به گزارش اکوایران، تحولات دیپلماتیک میان ایران و ایالات متحده در روزهای اخیر وارد مرحلهای شده که از منظر سیاسی و اقتصادی میتواند یکی از مهمترین مقاطع تنشزدایی در سالهای اخیر تلقی شود.
مجموعهای از گزارشهای رسانهای و اظهارات مقامهای آمریکایی، پاکستانی و منطقهای نشان میدهد که طرفین پس از ماهها مذاکره غیرمستقیم با میانجیگری چند کشور، به چارچوبی اولیه برای یک تفاهمنامه چندلایه نزدیک شدهاند؛ تفاهمی که در صورت نهایی شدن، همزمان سه محور کلیدی را هدف قرار میدهد: تمدید آتشبس در منطقه، بازگشایی یکی از مهمترین آبراههای استراتژیک جهان یعنی تنگه هرمز، و آغاز گفتوگوهای رسمی درباره پرونده هستهای ایران.
اهمیت این تحولات تنها در بعد سیاسی آن خلاصه نمیشود، بلکه بهطور مستقیم با معادلات امنیت انرژی، تجارت جهانی و ثبات بازارهای بینالمللی نیز گره خورده است. تنگه هرمز بهعنوان شاهراه اصلی انتقال نفت و گاز جهان، در سالهای گذشته بارها بهعنوان یکی از نقاط حساس ژئوپلیتیکی مطرح بوده و هرگونه تغییر در وضعیت آن، بلافاصله بر بازارهای جهانی انرژی اثرگذار بوده است.
از همین رو، گزارشهای منتشرشده درباره احتمال بازگشایی این مسیر در چارچوب یک توافق سیاسی، بازتاب گستردهای در محافل اقتصادی و دیپلماتیک داشته است.
در کنار این ابعاد کلان، ساختار مذاکرات نیز نشاندهنده پیچیدگی و چندلایه بودن روند گفتوگوهاست. حضور میانجیگرانی از جمله پاکستان، قطر، مصر و ترکیه و همچنین نقشآفرینی غیرمستقیم قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای، این فرآیند را به یکی از چندجانبهترین مذاکرات سالهای اخیر تبدیل کرده است. همزمان، گزارشهایی درباره اختلافنظرهای داخلی در تهران و همچنین نگرانیهای امنیتی اسرائیل، نشان میدهد که مسیر دستیابی به توافق همچنان با عدم قطعیتهایی همراه است.
با وجود این ابهامات، مجموعه مواضع رسمی و غیررسمی منتشرشده از سوی طرفین مذاکره، از شکلگیری نوعی «همگرایی حداقلی» در خصوص چارچوب کلی توافق حکایت دارد؛ چارچوبی که قرار است در قالب یک امضای الکترونیکی و نشست مجازی نهایی شود. در چنین شرایطی، آنچه در روزهای پیشرو رخ خواهد داد، نهتنها سرنوشت یک توافق سیاسی، بلکه میتواند مسیر تحولات منطقهای و حتی توازن اقتصادی در سطح جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
هیات قطری به تهران سفر کرده است
یک هیات قطری به منظور بررسی آخرین تحولات مرتبط با روند دیپلماتیک به تهران سفر کرده و با مقامات جمهوری اسلامی ایران رایزنی کرد.
به گزارش تسنیم، چهارشنبه گذشته نیز یکی از مشاوران وزیر خارجه قطر در سفر به تهران درباره پیشنویس یادداشت تفاهم خاتمه جنگ علیه ایران رایزنی و گفتوگو کرده بود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان در خصوص پیشنویس تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا در گفتگوی ویژه خبری اظهار داشت: بهمحض اینکه آخرین مراحل مذاکراتی انجام شود این یادداشت تفاهم امضا میشود، در مرحله اول امضای دیجیتالی انجام و اعلام خواهد شد.
العربیه: امروز نشست مجازی میان هیاتهای آمریکا و ایران برای برگزار میشود
10:30 | رسانه انتخاب به نقل از الحدث مدعی شد: یک نشست مجازی میان هیاتهای آمریکا و ایران با حضور میانجیگران پاکستانی و قطری برگزار خواهد شد.
آنطور که انتخاب نوشت، پس از امضای توافق، محاصره بنادر ایران برداشته خواهد شد.
پزشکیان: جنگ ۱۲ روزه به نماد همبستگی ملی ایرانیان تبدیل شد
10:00 | مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، در پیامی به مناسبت نخستین سالگرد جنگ ۱۲ روزه که سال گذشته با حمله اسرائیل آغاز شد، از «وحدت و پایداری» مردم ایران قدردانی کرد.
به گزارش ایرنا، پزشکیان در این پیام، جنگ ۱۲ روزه را «نمادی از همبستگی ملی» توصیف کرد و یاد و خاطره جانباختگان این درگیری را گرامی داشت.
رئیسجمهوری ایران با اشاره به اهداف اسرائیل از آغاز این جنگ، اظهار کرد: دولت اسرائیل با این تصور که حمله به فرماندهان ارشد نظامی و تأسیسات راهبردی میتواند ملت ایران را تضعیف کرده و کشور را با بیثباتی مواجه کند، دچار اشتباه محاسباتی شد.
او افزود: مقاومت و ایستادگی مردم ایران، در کنار رهبری آیتالله سید علی خامنهای و آمادگی نیروهای مسلح، مانع از تحقق اهداف اسرائیل شد و در نهایت این کشور را به پذیرش آتشبس وادار کرد.
آژیرهای هشدار در شمال اسرائیل فعال شد
09:50 | ارتش اسرائیل اعلام کرد در پی نفوذ یک «هواپیمای متخاصم» به حریم این کشور، آژیرهای هشدار در مناطق شمالی اسرائیل به صدا درآمده است.
به گزارش الجزیره، در بیانیه ارتش اسرائیل آمده است که «دو برخورد مشکوک به اهداف هوایی» در خاک اسرائیل و در نزدیکی مرز این کشور با لبنان شناسایی شده است.
ارتش اسرائیل همچنین تأکید کرد که تاکنون هیچ گزارشی از تلفات یا مجروحان این حادثه دریافت نشده و ابعاد آن همچنان در دست بررسی است.
این رخداد در شرایطی روی میدهد که تنشهای امنیتی در مرزهای شمالی اسرائیل و جنوب لبنان همچنان ادامه دارد و ارتش اسرائیل بهطور مستمر تحولات این منطقه را زیر نظر دارد.
الجزیره: ایران هنوز تصمیم نهایی خود درباره تفاهمنامه را اعلام نکرده
09:20 | الجزیره نوشت: جمعبندی اوضاع از تهران این است که مسیر دستیابی به توافق بیش از هر زمان دیگری به نتیجه نزدیک شده، اما مقامهای ایرانی هنوز تصمیم نهایی خود را درباره امضای این توافق اعلام نکردهاند.
اکنون ۲۴ ساعت از زمانی میگذرد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که طرف ایرانی در حال بررسی متن پیشنویس تفاهمنامه (MoU) است.
او همچنین نگاهی اجمالی به محتوای این سند ارائه داد. عراقچی گفت این تفاهمنامه شامل دو مرحله است. مرحله نخست بر پایان دادن به جنگ تمرکز دارد و مهمترین مسائل، یعنی پرونده هستهای و جزئیات مربوط به تحریمها، به مرحله دوم موکول میشود؛ دورهای که ۶۰ روز به طول خواهد انجامید. او گفت در داخل شورای عالی امنیت ملی هم موافقان و هم مخالفانی وجود دارند، اما در نهایت یک تصمیم جمعی اتخاذ خواهد شد.
عراقچی همچنین اشاره کرد که این تفاهمنامه میتواند بهصورت غیرحضوری و از راه دور امضا شود. او گفت تمرکز اصلی در حال حاضر پایان دادن به جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، است. وی تأکید کرد که لبنان از این روند کنار گذاشته نخواهد شد. او همچنین درباره تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی آمریکا و نیز وضعیت جدید و مدیریت تازه در تنگه هرمز صحبت کرد.
بنابراین، همانطور که او در آخرین اظهارات خود گفته است، میتوان انتظار داشت که این توافق امروز یا در روزهای آینده نهایی شود.
فاکسنیوز: چارچوب توافق با ایران در حال نهایی شدن است
07:30 | یک مقام ارشد دولت آمریکا روز شنبه اعلام کرد که واشنگتن معتقد است چارچوب یک توافق با ایران در حال شکلگیری است؛ توافقی که بر اساس آن، تهران تنگه هرمز را بدون دریافت عوارض یا هزینه ترانزیت بازگشایی خواهد کرد و در مقابل، ایالات متحده محاصره بنادر ایران را لغو میکند.
این مقام در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز اظهار داشت: «ما فکر میکنیم به توافق رسیدهایم. این یک توافق عالی و بسیار قوی است.»
به گفته این مقام آمریکایی، بازگشایی تنگه هرمز بدون دریافت عوارض، یکی از مهمترین خواستههای واشنگتن در مذاکراتی بوده که با هدف پایان دادن به ماهها تنش و درگیری دنبال شده است.
وی همچنین توضیح داد که همزمان با بازگشایی این آبراه راهبردی، محاصره دریایی و محدودیتهای اعمالشده از سوی آمریکا علیه بنادر ایران برداشته خواهد شد. به گفته او، مرحله بعدی اجرای توافق نیز بر عملیات پاکسازی و مینزدایی در تنگه هرمز متمرکز خواهد بود.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، و شماری از مقامهای ارشد دولت این کشور طی روزهای اخیر نسبت به نزدیک بودن دستیابی به توافق ابراز خوشبینی کردهاند.
با این حال، مقامهای ایرانی تاکنون روایت متفاوتی از روند مذاکرات و شرایط توافق احتمالی ارائه کردهاند و جزئیات رسمی متفاوت است.
نگرانی تلآویو از مفاد توافق تهران و واشنگتن
05:20 | مقامهای اسرائیلی نسبت به مفاد گزارششده توافق احتمالی میان ایران و آمریکا ابراز نگرانی کرده و هشدار دادهاند که این توافق میتواند امنیت اسرائیل را به خطر بیندازد.
به گزارش فاکسنیوز و به نقل از روزنامه تایمز اسرائیل، انتظار میرود بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، عصر یکشنبه و پس از اعلام دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، مبنی بر امضای توافق میان تهران و واشنگتن، جلسه کابینه امنیتی این کشور را تشکیل دهد.
بر اساس گزارش شبکه ۱۲ اسرائیل، برخی مقامهای ارشد این رژیم معتقدند مفاد مطرحشده در یادداشت تفاهم مورد بحث، «منافع امنیتی اسرائیل را به خطر میاندازد». این مقامها همچنین مدعی شدهاند که واشنگتن در جریان مذاکرات، با چندین خواسته کلیدی تهران موافقت کرده است.
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که ترامپ و دیگر مقامهای آمریکایی طی روزهای اخیر از نزدیک بودن دستیابی به توافقی برای پایان دادن به تنشها و درگیریهای موجود خبر دادهاند.
مقامهای اسرائیلی نگراناند که برخی مفاد توافق احتمالی، موازنه امنیتی منطقه را تغییر دهد و بر اهداف و ملاحظات امنیتی تلآویو در قبال ایران تأثیر بگذارد. با این حال، تاکنون جزئیات رسمی و کاملی از مفاد این توافق منتشر نشده است.
امضای الکترونیکی در راه؛ آتشبس موقت و بازگشایی تنگه هرمز در دستور کار
00:00 | بنابه گزارش آکسیوس، انتظار میرود ایالات متحده و ایران، به همراه میانجیگران پاکستانی و قطری، روز یکشنبه یک نشست مجازی برگزار کنند و طی آن، یک تفاهمنامه بهصورت الکترونیکی امضا شود. این تفاهمنامه شامل تمدید ۶۰ روزه آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران خواهد بود.
امضای از راه دورِ در دست بررسی، نتیجه نزدیک به سه ماه مذاکره میان ایالات متحده و ایران با میانجیگری پاکستان، قطر، مصر و ترکیه است.
در صورت نهایی شدن، این تفاهمنامه میتواند به درگیریهای منطقهای پایان دهد و در عین حال، به تثبیت بازارهای جهانی انرژی کمک کند.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، روز شنبه در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت:
«ما بیش از هر زمان دیگری به یک توافق صلح نزدیک شدهایم. با توجه به اینکه احتمالاً نهایی شدن آن در ۲۴ ساعت آینده پیشبینی میشود، پاکستان در حال آماده شدن برای امضای الکترونیکی توافق صلح بلافاصله پس از آن است و پس از آن، مذاکرات فنی در هفته آینده برگزار خواهد شد.»
اندکی بعد، وزارت امور خارجه پاکستان نیز تأیید کرد که مراسم امضای مجازی برای روز یکشنبه برنامهریزی شده است.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد: قرار است این توافق فردا امضا شود و بلافاصله پس از آن، تنگه هرمز برای همه باز خواهد شد. رابطه ما با ایران بسیار متفاوت و بهتر از دولتهای قبلی است.»
او همچنین در اظهاراتی جداگانه هشدار داد: در زمان مناسب، وقتی همه چیز آرام شود، ما وارد عمل خواهیم شد و تهدید هستهای ایران را که در اعماق کوههای گرانیتی پنهان شده، با استفاده از بمبافکنهای B-2 و خلبانان توانمند آنها از بین خواهیم برد.»
ترامپ تأکید کرد که در صورت عدم اجرای سریع و کامل توافق، احتمال بازگشت گزینه نظامی همچنان روی میز خواهد بود.
بر اساس گزارش منابع آمریکایی و مقامات حاضر در کشورهای میانجی، امضای این توافق بهصورت مجازی و عمدتاً به دلایل لجستیکی انجام میشود.
این منابع همچنین اعلام کردهاند یکی از دلایل اصلی، عدم امکان بازگشت بهموقع «جیدی ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا و رئیس تیم مذاکرهکننده، پیش از سفر دونالد ترامپ به نشست گروه ۷ در فرانسه است.
مقامات آمریکایی اعلام کردهاند که دونالد ترامپ روز سهشنبه در فرانسه و در حاشیه نشست گروه ۷، با رهبران این گروه و همچنین نمایندگانی از مصر، قطر و امارات متحده عربی دیدار خواهد کرد.
به گفته یک مقام آمریکایی، «محمد بن سلمان»، ولیعهد عربستان سعودی نیز برای حضور در این نشست دعوت شده بود، اما به دلیل تداخل برنامهها امکان شرکت نداشته است.
این مقام همچنین افزود که انتظار نمیرود «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر اسرائیل، در این نشست حضور داشته باشد.
