به گزارش اکوایران- صادرات دریایی آمریکا به بازارهای نوظهور بهجز چین سال گذشته ۱۷ درصد افزایش یافت، موضوعی که نشاندهنده اثر توافقهای تجاری دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بر بازآرایی زنجیرههای تأمین جهانی از زمان بازگشت او به قدرت در یک سال پیش است.
نیکی آسیا با استفاده از دادههای «کلپر» (Kpler)، ارائهدهنده اطلاعات تجاری، صادرات آمریکا به ۲۰ اقتصاد نوظهور بزرگ از جمله برزیل، هند، مالزی و ویتنام را تحلیل کرده است. این بررسی نشان میدهد حجم کل محمولههای دریایی از ۱۹۰ میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به ۲۲۳ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. در این میان، برخی کشورهای آسیایی جهشهای ناگهانی در محصولاتی مانند ذرت و سویا ثبت کردند که تا حدی کاهش چشمگیر صادرات به چین را جبران کرد.
تحلیلگر ارشد کالاهای کشاورزی در کلپر، گفت: در برخی کشورها میتوان افزایش قابلتوجه واردات را پس از مذاکرات تجاری با آمریکا مشاهده کرد.
برای نمونه، در ویتنام واردات ذرت از آمریکا در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۲۱ برابر شد و به حدود ۱.۷ میلیون تن رسید. ویتنام در ژوئن گذشته بهعنوان بخشی از مذاکرات تجاری، با خرید ۲ میلیارد دلار محصولات کشاورزی آمریکا موافقت کرد، مذاکراتی که در آن آمریکا نرخ تعرفههای خود را از ۴۶ درصد به ۲۰ درصد کاهش داد. دادههای ماهانه نشان میدهد واردات ذرت ویتنام از آمریکا در نوامبر به رکورد ۳۸۳ هزار تن رسید.
وی گفت: ویتنام همواره مقدار زیادی ذرت از آمریکای جنوبی میگرفت، اما در سال ۲۰۲۵ مقدار زیادی ذرت آمریکایی خریداری کرده است.
به همین ترتیب، ارسال دانه سویای آمریکا به پاکستان از تنها ۶۰ هزار تن در سال قبل به ۱.۲۳ میلیون تن افزایش یافت. دو کشور در ژوئیه یک توافق تجاری امضا کردند و پس از آن، در اوت، هیأتی از پاکستان برای عقد قرارداد با صادرکنندگان بزرگ دانه سویای آمریکا به واشنگتن سفر کرد.
این توافق تجاری همچنین با کاهش تعرفههای واردات آمریکا از حدود ۲۹ درصد به ۱۹ درصد، رونق قابلتوجهی به بخش نساجی پاکستان بخشید و رقابتپذیری این کشور را در برابر رقبایی مانند هند افزایش داد.
دینامیکهای مشابهی در تجارت گندم آمریکا با بنگلادش یکی دیگر از کشورهای صادرکننده منسوجات دیده میشود، کشوری که در ازای خرید بیشتر کالاهای آمریکایی، موفق به کاهش نرخ تعرفههای آمریکا بر محصولات خود شد.
این تحلیلگر گفت: از نظر تاریخی، بنگلادش خریدار بزرگ گندم روسیه بوده است وارداتی از روسیه، کانادا، اوکراین و آرژانتین. اما بهدلیل این توافق، اکنون مقدار زیادی گندم از آمریکا میخرد، حتی با وجود قیمتهای بالاتر نسبت به سایر کشورها.
در سطح جهانی، نیجریه به یک واردکننده عمده غلات آمریکا تبدیل شد، بهطوری که واردات گندم این کشور از ۰.۵۳ میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به ۱.۴۸ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت. همراه با عوامل دیگری مانند تأخیر در برداشت گندم روسیه در سال ۲۰۲۵، مجموع صادرات گندم آمریکا به این ۲۰ کشور با رشد ۱۶ درصدی به ۲۱.۵۷ میلیون تن رسید.
آمریکا با وجود افزایش قیمتهای بازار، صادرات برخی کالاها را افزایش داد که نشاندهنده اثر توافقهای تجاری است. بر اساس دادههای LSEG، قیمت صادراتی دانه سویای آمریکا بر مبنای فوب (تحویل روی عرشه کشتی) در اوایل ژانویه ۴۱۸ دلار به ازای هر تن بود که بالاتر از قیمت دانه سویای برزیل با ۴۰۷ دلار در هر تن قرار داشت.
وی گفت: بازارهای نوظهور به خرید محصولات آمریکایی ادامه دادند و شرایط مذاکرات تجاری و روابط با واشنگتن را مدنظر داشتند، حتی با وجود آنکه قیمت دانه سویای آمریکا در اکتبر پس از دیدار ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، افزایش یافت و دانه سویای برزیل بهدلیل برداشت پُربار، نسبتاً ارزانتر باقی ماند.
در مورد ذرت، فاصله قیمتی میان آمریکا و سایر مبدأها نسبتاً اندک است و این موضوع به آمریکا مزیت رقابتی میدهد.
هیدکی هاتوری از شرکت نیپن، یکی از شرکتهای بزرگ آسیاب آرد ژاپن، گفت: مذاکرات تعرفهای باعث شد بازارهای نوظهور راهبردهای تأمین خود را تغییر دهند.
دادههای کلپر نشان میدهد دسته دیگری که به گسترش صادرات آمریکا کمک کرد، منابع طبیعی بود. صادرات نفت خام آمریکا به این ۲۰ اقتصاد نوظهور در سال ۲۰۲۵ به ۳۶ میلیون تن (معادل ۷۶۰ هزار بشکه در روز) رسید که افزایشی ۵۸ درصدی را نشان میدهد.
هند بهعنوان یکی از خریداران ظاهر شد و برای کاهش تنشها با واشنگتن در حالی که با تعرفه ۵۰ درصدی بر صادرات خود به آمریکا مواجه است واردات از آمریکا را افزایش داد، تعرفهای که بهعنوان مجازات خرید نفت روسیه اعمال شد؛ خریدی که ترامپ آن را «تأمینکننده ماشین جنگی» توصیف کرده بود.
شرکت پالایش نفت ریلاینس اینداستریز هند در نوامبر اعلام کرد که واردات نفت خام روسیه به مجتمع پالایشی جامنگر در ایالت گجرات در غرب هند را از ۲۰ نوامبر متوقف میکند و از اول دسامبر تمام صادرات این پالایشگاه از نفت خام غیرروسی تأمین خواهد شد.
بر اساس دادههای کلپر، واردات نفت خام هند از روسیه در دسامبر نسبت به سال قبل ۲۹ درصد کاهش یافت و به ۱.۲۷ میلیون بشکه در روز رسید. در همان ماه، واردات نفت خام از آمریکا ۴.۹ برابر شد و به ۰.۳۳ میلیون بشکه در روز رسید.
با وجود افزایش فروش غلات و نفت آمریکا به دیگر بازارهای نوظهور، صادرات این کشور به چین ۶۵ درصد کاهش یافت و از ۹۳ میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به ۳۲ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ رسید. این بدان معناست که افزایش ثبتشده در ۲۰ کشور (۳۳ میلیون تن) نتوانست بهطور کامل کاهش صادرات به چین را جبران کند. افت صادرات به چین عمدتاً به معاملات دانه سویا مربوط میشود که ۳۰ درصد صادرات آمریکا به چین را تشکیل میداد
و پس از مه ۲۰۲۵ تقریباً بهطور کامل متوقف شد.
علاوه بر این، طبق یک پژوهش، خود آمریکا نیز احتمالاً هزینه سیاست تجاریاش را پرداخت خواهد کرد. بر اساس تحقیق دانشگاه فناوری اوکلند، انتظار میرود تعرفههای ترامپ نرخ رشد اقتصادی آمریکا را در سال ۲۰۲۵ به میزان ۰.۳۶ واحد درصد کاهش دهد؛ در حالی که رشد اقتصادی تایلند و برزیل نیز بهترتیب ۰.۴۴ و ۰.۱۹ واحد درصد افت خواهد کرد.
دولت دوم ترامپ در ۲۰ ژانویه وارد دومین سال فعالیت خود میشود و رئیسجمهور همچنان به پیشبرد سیاست تجاری «اول آمریکا» ادامه میدهد.
تریشیا یئو، دانشیار دانشگاه ناتینگهام مالزی، گفت: کشورهای جنوبشرقی آسیا نمیتوانند بیش از حد در برابر آمریکا رویکردی تقابلی داشته باشند. آنها بهویژه در ایجاد برداشتهای مثبت بسیار ماهرند.
او افزود که ترکیب سیاستهای تعرفهای و موضع سختگیرانه واشنگتن در قبال ونزوئلا و خاورمیانه باعث شده است این تصور رو به رشد در جنوبشرقی آسیا و دیگر کشورهای نوظهور شکل بگیرد که آمریکا دیگر به نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد، هم در تجارت و هم در سیاست خارجی، پایبند نیست.
