به گزارش اکوایران به نقل از رویترز، بیش از دو ماه از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران گذشته و این جنگ از دستیابی به یک پیروزی قاطع نظامی یا دیپلماتیک ناکام مانده است. در چنین شرایطی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با این ریسک روبرو شدهاست که بنبست با ایران بهطور نامحدود طول بکشد و مشکلی حتی بزرگتر از پیش از آغاز جنگ را برای ایالات متحده و جهان باقی بگذارد.
به نوشته رویترز به نظر میرسد ایران و آمریکا اطمینان دارند که دست بالا را در اختیار دارند و مواضع آنها از یکدیگر بسیار فاصله دارد. دورنمای هیچ راه خروج مشخصی برای این وضعیت وجود ندارد.
به رغم اینکه ایران پیشنهاد جدیدی برای ازسرگیری مذاکرات ارائه کرد، ترامپ روز جمعه بلافاصله آن را رد کرد.
برای رئیسجمهور آمریکا و حزب جمهوریخواه، پیامدهای ادامه این بنبست وخیم است. یک درگیری حلنشده احتمالاً به معنای تداوم تبعات اقتصادی جهانی، از جمله قیمت بالای بنزین در آمریکا خواهد بود؛ امری که فشارها را بر ترامپ (که محبوبیتش در نظرسنجیهای در حال سقوط است) افزایش میدهد و چشمانداز موفقیت نامزدهای جمهوریخواه را در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر تیره میکند.
اهداف محققنشده
به نوشته رویترز این وضعیت نشاندهنده مشکلی عمیقتر است: جنگ در دستیابی به بسیاری از اهداف اعلامشده ترامپ ناکام مانده است.
اگرچه تردید کمی وجود دارد که موج حملات ایالات متحده و اسرائیل توانمندیهای نظامی ایران را تا حدی تضعیف کرده، اما بسیاری از اهداف متغیر ترامپ در این جنگ (از تغییر رژیم گرفته تا بستن مسیر دسترسی ایران به سلاح هستهای) همچنان محققنشده باقی ماندهاند.
نگرانیها از یک بنبست طولانیتر زمانی شدت یافت که ترامپ سفر مذاکرهکنندگان خود به اسلامآباد را در آخر هفته گذشته لغو کرد و سپس پیشنهاد ایران برای توقف جنگ را رد کرد.
تهران پیشنهاد داده بود که بحث درباره برنامه هستهای خود را به پس از پایان رسمی درگیری و دستیابی به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز موکول کند. این پیشنهاد برای ترامپ که علاقمند به رسیدگی بلافاصله به موضوع هستهای است، غیرقابلقبول بود.
رویترز مینویسد روز جمعه زمانی که خبرگزاری دولتی ایرنا گزارش داد تهران پیشنهاد بازنگریشدهای را از طریق میانجیهای پاکستانی ارسال کرده است، بارقه امیدی ایجاد شد.
این خبر باعث کاهش قیمت جهانی نفت شد که از زمان انسداد بالفعل تنگه توسط ایران، بهشدت افزایش یافته بود.
با این حال، ترامپ به خبرنگاران گفت که از این پیشنهاد «راضی نیست»، هرچند خاطرنشان کرد که تماسهای تلفنی در جریان است.
شکست در بازپسگیری کنترل آبراه حیاتی تنگه هرمز ضربه بزرگی به میراث ترامپ خواهد بود.
لورا بلومنفلد، کارشناس خاورمیانه در دانشگاه جانز هاپکینز واشینگتن، میگوید: «از او به عنوان رئیسجمهوری یاد خواهد شد که جهان را ناامنتر کرد.»
ازسرگیری مخاصمات؟
رویترز نوشت به گفته یک مقام کاخ سفید که نخواست نامش فاش شود، ترامپ در جلسات خصوصی، با توجه به نامشخص بودن گامهای بعدی و نبود راه خروج و نتیجه روشن، احتمال محاصره دریایی طولانیمدت ایران را مطرح کرده است؛ اقدامی که ممکن است ماهها ادامه یابد و هدف آن قطع بیشتر صادرات نفت و اجبار ایران به پذیرش توافقی برای خلع سلاح هستهای است.
رویترز تاکید میکند که ترامپ در عین حال راه را برای ازسرگیری اقدام نظامی باز گذاشته است.
وبسایت آکسیوس روز پنجشنبه گزارش داد که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) گزینههایی را برای یک سری حملات «کوتاه مدت و قدرتمند» و همچنین تصرف بخشی از تنگه برای بازگشایی آن به روی کشتیرانی آماده کرده است.
رویترز مینویسد دیپلماتهای اروپایی که روابطشان با ترامپ به دلیل این جنگ تیره شده، انتظار دارند وضعیت فعلی با ایران تداوم یابد. یکی از آنها گفت: «دشوار است که ببینیم این وضعیت به این زودیها تمام شود.»
در برابر ایران همچنان مصمم باقی ماندهاست. تهران با مسدود کردن مسیر کشتیرانی در تنگهای که پیش از جنگ محل عبور آزادانه یکپنجم نفت جهان بود، اهرم فشار قدرتمندی علیه ایالات متحده و متحدانش به کار گرفته و شوک بیسابقهای به عرضه انرژی وارد کرده است. تحلیلگران میگویند ایران از اینکه میداند حتی پس از جنگ نیز این سلاح را در اختیار خواهد داشت، مصممتر خواهد شد.
جان آلترمن از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی در واشینگتن میگوید: «ایران دریافته است که حتی در یک وضعیت ضعیفشده نیز میتواند هر زمان که بخواهد تنگه را ببندد. این آگاهی، ایران را قدرتمندتر از پیش از جنگ میکند.»
ذخایر اورانیوم همچنان باقیست
به نوشته رویترز ترامپ (که با وعده انتخاباتی خودداری از دخالت در درگیریها خارجی به قدرت رسید) همچنین در دستیابی به هدف اصلی ادعایی خود در حمله به ایران، یعنی بستن مسیر این کشور به سمت سلاح هستهای، ناکام ماندهاست.
به ادعای رویترز ذخایر اورانیوم با غنای بالا پس از حملات هوایی ژوئن گذشته آمریکا و اسرائیل، همچنان در اعماق زمین باقی مانده باشد و هر زمان ایران اراده کند میتواند آنها را بازیابی کند.
ایران خواهان این است که ایالات متحده میخواهد حق غنیسازی اورانیوم برای مقاصد صلحآمیز را به رسمیت بشناسد.
ولز، سخنگوی کاخ سفید، مدعی شد که ترامپ به تمام اهداف نظامی «دست یافته یا از آنها فراتر رفته است»، از جمله اقداماتی برای «اطمینان از اینکه ایران هرگز نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
یکی دیگر از اهداف اعلام شده ترامپ در جنگ (یعنی مجبور کردن ایران به توقف حمایت از گروههای نیابتی مانند حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و حماس فلسطین) نیز محقق نشده است.
پیت هگست، وزیر دفاع، در شهادت خود در کنگره، علیرغم پیشبینی اولیه ترامپ مبنی بر پایان جنگ در ۴ تا ۶ هفته، «باتلاق» شدن درگیری را تکذیب کرد.
خطر «جنگ منجمد»
با بنبست در مذاکرات، برخی تحلیلگران پیشبینی کردهاند که جنگ ممکن است به یک «درگیری منجمد» تبدیل شود که راه حل دائمی برای آن وجود ندارد. این امر میتواند مانع از کاهش چشمگیر نیروهای آمریکا در خاورمیانه شود.
ایالات متحده در حال حاضر هزینههای استراتژیک جدیدی را میپردازد؛ از جمله شکاف با متحدان سنتی اروپایی که پیش از آغاز جنگ با آنها مشورتی نشده بود. ترامپ به تندی از شرکای ناتو برای عدم اعزام نیروی دریایی جهت بازگشایی تنگه انتقاد کرده و در هفته گذشته از احتمال کاهش نیروها در آلمان، اسپانیا و ایتالیا سخن گفته است.
ترامپ همچنین باید با رهبری مصممتری در ایران روبرو شود. فراخوان رئیسجمهور آمریکا در ابتدای درگیری برای اعتراضات گسترده مردمی در داخل ایران و سرنگونی حاکمان توسط مردم ایران نیز به نتیجهای نرسید.
درون آمریکا، ترامپ تحت فشار است تا جنگی را که محبوبیت او را به پایینترین سطح دوران ریاستجمهوریاش (۳۴ درصد طبق نظرسنجی رویترز/ایپسوس) رسانده و قیمت بنزین را در آستانه انتخابات میاندورهای به بالای ۴ دلار در هر گالن کشانده، پایان دهد.
سخنگوی دوم کاخ سفید، تیلور راجرز، گفت ترامپ متعهد به حفظ اکثریت حزب خود در کنگره است و قیمت بالای بنزین تنها «اختلالات کوتاهمدت» است که با فروکش کردن درگیری برطرف خواهد شد.
با این حال، ایرانیها از مشکلات داخلی ترامپ آگاه هستند و ممکن است برای خسته کردن او زمان بخرند، اما این سوال باقی است که آنها تا چه زمانی میتوانند از فاجعه اقتصادی جلوگیری کنند.
سینا طوسی، پژوهشگر ارشد در واشنگتن، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران دچار فروپاشی نشده، بلکه در حال بازی با زمان است.»
