به گزارش اکوایران، درگیری فزاینده عربستان سعودی با انصارالله یمن، اکنون چالش‌های تازه‌ای برای امنیت این کشور و برنامه‌های بلندپروازانه بم سلمان ایجاد کرده است.
اکوایران: بی‌ثباتی‌های ناشی از درگیری‌های مرتبط با حوثی‌ها و ایران همچنین می‌تواند تلاش‌های محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، برای احیای روند جذب سرمایه‌گذاری خارجی را با مانع روبرو کند.
واکنش ریاض به حمله بزرگ انصارالله چه خواهد بود؟
به گزارش شبکه خبری سی‌ان‌ان، عربستان سعودی در حال بررسی مرگبارترین حمله به خاک خود طی بیش از یک دهه گذشته است و هم‌زمان، پرسش‌ها درباره واکنش ریاض به حملات انصارالله که همچنان در این کشور ویرانی به بار می‌آورند، افزایش یافته است. عربستان هفته گذشته برای حمایت از نیروهای دولت یمن مورد حمایت خودش که با انصارالله می‌جنگند، عملیات تهاجمی گسترده‌ای را آغاز کرد؛ اما شورشیان تاکنون مواضع خود را حفظ کرده‌اند.
در عوض، آن‌ها کارزار خود علیه عربستان را تشدید کرده‌اند. این روند با حملات موشکی اخیر به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض به اوج رسید؛ حملاتی که دست‌کم ۱۳ کشته بر جای گذاشت. حوثی‌ها با الگوبرداری از راهبرد ایران در درگیری با ایالات متحده، وعده داده‌اند که حملات را به شکلی دردناک تشدید کنند؛ زیرساخت‌های حیاتی عربستان را هدف بگیرند و هزینه‌ای اقتصادی در سطح جهان تحمیل کنند.
طرح از سی‌ان‌ان؛ منبع: مؤسسه مطالعه جنگ و پروژه تهدیدات حیاتی AEI
پس از یازده سال تلاش برای مهار پیشروی حوثی‌ها از طریق عملیات نظامی و مذاکرات، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان و برادرش خالد بن سلمان، وزیر دفاع این کشور، با گزینه‌های محدودی روبه‌رو هستند. در آن سوی مرز، شورشیان قدرتمندتر شده‌اند، کنترل خود را بر شهرهای مهم تثبیت کرده‌اند و در تلاش‌اند مناطق دیگری، از جمله تعز، شهری پرجمعیت، را نیز تصرف کنند.
علی شهابی، نویسنده و مفسر مسائل سیاسی عربستان، به سی‌ان‌ان گفت: «ریاض تصور می‌کند که باید یک‌بار برای همیشه به این تهدید رسیدگی شود. بسیاری از مسائل به عملکرد نیروهای دولت یمن در میدان نبرد بستگی خواهد داشت و عربستان از طریق قدرت هوایی، کمک گسترده‌ای به آن‌ها می‌کند.»
استفاده حوثی‌ها از فناوری‌های جدیدتر
کمتر از دو دهه پیش، انصارالله چیزی بیش از یک جنبش کوچک احیای مذهبی نبودند؛ اما آن‌ها از آن زمان، با حمایت ایران، به نیرویی نظامی قدرتمند تبدیل شده‌اند که موشک‌های بالستیک در اختیار دارد و می‌تواند اهدافی را در فاصله‌ای دور، حتی در تل‌آویو، هدف قرار دهد. یک مقام دولت یمن در جنوب این کشور که سال‌ها با حوثی‌ها جنگیده است، به سی‌ان‌ان گفت: «آن‌ها شیوه جنگیدن خود را توسعه داده‌اند. حملاتشان پیچیده‌تر شده، پایداری بیشتری از خود نشان می‌دهند و توان اطلاعاتی‌شان را افزایش داده‌اند.»
جنگجویان حوثی در یک گردهمایی جذب نیرو در صنعا، 8 اکتبر 2026/ عکس از خبرگزاری فرانسه
مجید النزیلی، سخنگوی نیروهای مسلح دولت یمن مورد حمایت سعودی، گفت موشک‌های جدید سریع‌تر پرواز می‌کنند و از سامانه ردیابی حرارتی استفاده می‌کنند تا هر منبع گرما را شناسایی کرده و به سمت آن هدایت شوند. هنوز مشخص نیست که آیا در حمله روز شنبه به فرودگاه ریاض از چنین موشک‌هایی استفاده شده است یا خیر.
تلاش حوثی‌ها برای دستیابی به تسلیحات پیشرفته‌تر، اکنون ممکن است به حوزه هوش مصنوعی نیز گسترش یافته باشد. شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک اعلام کرده است که گروهی مستقر در شمال یمن از ابزارهای هوش مصنوعی کلود این شرکت برای کمک به توسعه نرم‌افزار هدایت راکت‌ها و موشک‌ها استفاده کرده‌اند؛ نرم‌افزارهایی که وظیفه هدایت و تثبیت سلاح‌ها را در هنگام پرواز بر عهده دارند. این گزارش هویت افراد دخیل را مشخص نکرده است، اما محل فعالیت آن‌ها در شمال یمن، تحت کنترل حوثی‌ها، احتمال ارتباطشان با این گروه را مطرح می‌کند.
تلاش برای جلب حمایت بین‌المللی
عربستان سعودی برای مقابله با حوثی‌ها در پی جلب حمایت شرکای خود در سراسر جهان بوده است. فرانسه، بریتانیا و پاکستان متعهد به حمایت شده‌اند و متحدان دیگری مانند ترکیه نیز در حال بررسی ارسال کمک هستند. گزارش‌ها حاکی از آن است که محمد بن سلمان برای دریافت کمک به سوریه نیز روی آورده است.
شاهزاده محمد در کنار ترامپ در کاخ سفید در نوامبر ۲۰۲۵/عکس از خبرگزاری رویترز
بااین‌حال، ایالات متحده، مهم‌ترین متحد عربستان، از حملات هوایی علیه حوثی‌ها حمایت نکرده است. در عوض، واشنگتن بیش از ۱۰۰ مشاور نظامی را برای ارائه اطلاعات نظامی، در چارچوب یک فرماندهی مشترک تازه‌تأسیس، اعزام کرده است. سال گذشته، واشنگتن با این گروه مورد حمایت ایران به آتش‌بس دست یافت؛ توافقی که عبور کشتی‌های آمریکایی از تنگه باب‌المندب را دوباره امکان‌پذیر کرد. باب‌المندب گلوگاه دریایی مهمی است که تجارت جهانی میان آسیا و اروپا از آن عبور می‌کند.
منابعی در آن زمان به سی‌ان‌ان گفتند که محمد بن سلمان ماه گذشته دو بار با دونالد ترامپ گفت‌وگو کرد و از او خواست حوثی‌ها را هدف حملات نظامی قرار دهد؛ اما رئیس‌جمهور آمریکا از مداخله خودداری کرد. علی شهابی گفت: «بدیهی است که مشارکت مستقیم آمریکا از طریق قدرت هوایی کمک‌کننده خواهد بود، زیرا هواپیماهای آمریکایی می‌توانند سریع‌تر به اطلاعات ماهواره‌ای آمریکا واکنش نشان دهند. هواپیماهای سعودی یک مرحله از این چرخه فاصله دارند؛ بنابراین، مشارکت آمریکا می‌تواند مفید باشد.»
گزینه‌های محدود شاهزاده
در این شرایط، نیویورک تایمز نوشت: در حالی که حوثی‌ها قلبِ جاه‌طلبی‌های عربستان را هدف گرفته‌اند، ریاض در مواجهه با نبردی نامتقارن در برابر حریفی که از زمان آغاز جنگ فاجعه‌بارِ یک دهه پیشِ او علیه آن‌ها قوی‌تر شده است، گزینه‌های محدودی در اختیار دارد.
در واقع، این حملات قلبِ جاه‌طلبی‌های شاهزاده محمد را هدف قرار داده است؛ جاه‌طلبی‌هایی که هدفشان تبدیل عربستان سعودی از کشوری منزوی و وابسته به نفت به قطبی جهانی برای تجارت و گردشگری است. اما راه آسانی برای ولیعهد سعودی جهت متوقف کردن حملات حوثی‌ها وجود ندارد. تحلیلگران معتقدند دستیابی به راه‌حل سیاسی با این گروه یمنی، هم‌زمان با افزایش اعتمادبه‌نفس و مطالبات آن‌ها، دشوارتر شده و تلاش برای شکست نظامی حوثی‌ها نیز بعید است نتیجه‌بخش باشد؛ چرا که این گروه چیز زیادی برای از دست دادن ندارد و پس از درگیری‌های مکرر با دشمنانی قدرتمندتر و ثروتمندتر، به نیرویی آب‌دیده در میدان نبرد تبدیل شده است.
شعله‌های آتش در تأسیسات متعلق به شرکت عظیم نفتی سعودی آرامکو، جنوب ریاض، ۳ اکتبر 2026/ عکس از خبرگزاری فرانسه
به گفته اف. گرگوری گاوس، کارشناس امور عربستان در مؤسسه خاورمیانه: «تنها راه‌حل واقع‌بینانه برای سعودی‌ها، پایان دادن به مناقشه ایران و آمریکا است؛ به گونه‌ای که ایالات متحده، ایران را متقاعد کند تا حوثی‌ها را به توقف خصومت‌ها به عنوان بخشی از توافق کلی وادار سازد. اما برای سعودی‌ها، مشخص نیست که ترامپ تا چه حد در این زمینه به حرف آن‌ها توجه می‌کند». او معتقدست: «مشکل سعودی‌ها این است که آن‌ها از حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌هایشان، بیش از آنکه خودشان به طرف مقابل آسیب بزنند، متحمل خسارت می‌شوند. حمله به فرودگاه ریاض می‌تواند باعث شود کسی که به سرمایه‌گذاری در این کشور فکر می‌کند، در تصمیم خود تجدید نظر کند».
به گفته تحلیلگران، حوثی‌ها که بر مناطق روستاییِ آسیب‌دیده از بمباران — جایی که بخش عمده زیرساخت‌های حیاتی آن از بین رفته است — حکمرانی می‌کنند، ظاهراً بر این باورند که می‌توانند ضربات سنگین‌تری به عربستان سعودی (یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان) وارد کنند تا ضرباتی که این پادشاهی قادر است به آن‌ها وارد سازد.
پروژه‌های بلندپروازانه‌ای که زیر ضرب رفته‌اند
به نوشته وال‌استریت ژورنال، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، سال را با موفقیت آغاز کرد. او به‌تازگی به کاخ سفید رفته بود و دونالد ترامپ با گرمی از او استقبال کرده بود. حتی پس از آغاز جنگ با ایران، به نظر می‌رسید عربستان سعودی در موقعیت نسبتاً مناسبی قرار دارد. این کشور می‌توانست نفت خود را از طریق خط لوله‌ای صادر کند که تنگه هرمزِ مسدودشده را دور می‌زد. تا همین تابستان، مقام‌های سعودی در جلسات توجیهی با خبرنگاران می‌گفتند اوضاع مربوط به انصارالله تحت کنترل است؛ اما حملات فزاینده این گروه فرودگاه‌ها و تأسیسات انرژی، از جمله خط لوله اصلی شرق به غرب و پالایشگاه‌های این کشور، را هدف قرار داده است. این حملات نشان می‌دهد تهدید در امتداد مرز جنوبی عربستان در حال افزایش است.
این درگیری تلاش‌های عربستان برای تبدیل سفر و گردشگری به یکی از ارکان اقتصاد کشور را به خطر انداخته است. از جمله برنامه‌هایی که با تردید فزاینده روبه‌رو شده، یک کنفرانس بزرگ بین‌المللی سرمایه‌گذاری است که قرار است در پایان ماه برگزار شود. هزینه‌های جنگ تاکنون کسری بودجه را افزایش داده و خطر آن وجود دارد که اقتصاد را وارد دوره انقباض کند.
عربستان سعودی تحت رهبری بن سلمان در حال مدرن‌سازی بوده است، از جمله با آسمان‌خراش‌های نو در ریاض/عکس از خبرگزاری فرانسه
چگونگی مواجهه شاهزاده محمد با این آزمون، پیامدهایی خواهد داشت که بسیار فراتر از مرزهای پادشاهی عربستان می‌رود. عربستان سعودی یکی از منابع اصلی تأمین مالی صنعت فناوری جهانی و پروژه‌های هوش مصنوعی است. این کشور همچنین برای ارتش آمریکا، تأمین‌کننده‌ای حیاتی در زمینه حق استقرار نیروها در پایگاه‌ها و حق عبور هواپیماهای نظامی از حریم هوایی خود به شمار می‌رود.
شاهزاده محمد طی دهه گذشته منابع مالی هنگفتی را به مجموعه‌ای از پروژه‌ها اختصاص داده است که به مهندسی بسیار پیچیده‌ای نیاز دارند. هدف این پروژه‌ها نمایش نوسازی پادشاهی و جذب سرمایه‌گذاری و گردشگر است. این طرح‌ها شامل شهر آینده‌نگر نئوم، ساختمانی عظیم و مکعب‌شکل در ریاض و یک مجموعه اسکی در بیابان می‌شوند. هزینه کلی این پروژه‌ها به چندین تریلیون دلار می‌رسد؛ رقمی بسیار بلندپروازانه برای دولتی که بودجه سالانه‌اش حدود ۳۵۰ میلیارد دلار است. هزینه‌های جنگ با ایران و خسارت‌های اقتصادی ناشی از آن، متعادل کردن این محاسبات را که از ابتدا نیز بعید به نظر می‌رسید، ناممکن کرده است.
سرمایه‌گذاری خارجی در دو فصل نخست سال کاهش یافت و بسیار پایین‌تر از هدفی قرار دارد که ولیعهد برای سال ۲۰۳۰ تعیین کرده است. افزایش هزینه‌های دفاعی و زیرساختی این خطر را به همراه دارد که منابع مالی موردنیاز برای برنامه تنوع‌بخشی اقتصادی را از دسترس خارج کند. حتی تلاش پادشاهی برای تبدیل شدن به قطب هوش مصنوعی نیز اکنون با خطرهای تازه‌ای روبه‌روست؛ زیرا مراکز داده به اهداف احتمالی حملات تبدیل شده‌اند. بسیاری از پروژه‌های عظیمی که شاهزاده محمد هدایت آن‌ها را بر عهده داشته، متوقف شده‌اند یا در دست بررسی قرار دارند. عربستان سعودی در ژانویه از برنامه میزبانی بازی‌های زمستانی آسیایی ۲۰۲۹ صرف‌نظر کرد. این کشور همچنان باید راهی برای تأمین مالی نمایشگاه جهانی اکسپو در سال ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال چهار سال پس از آن پیدا کند.
تضعیف اقتصاد سعودی
به گفته مقام‌هایی که از رفت‌وآمدهای ولیعهد اطلاع دارند، این شاهزاده ۴۱ ساله بین کاخ‌هایی با تدابیر امنیتی شدید و مجهز به پناهگاه‌های زیرزمینی در رفت‌وآمد است و یک تیم امنیتی منتخب از او محافظت می‌کند. آخرین حضور عمومی او روز سه‌شنبه بود؛ زمانی که برای حمایت از یک پویش ملی اهدای خون، خون اهدا کرد.
کریستیان کوتس اولریشسن، کارشناس خلیج‌فارس و پژوهشگر مؤسسه بیکر دانشگاه رایس، گفت رهبر عربستان گزینه‌های مطلوب اندکی در اختیار دارد. او افزود: «هرگونه واکنش نظامی این خطر را دارد که عربستان را بیش از پیش وارد درگیری نامتقارنی کند که حوثی‌ها در آن نشان داده‌اند توانایی وارد کردن خسارت‌های قابل‌توجه و نمادین را دارند.»
یک بیلبورد، یک پروژه توسعه جدید در ریاض را تبلیغ می‌کند/عکس از خبرگزاری رویترز
بر اساس داده‌های مؤسسه کپیتال اکونومیکس، بخش غیرنفتی اقتصاد عربستان در سه‌ماهه دوم سال کوچک‌تر از سه‌ماهه نخست بود. وزارت دارایی عربستان اکنون انتظار دارد تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۲۰۲۶ به میزان ۳٫۶ درصد کاهش یابد. عربستان در اوایل سال توانسته بود نفت را از طریق بیابان به دریای سرخ منتقل کند و بدین ترتیب از فشار ایران بر تنگه هرمز بگریزد. فروش نفت از این مسیر و افزایش قیمت‌ها به اقتصاد کشور کمک کرد.
اما حوثی‌ها در ژوئیه محاصره دریایی عربستان را اعلام کردند و کشتیرانی در دریای سرخ را در معرض خطر قرار دادند. در سپتامبر، حمله‌ای به خط لوله شرق به غرب، مهم‌ترین مسیر جایگزین عربستان برای دور زدن تنگه هرمز را هدف گرفت. سپس این گروه صنعت هوانوردی عربستان را هدف قرار دادند و بدین ترتیب بر یکی دیگر از ارکان اقتصاد کشور فشار وارد کردند. حوثی‌ها دست‌کم چهار بار به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض حمله کرده‌اند.
عربستان همچنین با دشواریِ پوشش دادن سراسر قلمرو وسیع خود با سامانه‌های پدافند هوایی روبه‌رو بود و باتری‌های پدافندی را جابه‌جا می‌کرد تا از کاخ‌ها و زیرساخت‌های انرژی محافظت کند. ولیعهد سعودی، با وجود حمایت از ادامه فشار اقتصادی بر ایران، به مشاورانش گفته بود کانال دیپلماتیک با ایران را باز نگه دارند و روشن کنند که قصد عربستان رویارویی نیست. حوثی‌ها در طول بهار و تا تابستان لحن تهاجمی‌تری در پیش گرفتند. برخی مقام‌های سعودی نیز ارزیابی کرده بودند که حوثی‌ها پیش‌تر در حملات آمریکا و اسرائیل در سال گذشته خسارت نظامی قابل‌توجهی متحمل شده‌اند و تصمیم‌هایشان را بر اساس منافع خودشان، نه منافع ایران، اتخاذ خواهند کرد.
پادشاهی عربستان از متحد نظامی خود، پاکستان، درخواست کمک کرده و در سراسر جهان به دنبال تأمین سامانه‌های پدافند هوایی است. عربستان همچنین در حال بررسی جذب نیروهای خارجی برای کمک به متحدان یمنی خود است. هم‌زمان، این کشور بیش از پیش در پی آن است که دریابد آیا راهی برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک در این درگیری وجود دارد یا نه؛ درگیری‌ای که در غیر این صورت مهار آن دشوار به نظر می‌رسد.
