمز و همچنین تحویل مواد غنیشده.
به گفته این منابع، چنین مطالباتی که به تعبیر آنان در میدان درگیری به دست نیامده، نمیتواند در میز مذاکره به عنوان امتیاز مطرح شود و به همین دلیل با مخالفت صریح هیأت ایرانی مواجه شده است.
این منابع همچنین اعلام کردند که تلاشهایی از سوی تیم آمریکایی، به ریاست جیدی ونس، برای نسبت دادن طولانیشدن مذاکرات به ایران صورت گرفته، اما آنچه عملاً روند گفتوگوها را با وقفه مواجه کرده، پافشاری واشنگتن بر خواستههایی بوده که از نگاه تهران «غیرواقعبینانه» تلقی میشود.
در سطح منطقهای نیز، موضوع تداوم درگیریها و نقض آتشبس از سوی اسرائیل، از دیگر محورهای مورد اختلاف عنوان شده است؛ مسألهای که به گفته طرف ایرانی، بر فضای کلی مذاکرات سایه انداخت و بر پیچیدگی آن افزود.
در کنار این موارد، تهران بر مطالباتی همچون رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده و دریافت غرامت تأکید کرد و این موارد را نه امتیازخواهی، بلکه حقوق اساسی خود میدانست؛ مطالباتی که پیش از آغاز تنشهای اخیر نیز در دستور کار مذاکرات قرار داشت.
بازتاب این مذاکرات در رسانههای بینالمللی نیز حاکی از آن است که توازن گفتوگوها لزوماً به نفع واشنگتن نبود. برخی رسانههای اروپایی گزارش دادند که هیأت آمریکایی با اهرمهای محدودی وارد مذاکرات شده و در مقابل، ایران با اتکا به شرایط میدانی و تحولات اخیر، خود را در موقعیت برتری میبیند.
واکنش آمریکاییها چه بود؟
در سوی دیگر، مقامهای آمریکایی از جمله جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا اعلام کرد که واشنگتن چارچوب پیشنهادی خود را ارائه کرده، اما ایران آن را نپذیرفته است. او همچنین بر ضرورت دریافت تضمینهای بلندمدت درباره برنامه هستهای ایران تأکید کرد و گفت که نشانهای از آمادگی تهران برای کنار گذاشتن این برنامه مشاهده نمیشود.
معاون ترامپ نیز پس از اعلام عدم توافق با ایران در مذاکرات، اسلام آباد را به مقصد واشنگتن ترک کرد.
نخستین پست دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروثسوشال پس از ناکامی مذاکرات با ایران، انتشار لینکی به مقالهای بود که احتمال اعمال تحریم دریایی علیه ایران در صورت عدم تبعیت از زیادهخواهیهای آمریکا را مطرح میکند.
در مجموع، پایان این دور از مذاکرات بدون دستیابی به توافق، نشاندهنده تداوم شکافهای عمیق میان دو طرف است؛ شکافهایی که بیش از هر چیز بر سر تعریف «چارچوب مشترک» و حدود امتیازدهی شکل گرفته و آینده گفتوگوها را در هالهای از ابهام قرار داده است.
