در سالهای اخیر، موضوع «امنیتیسازی» کشورها در عرصه بینالمللی تنها به پروندههایی مانند برنامه هستهای، توان موشکی یا مسائل حقوق بشری محدود نمانده و به اعتقاد برخی پژوهشگران، حوزه جرایم سازمانیافته نیز به یکی از ابزارهای جدید فشار بر دولتها تبدیل شده است. اندیشکده کادراس با همین رویکرد، همایشی با عنوان «امنیتیسازی ایران در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمانیافته» برگزار کرد؛ نشستی که هدف آن، هشدار نسبت به شکلگیری آنچه برگزارکنندگان از آن به عنوان «پرونده پنجم» علیه ایران یاد میکنند، بود.
مسعود براتی، معاون پژوهشی اندیشکده کادراس، ضمن تشریح اهداف این همایش، از برنامههای این اندیشکده برای ارائه راهکارهای سیاستی در این حوزه خبر داد.
سوال: آقای براتی شما اخیرا همایشی با عنوان «امنیتی سازی ایران در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمان یافته» در خانه اندیشه ورزان برگزار کردید. به عنوان سوال نخست ادعای اصلی شما در این همایش علمی چه بود و آیا به اهدافی که از پیش مشخص شده بود رسیدید یا خیر؟
جواب: خب ببنید اندیشکده کادراس، به عنوان تنها مرکز مطالعات پیشرفته در حوزه جرایم سازمان یافته در دو سال اخیر تلاش کرده است تا ضمن برداشتن گامهای بلند تئوریک در حوزه تببین ویژگی ها و کارکردهای جرایم سازمان یافته در سطح امنیت بین المللی، ملی و فردی، بتواند در مقام یک دیدهبان هشیار در حوزه تخصصی خود، به کارکرد واقعی یک اندیشکده یعنی ایجاد پل انتقال آگاهی، پیام و علم از دانشگاه به محیط تصمیم سازی و سیاست ورزی پایبند باشد و تنها به مطالعه بدون توجه به منافع و نیازهای کشور اکتفا نکند. برهمین اساس اندیشکده کادراس در همایش اخیر سعی داشت تا به مثابه یک «رصدگر هشیار» که در حال بررسی مستمر روندهای منطقه ای و بین المللی در حوزه جرایم سازمان یافته به ویژه مواد مخدر است، به قوه عاقله و مسئولان نظام مانند دکتر سید جلال دهقانی فیروز آبادی یا محمد کاظم سجاد پور در خصوص یک خطر قریب الوقوع هشدار دهد. ایده اصلی موسسه در جریان این همایش آن بود که دشمن در نلاش است نا در کنار مسائل اتمی، موشکی، منطقه ای و حقوق بشری، پرونده پنجمی در حوزه جرایم سازمان یافته علیه کشور باز کرده و با استفاده از این بهانه جدید، دست به اقدامات نظامی، اقتصادی، سیاسی و رسانهای علیه کشور بزند. این ادعا صرفا یک فرضیه نیست بلکه امروز ما با مشاهده ذکر مثالهای آشکاری در سوریه، ونزوئلا، کوبا و اخیرا پرونده سازی صورت گرفته علیه حزب الله لبنان یا انصارالله یمن در خصوص استفاده از ابزاری از برچسب کثیف ارتباط بازیگران تجدید نظر طلب با جرایم سازمان یافته هستیم.
سوال: خیلی ممنونم از پاسخ شما. به نظر شما این همایش چه نقاط قوت و ضعفی داشت؟ آیا این امکان وجود داشت تا این مسئله مهم و راهبردی در محیط خصوصی و بسته در قالب توصیه های سیاستی به مسئولان کشور ارائه شود یا عمومی کردن این تهدید قریب القوع اقدامی برنامه ریزی شده از سوی اندیشکده کادراس بود؟
جواب: واقعیت آن است که گاهی اوقات نسبت زمان باقی مانده برای برخورد موثر با یک تهدید وجودی و در عین حال امکان ارائه آن در فرآیند سخت و زمان بر بوروکراتیک ایجاب میکند تا اندیشکدهها یا مراکز علمی از تریبونهای عمومی استفاده کرده و با اشتراک گذاری دادههای استراتژیک با افکار عمومی زمینه تبدیل یک مسئله به مطالبه ملی را فراهم کند. امروز ما با اعلام هشدار عمومی در خصوص برنامه دشمن برای استفاده ابزاری از برچسبهای مرتبط با جرایم سازمان یافته علیه حاکمیت ملی در ایران سعی داریم تا یک متغییر جدید در کنار سایر متغییرهای نظامی، سیاسی و امنیتی مسئولان اضافه کردیم و جلوی غافل گیر شدن کشور را در این حوزه به خصوص که کمتر به آن توجه میشود را بگیریم. برهمین اساس یکی از نقاط قوت اصلی این همایش را میتوان انتقال شفاف، صریح و موثر پیام هشدار موسسه به مسئولان ذی صلاح در این حوزه و افکار عمومی در سراسر کشور بود. با این حال اندیشکده کادراس انتظار داشت تا پس از نامه نگاری های صورت گرفته با برخی وزارتخانهها یا نهادهای ذی صلاح مانند وزارت کشور، ستاد مبارزه با مواد مخدر و غیره حضور پر رنگ تری در جریان این همایش داشته و به این مسئله به عنوان یک اولویت برای امنیت ملی کشور بیشتر توجه میکردند.
سوال: در پایان جناب براتی، برنامه موسسه در آینده نزدیک چیست و آیا باز هم قصد دارید تا به مسئله امنیتی سازی ایران در حوزه جرایم سازمان یافته و مواد مخدر بپردازید؟
جواب: ما در مجموعه اندیشکده کادراس در سال گذشته سعی کردیم تا در خصوص «تهدید» استفاده ابزاری دشمن از ظرفیتها، استعدادها و بستر جرایم سازمان یافته در جریان جنگ و برخی ناآرامیهای داخلی علیه منافع و امنیت ملی کشور مانند برخی ترورها، خرابکاریها، انتقال سلاح و تروریست ها به داخل کشور و غیره هشدارهایی دهیم که خداروشکر این صدا به صورت موثر منتقل و حتی در ادبیات دببر شهید شورای عالی امنیت ملی یعنی آقای علی لاریجانی بازتاب نیز یافت. واقعیت آن است که ما امروز در لبه مرز جنگهای نوین قرار داریم که دشمن صرفا از ابزارهای کلاسیک نظامی- امنیتی برای ضربه زدن به شما بهره نمیبرد بلکه سعی دارد تا با استفاده از فضاهای جدید مانند رسانه ها، شبکه های اجتماعی و اخیرا گروهای تبهکاری که ظاهرا به دنبال منافع اقتصادی هستند، سوء استفاده ابزاری کرده و آنها را در خدمت اهداف ضد امنیتی خود درآورند.
پرونده امنیتی سازی ایران در حوزه جرایم سازمان یافته نیز این قاعدده مستثی نیست. براساس نگاه نئوریک مکتب کپنهاگ، ایالات متحده آمریکا به عنوان تنها بازیگر «امنیتی ساز» در نظام بین الملل قصد دارد تا با «پرونده سازی» علیه کشور مستقلی همچون جمهوری اسلامی ایران زمینه و بهانه لازم برای انجام برخی اقدامات خصمانه که به آن اشاره کردیم را فراهم کند. برهمین اساس رسالت کاری ما در سال جاری تداوم هشدار در این رابطه و کمک به نظام تصمیم ساز کشور با ارائه توصیه های سیاستی ملموس و قابل اجرا جهت جلوگیری از وقوع این تهدید حیاتی علیه امنیت ملی کشور است. برهمین اساس موضوع دومین همایش ما در سال 1405 قرار است راهکارهای غیر امنیتی سازی جمهوری اسلامی ایران در حوزه جرایم سازمان یافته به ویژه در حوزه مواد مخدر در اواخر مهرماه باشد. ما امیدواریم که در جریان این همایش بتوانیم در قالب پنل های تخصصی و متنوع از افراد صاحب نظر در این رابطه دعوت کرده و راهکارهای عملیاتی در اختیار دستگاه مسئول و ذی صلاح در این حوزه قرار دهیم تا انشاالله بتوانیم وظیفه خود را در مقام یک اندیشکده فعال و مسئول در قبال منافع و امنیت میهن عزیزمان ایران به بهترین شکل ممکن انجام دهیم.
