به گزارش اکوایران، در حالی که تحرکات دیپلماتیک در پرونده ایران و آمریکا بار دیگر با نقشآفرینی بازیگران منطقهای از جمله پاکستان وارد مرحله تازهای شده، چشمانداز مذاکرات همچنان در وضعیتی میان «تداوم گفتوگو» و «احتمال بازگشت تنش» قرار دارد.
افزایش رفتوآمدهای سیاسی، ارسال پیامهای غیرمستقیم و تلاش برای مدیریت آتشبس شکننده اخیر، نشان میدهد که پرونده روابط تهران و واشنگتن وارد مرحلهای چندلایه و پیچیده شده است؛ مرحلهای که در آن نه فقط اراده سیاسی دو طرف، بلکه میزان اعتماد، برداشت از تهدید و تعریف از منافع امنیتی نیز تعیینکننده مسیر آینده خواهد بود.
در این میان، نقش میانجیها، بهویژه پاکستان، بار دیگر برجسته شده است؛ کشوری که تلاش میکند با فعال نگه داشتن کانالهای ارتباطی، از بازگشت بحران به فاز نظامی جلوگیری کند. با این حال، تجربه دورههای پیشین مذاکرات نشان داده که ظرفیت میانجیها تنها زمانی اثرگذار است که شکافهای بنیادین میان تهران و واشنگتن کاهش یابد و دو طرف بر سر حداقلهای یک توافق سیاسی به جمعبندی برسند.
محسن پاکآئین، دیپلمات پیشین، در گفتوگو با اکوایران نیز در همین بستر قابل تحلیل است؛ جایی که او ضمن تأکید بر اهمیت تلاشهای میانجیگرانه پاکستان، مسئولیت اصلی سرنوشت مذاکرات را متوجه ایالات متحده میداند و معتقد است تداوم سیاست فشار و رویکرد امنیتی واشنگتن، مهمترین مانع در مسیر هرگونه توافق پایدار باقی مانده است.
از مذاکرات پیش از جنگ تا وضعیت فعلی
این دیپلمات پیشین با اشاره به تحرکات اخیر دیپلماتیک میان تهران، واشنگتن و نقشآفرینی پاکستان در این روند، تأکید کرد که مسیر مذاکرات همچنان باز است، اما سرنوشت آن بیش از هر چیز به رویکرد ایالات متحده وابسته است.
او با اشاره به سفرهای پیدرپی مقامهای پاکستانی به تهران و نقش این کشور در انتقال پیامها میان طرفین، این تلاشها را نشانهای از «انگیزه بالای اسلامآباد برای کمک به کاهش تنش» ارزیابی کرد، اما در عین حال تأکید داشت که مسئله اصلی در روند گفتوگوها نه میانجیها، بلکه مواضع دو طرف اصلی یعنی ایران و ایالات متحده است.
پاکآئین با اشاره به روند مذاکرات پیش از آغاز درگیریها، گفت ایران از همان ابتدا با برنامهریزی مشخص وارد گفتوگوها شده و موضوعات مورد نظر خود را به طرف آمریکایی اعلام کرده است. به گفته او، در مقاطع مختلف از جمله پیش از تنشهای نظامی اخیر، تلاش شده مسیر دیپلماسی حفظ شود، اما تحولات میدانی و ورود تنشهای امنیتی، این روند را با اختلال جدی مواجه کرده است.
او معتقد است در هر دو دوره از مذاکرات، این ایالات متحده بوده که با تغییر رفتار و ورود به فضای تنش نظامی، عملاً زمینههای پیشرفت گفتوگوها را تضعیف کرده است.
این دیپلمات پیشین تصریح کرد که واشنگتن همچنان تلاش میکند با تکیه بر رویکردی مبتنی بر فشار، تهدید و ارعاب، طرف مقابل را به پذیرش خواستههای خود وادار کند. به گفته او، این رویکرد بدون در نظر گرفتن منافع ایران، مهمترین مانع در مسیر رسیدن به توافق پایدار است.
پاکآئین همچنین تأکید کرد که در شرایط کنونی، تمرکز مذاکرات بیش از موضوعات پیچیدهای مانند برنامه هستهای، بر مسئله توقف جنگ و تثبیت آتشبس قرار گرفته است.
او با اشاره به تحولات اخیر، گفت در مقطع فعلی موضوع هستهای در اولویت اصلی مذاکرات قرار ندارد و گفتوگوها بیشتر بر توقف درگیریها و شناسایی حقوق ایران در حوزههایی مانند تنگه هرمز متمرکز شده است. به باور او، این تغییر محور نشاندهنده حساسیت شرایط امنیتی منطقه و تلاش برای جلوگیری از تشدید بحران است.
پاکآئین نقش پاکستان در انتقال پیامها میان تهران و واشنگتن را «مهم و فعال» توصیف کرد و گفت: سفرهای متوالی مقامات پاکستانی به ایران نشاندهنده جدیت این کشور در کمک به روند دیپلماسی است. با این حال، او تأکید کرد که موفقیت این تلاشها وابسته به تصمیم و تغییر رویکرد طرف آمریکایی خواهد بود.
این دیپلمات پیشین در بخش پایانی گفتوگو در پاسخ به ارزیابی آینده مذاکرات، اعلام کرد که مانع اصلی در مسیر دیپلماسی، ایالات متحده است. او احتمال تغییر رویکرد واشنگتن را بعید دانست و تأکید کرد تا زمانی که آمریکا حقوق ایران را به رسمیت نشناسد و از سیاست فشار حداکثری فاصله نگیرد، دستیابی به توافق پایدار دشوار خواهد بود.
با این حال، او دیپلماسی را همچنان «کارآمد و قابل اتکا» دانست، مشروط بر اینکه طرفهای اصلی از مواضع تقابلی خود فاصله بگیرند و به چارچوبی مبتنی بر احترام متقابل برسند.
در مجموع، تحلیل پاکآئین بر این محور استوار است که آینده مذاکرات ایران و آمریکا در گرو تغییر رفتار واشنگتن قرار دارد؛ در حالی که ایران همچنان بر حفظ مسیر دیپلماسی تأکید دارد، اما این روند بدون تعدیل رویکردهای فشارمحور آمریکا، چشمانداز روشنی برای دستیابی به توافق نخواهد داشت.
