به گزارش اکوایران- آمارهای رسمی نشان میدهد تولید سیمان در ششماهه نخست سال جاری به ۳۱.۷ میلیون تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰ درصد کاهش داشته است. کاهشی که فعالان این صنعت، دلیل اصلی آن را قطعی برق به ویژه در فصل تابستان می دانند، قطعی هایی که در بسیاری از موارد، خط تولید را بهطور کامل متوقف کرده است.
در همین راستا، سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، اخیراً تأکید کرده است که صنعت سیمان نیز باید همانند فولادیها، با احداث نیروگاههای اختصاصی، وابستگی خود به شبکه سراسری برق را کاهش دهد. رویکردی که طی سالهای گذشته در صنعت فولاد دنبال شده و بهعنوان یکی از راهکارهای عبور از ناترازی انرژی مطرح است.
نقشه راه فولادیها، الگوی جدید برای سیمانیها؟
صنعت فولاد در سالهای اخیر، بهویژه پس از تشدید محدودیتهای برق و گاز، به سمت سرمایهگذاری در نیروگاههای اختصاصی حرکت کرده است. هدف این راهبرد، حفظ پایداری تولید و کاهش ریسک توقف خطوط تولید در زمان اوج مصرف بوده است. اکنون همین نسخه برای صنعت سیمان نیز روی میز سیاستگذاران قرار گرفته است.
کارشناسان معتقدند اگرچه ورود سیمانیها به حوزه احداث نیروگاه، نیازمند سرمایهگذاری سنگین است، اما بازدهی اقتصادی و زیستمحیطی آن میتواند قابلتوجه باشد، بهویژه در شرایطی که بحران انرژی، به یک متغیر دائمی در اقتصاد ایران تبدیل شده است.
ظرفیت بالا، تولید پایین
در حال حاضر، حدود ۷۸ کارخانه سیمان در کشور فعال هستند که مجموع ظرفیت اسمی آنها به حدود ۹۰ میلیون تن میرسد. این ظرفیت، ایران را در جمع شش تولیدکننده بزرگ سیمان جهان قرار داده است. با این حال، فاصله میان ظرفیت و تولید واقعی، نشان میدهد که صنعت سیمان نتوانسته از تمام توان خود استفاده کند.
این در حالی است که طبق برنامهریزیهای پیشین، قرار بود ایران تا پایان سال ۱۴۰۴ با افزایش ظرفیت به ۱۲۰ میلیون تن، به جایگاه سوم تولید جهانی سیمان برسد؛ هدفی که با توجه به آمار تولید فعلی، تحقق آن با تردیدهای جدی مواجه شده است.
کاهش تولید، اما افزایش سود
نکته قابلتوجه اینجاست که کاهش تولید لزوماً به کاهش درآمد منجر نشده است. بررسی صورتهای مالی شرکتهای سیمانی نشان میدهد فروش این صنعت از حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان در بهار ۱۴۰۲ به بیش از ۲۴ هزار میلیارد تومان در تابستان امسال رسیده است.
همچنین حاشیه سود ناخالص صنعت سیمان از حدود ۴۶ درصد در تابستان ۱۴۰۳ به ۵۲ درصد در تابستان ۱۴۰۴ افزایش یافته است. رشدی که کارشناسان آن را نتیجه افزایش نرخهای فروش، مدیریت تولید کلینکر و کنترل هزینهها میدانند. این آمارها نشان میدهد صنعت سیمان حتی در شرایط ناترازی انرژی نیز توانسته سودآوری خود را حفظ کند.
نیروگاه اختصاصی، هزینه یا سرمایهگذاری؟
با توجه به این شرایط، ساخت نیروگاههای اختصاصی میتواند بهعنوان یک سرمایهگذاری بلندمدت برای صنعت سیمان تلقی شود. برآوردها نشان میدهد هزینه ساخت هر مگاوات نیروگاه حرارتی بین ۱ تا ۳ میلیون دلار است و هزینههای عملیاتی سالانه آن نیز بهطور متوسط بین ۳۰ تا ۵۰ هزار دلار برآورد میشود.
بر اساس محاسبات کارشناسی، برای پوشش ظرفیت اسمی ۹۰ میلیون تنی صنعت سیمان، حدود ۹۳۰۰ مگاوات برق نیاز است. در نگاه اول، بازگشت سرمایه چنین پروژههایی ممکن است بین ۷ تا ۸ سال زمان ببرد، اما شرایط اقتصاد ایران، این محاسبات را دستخوش تغییر میکند.
افزایش مستمر قیمت سیمان و نرخ ارز در کنار ثابت ماندن یا کاهش ارزش واقعی بدهیهای بانکی، باعث میشود دوره بازگشت سرمایه در عمل به کمتر از ۴ تا ۵ سال کاهش یابد. برآوردها نشان میدهد تنها از محل صرفهجویی در مصرف انرژی، حدود ۳.۵ هزار میلیارد تومان منافع اقتصادی برای این صنعت ایجاد میشود.
سود اقتصادی و منفعت زیستمحیطی
علاوه بر توجیه اقتصادی، احداث نیروگاههای اختصاصی میتواند به کاهش مازوتسوزی در نیروگاههای سراسری و در نتیجه کاهش آلودگی هوا کمک کند. موضوعی که بهویژه در فصول سرد سال و در کلانشهرها، به یکی از چالشهای جدی زیستمحیطی کشور تبدیل میشود.
در مجموع، آمارها نشان میدهد بحران انرژی برای صنعت سیمان جدی است و ادامه وضعیت فعلی، میتواند ظرفیت تولید این صنعت را بیش از پیش محدود کند. در چنین شرایطی، ورود سیمانیها به سرمایهگذاری در نیروگاههای اختصاصی، اگرچه پرهزینه به نظر میرسد، اما میتواند راهکاری پایدار برای افزایش تولید، حفظ سودآوری و کاهش ریسکهای انرژی باشد؛ راهکاری که حالا با تأکید دولت، بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه قرار گرفته است.
