به گزارش اکوایران به نقل از شفقنا، روزنامه نیویورک تایمز روز چهارشنبه در گزارشی نوشت ایران نشان داده است که آمادگی دارد رویارویی خود با ایالات متحده را تشدید کند؛ بهگونهای که پس از آنکه برای نخستین بار به کشتیهای جنگی آمریکا حمله کرد، مقامهای ارشد این کشور طی روزهای اخیر هشدارهای بهمراتب تندتری صادر کردهاند.
مقامهای ایرانی در شرایطی رویکرد تهاجمیتری در پیش گرفتهاند که آمریکا فشارهای اقتصادی را افزایش داده ولی کنترل تنگه هرمز در دستان تهران است. محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران، که اصلیترین منبع درآمد این کشور است، را محدود کرده است. در عمل، ایران تشدید تنش را مهمترین اهرم فشاری میداند که در برابر ایالات متحده در اختیار دارد.
به گفته تحلیلگران، این وضعیت خطر آن را افزایش داده است که مجموعهای از درگیریهای اخیر بار دیگر به یک جنگ تمامعیار تبدیل شود.
روز سهشنبه، ارتش آمریکا اعلام کرد که ایران تلاش کرده است به یک کشتی جنگی آمریکایی حمله کند؛ اقدامی که به تبادل آتش انجامید. همچنین ایران روز شنبه اعلام کرد که با موشکهای بالستیک به دو شناور نظامی آمریکا حمله کرده است. نیروهای آمریکایی در پاسخ، سه نفتکش ایرانی را هدف قرار دادند.
یک روز بعد، محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران و رئیس مجلس، به نمایندگان پارلمان گفت که دوران «پاسخهای متناسب» به حملات آمریکا به پایان رسیده است.
او هشدار داد: از این پس، هرگونه تجاوز علیه منافع و امنیت ایران با پاسخی سریعتر، سنگینتر و دردناکتر مواجه خواهد شد.
اندکی بعد، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، از برنامههایی برای ایجاد یک «منطقه ممنوعه» برای کشتیرانی در خلیج فارس خبر داد؛ اقدامی که فراتر از تلاشهای ایران برای کنترل تنگه هرمز خواهد بود.
ایران تا حد زیادی توانسته است در برابر عملیات نظامی گستردهای که ایالات متحده و اسرائیل در ماه فوریه آغاز کردند، مقاومت کند. اما جنگ فرسایشی در ماههای اخیر تهدیدی اقتصادی ایجاد کرده است که اکنون تهران را به تشدید لحن و حملات خود سوق میدهد.
محاصره دریایی آمریکا مانع از آن شده است که ایران بخش زیادی از نفت خود را صادر کند؛ نفتی که اصلیترین منبع درآمد کشور است.
تنشهای اخیر موجب افزایش شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی شده است. شمار کشتیهایی که موفق به عبور میشوند اندک است و این عملیات اسکورت هزینه بسیار سنگینی برای ایالات متحده آمریکا دارد، اما در عین حال مانع از افزایش بیشتر قیمت نفت شده است.
فرزان ثابت، تحلیلگر مسائل ایران در مؤسسه تحصیلات تکمیلی ژنو، گفت: چطور میتوانید دوباره ابتکار عمل را به دست بگیرید؟ تشدید تنش کنید.
او افزود که ایران احتمالاً تلاش خواهد کرد رویارویی نظامی را تشدید کند، در حالی که میکوشد از بازگشت به یک جنگ تمامعیار اجتناب کند.
«این اقدام بسیار زیانبار است، اما همزمان آنها امیدوارند که باعث افزایش قیمت جهانی نفت شود یا تنگه هرمز را بهطور کامل دوباره ببندد.»
«لحظه سرنوشتساز»
مقامهای ارشد ایران گفتهاند که برای مذاکره درباره بازگشت به تفاهمنامه شکنندهای که در ماه آوریل به جنگ پایان داد و قرار بود به مذاکرات درباره توافق هستهای ایران منجر شود، آمادگی دارند.
اما رئیسجمهور دونالد ترامپ گفته است که هیچ علاقهای به مذاکره ندارد و ترجیح میدهد راهبرد فرسایشی خود و «خفه کردن اقتصاد ایران» را ادامه دهد.
ایران بر این باور است که اکنون و پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر، ممکن است بهترین زمان برای بالا بردن سطح تنش باشد؛ انتخاباتی که در آن یک جنگ نامحبوب میتواند به ترامپ و حزب جمهوریخواه آسیب بزند.
محمدعلی شعبانی، تحلیلگر مسائل ایران و سردبیر وبسایت خبری امواج میدیا، گفت: همه نشانهها حاکی از آن است که با یک لحظه سرنوشتساز روبهرو هستیم. مطمئن نیستم ایرانیها اگر دیپلماسی شکست بخورد، منتظر بمانند تا انتخابات به پایان برسد و بعد مورد حمله قرار بگیرند.
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بینالمللی بحران، گفت تصمیم ایران برای حمله به دو کشتی جنگی آمریکا با موشکهای بالستیک، یک تشدید تنشِ قابلتوجه بود.
او گفت نیروهای ایرانی پیش از این هیچ تلاش جدی برای هدف قرار دادن کشتیهای نیروی دریایی آمریکا نکرده بودند و به نظر میرسید تمایلی نداشتند حملاتی انجام دهند که بتواند تلفات سنگینی به آمریکاییها وارد نماید.
«این محاسبات آشکارا تغییر کرده است.»
تصمیم آمریکا برای تلافیجویی با حمله به سه نفتکش ایرانی ــ و غرق کردن یکی از آنها ــ نشان داد که واشنگتن حمله تهران را تا چه اندازه جدی گرفته است.
عزیزی گفت: هر دو طرف تلاش میکنند خطوط قرمز خود را تعیین کنند و همچنین خطوط قرمز طرف مقابل را تا جایی که میتوانند به عقب برانند.
این اقدام همچنین نشاندهنده اذعان به تحول در توانمندیهای نظامی ایران بود. به گفته او، پیش از آغاز جنگ، آمریکا تصور نمیکرد ایران بتواند پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه را با دقت هدف قرار دهد. اما ایران در ماههای اخیر نشان داده است که از چنین قابلیتی برخوردار است؛ از جمله با حملهای که در ماه جولای به یک پایگاه آمریکا در اردن انجام داد و در آن سه سرباز آمریکایی کشته شدند.
عزیزی گفت ایران میتواند به همین شکل در هدف قرار دادن ناوگانهای دریایی نیز مهارت پیدا کند.
ایران همچنین تلاشهای خود برای تصرف و یادگیری از تسلیحات دشمن را بسیار علنی کرده است. روز سهشنبه، نیروهای دریایی سپاه پاسداران یک پهپاد زیردریایی آمریکایی موسوم به «دایو-الدی» را توقیف کردهاند. ایران پیش از این نیز توانسته است تسلیحات آمریکایی را مهندسی معکوس نماید.
چند ساعت بعد، یک مقام آمریکایی گفت نیروهای آمریکا در واکنش به تلاشهای ایران برای هدف قرار دادن یک ناو جنگی نیروی دریایی ایالات متحده برای دومین بار طی چند روز، به چندین نفتکش ایرانی حمله کردهاند. رسانههای دولتی ایران اعلام کردند که این نفتکشها در نزدیکی ساحل جزیره خارک، مرکز صنعت نفت کشور، و جاسک، یک شهر بندری در ساحل جنوبی ایران، هدف قرار گرفتهاند.
اعلام رضایی درباره ایجاد یک «منطقه ممنوعه» جدید در خلیج فارس، تلاش دیگری برای بالا بردن سطح رویارویی بود.
رئیس دستگاه امنیتی ایران جزئیات اندکی درباره این طرح ارائه کرد، اما محمد قادری، کارشناس سیاست خارجی مستقر در تهران، گفت این طرح با هدف افزایش هزینه عبور کشتیهایی که با اسکورت نیروی دریایی آمریکا از تنگه هرمز عبور میکنند و هشدار به آنها طراحی شده است که حتی در صورت برخورداری از چنین اسکورت نظامیای نیز ممکن است در امان نباشند.
او گفت: پایبندی به قوانین جدید ایران میتواند شرطی برای عبوری امن و بدون پیامد باشد.
این اقدامات تنشزا در شرایطی انجام میشوند که منطقه بار دیگر دستخوش آشوب شده است؛ حوثیهای یمن روز سهشنبه حملاتی را انجام دادند که در جنوب عربستان سعودی دهها نفر را زخمی کرد و ریاض نیز متعهد شده است که تلافی کند.
ازسرگیری درگیریها در یمن به ایران در دستیابی به هدفش برای وارد کردن فشار بیشتر بر قیمتهای جهانی انرژی کمک خواهد کرد.
از سوی دیگر دولت ایران نمیخواهد منتظر بماند تا اسرائیل دست به اقدام بزند.
هادی برهانی، استاد مطالعات اسرائیل و خاورمیانه در دانشگاه تهران، گفت: آنان معتقدند ایران باید شرایط را تغییر دهد؛ احتمالاً از طریق اقدامی مخربتر یا تهاجمیتر که بتواند تنشهای منطقهای را افزایش دهد.
برخی از مقامهای ایرانی همچنین معتقدند اکنون زمان مناسبی برای اقدام است، زیرا به هر حال، ترامپ پس از انتخابات میاندورهای دوباره به جنگ بازخواهد گشت. به گفته چند تن از تحلیلگران، رئیسجمهور آمریکا یا از یک پیروزی انتخاباتی غیرمنتظره احساس حقانیت و تأیید خواهد کرد، یا احساس خواهد کرد که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارد و میتواند راهبرد مورد نظر خودش را دنبال کند.
با این حال، ثابت انتظار دارد وخیمتر شدن شرایط اقتصادی جهان در نهایت دولت ترامپ را وادار کند که از شدت تنشها بکاهد.
او گفت اگرچه اسکورتهای دریایی آمریکا در مسیر عبور از تنگه هرمز باعث شدهاند مقداری نفت جابهجا شود، اما ذخایر جهانی نفت خام با سرعت کافی دوباره پر نمیشوند و گاز طبیعی و دیگر فرآوردههای حیاتی نفتی نیز از این مسیر عبور نمیکنند. این کمبودها احتمالاً فشار بیشتری بر اقتصاد جهانی وارد خواهند کرد.
«در آن زمان است که میبینم آنها بهتدریج و با آزمونوخطا به سمت نوعی توافق محدود حرکت میکنند. به آن به چشم یک تفاهمنامه تکمیلی نگاه نکنید؛ به آن به چشم یک تفاهمنامه حداقلی نگاه کنید.»
