به گزارش اکوایران، در شرایطی که تلاشهای دیپلماتیک برای برقراری توافقی که به جنگ علیه ایران پایان میدهد، ادامه دارد، تنشها و حملات پراکنده در خلیج فارس و کشورهای حاشیهای آن، موفقیت در این زمینه را با پرسشهای جدی روبرو کرده است.
آتش متقابل
به نوشته خبرگزاری رویترز، روز شنبه، ارتش ایالات متحده مدعی شد نیروهای آمریکایی پس از سرنگونی پهپادهایی که از سوی ایران به سمت تنگه هرمز پرتاب شده بود، به سایتهای رادار ساحلی ایران حمله کردند. جدیدترین تشدید تنشها، تلاشها برای پایان دادن به جنگ را پیچیدهتر میکند.فرماندهی مرکزی ایالات متحده هم ادعا کرد که ایالات متحده در پاسخ، به سایتهای نظارتی ایران در گوروک و جزیره قشم که هر دو در تنگه هرمز هستند، حمله کرده است.
اکوایران: ترامپ مدعی شده که انتظار دارد ایران ظرف این هفته با شرایط او موافقت کند.
در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده که در تلافی حملات آمریکا، پایگاههای ایالات متحده در منطقه را با موشک هدف قرار داده و به چهار نفتکش که سعی داشتند بدون اجازه از تنگه عبور کنند، شلیک کرده است. رسانههای دولتی گزارش دادند که پدافند هوایی کویت حملات موشکی و پهپادی با منشأ نامشخص را رهگیری کردهاند. در بحرین هم آژیرها به صدا درآمدند و از ساکنان خواسته شد که به پناهگاه بروند.
در هم ریختن موازنه دیپلماسی، میانجیگری و خویشتنداری
پیش از این هم پس از چند دور درگیری، روز چهارشنبه در پی حملات موشکی و پهپادی به فرودگاه بینالمللی کویت، یک نفر کشته و بیش از ۶۰ نفر زخمی شدند. دولت کویت دو دیپلمات ایرانی را اخراج و دستور کاهش کارکنان سفارت تهران را صادر کرد. این حادثه یکی از جدیترین تنشها از زمان اعلام آتشبس بین ایالات متحده و ایران در ماه آوریل بود.
مأموران امنیتی کویت در زیر صفحه نمایشی در فرودگاه بینالمللی کویت که تصاویر امیر کویت، شیخ مشعل الاحمد الجابر الصباح و ولیعهد کویت، شیخ صباح الخالد الحمد الصباح نمایش میدهند، ۱ ژوئن ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری فرانسه
به نوشته المانیتور، از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه، کویت با ۱۲۵۶ حمله پهپادی و موشکی، به سومین کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس -پس از امارات و عربستان سعودی- تبدیل شد که بیشترین حملات را متحمل شد.
برخلاف عربستان سعودی یا امارات متحده عربی، کویت با یک چالش جغرافیایی و استراتژیک منحصر به فرد روبرو است. این کشور میزبان تقریباً ۱۳۰۰۰ پرسنل نظامی ایالات متحده است - عمدتاً در پایگاههای کمپ عریفجان، کمپ بوهرینگ و علی السالم - و میان ایران و عراق قرار دارد و این کشور را در دسترس آسان جمهوری اسلامی ایران و نیروهای متحدش قرار میدهد. از زمان آغاز جنگ، حداقل ۶۵ حمله با مبدا عراق به کشورهای خلیج فارس ثبت شده که کویت و بحرین بیشترین سهم را دارند.
در واقع، این حملات نشان میدهد که چگونه کویت به کشوری در خلیج فارس تبدیل شده که بیشترین آسیب را از اثرات جانبی درگیری میبیند. عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، عمان و شورای همکاری خلیج فارس همگی این حملات را محکوم کردهاند، در حالی که مقامات ارشد اماراتی خواستار واکنش جمعی قویتری از سوی خلیج فارس شدهاند. در عین حال، کویت در حال تقویت امور دفاعی خود است. بسته دفاع هوایی یک میلیارد دلاری NASAMS که اخیراً توسط ایالات متحده تصویب شده، نگرانیهای فزایندهای را در مورد تهدیدات موشکی و پهپادی نشان میدهد، در حالی که مذاکرات اخیر با اردن در مورد گسترش همکاریهای نظامی و امنیتی نشان میدهد که کویت همچنین به دنبال تعمیق مشارکتهای منطقهای با توجه به ادامه درگیری است.
با این همه، پرسش گستردهتر این است که آیا استراتژی سنتی کویت مبنی بر ایجاد تعادل بین دیپلماسی، میانجیگری و خویشتنداری کافی است یا خیر. کویت برای دههها، کاهش تنش را به رویارویی ترجیح داده است. اما با ادامه حملات علیرغم آتشبس، ممکن است به طور فزایندهای خود را با موضع امنیتی محکمتری که مورد علاقه برخی از شرکای خلیج فارس آن است، همسو ببیند.
بازگرداندن بازدارندگی با تشدید تنش؟
تشدید تنشهای کنونی، دو ماه پس از برقرار آتشبس ناظران را با پرسش از منشا این تشدید کنونی مواجه کرده است. به گفته ترتیتا پارسی، معاون اجرایی موسسه کوئینسی، برای حکمرانی مسئولانه: «طی دو هفته گذشته، ایالات متحده کشتیهای ایرانی و همچنین اهدافی در ایران را هدف قرار داده است. این شامل کشتیهای نفتی غیر ایرانی نیز میشد. در اصل، این ایالات متحده بود که به دنبال تشدید محاصره بود. در ابتدا، پاسخ ایران متناسب بود و ایالات متحده میتوانست آن پاسخ را تحمل کند. و در واقع، برای ایالات متحده مفید بود که به تبادل ضربات ادامه دهد اما سطح ضدوخورد را نسبتاً محدود نگه دارد، زیرا به آرامی بازدارندگی ایران را بدون تحمیل هزینههای غیرقابل تحمل به ایالات متحده از بین میبرد».
بلند شدن دود از فرودگاه بینالمللی کویت پس از حمله پهپادی، ۱ آوریل ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری فرانسه
با این حال، به گفته پارسی، ایران از آخر هفته گذشته برای تغییر این معادله اقدام کرد و پس از آنکه ایالات متحده یک نفتکش با پرچم بوتسوانا را هدف قرار داد، ایرانیها به طور نامتناسبی اوضاع را تشدید کردند - از جمله حمله به فرودگاه بینالمللی کویت و پایگاه آمریکایی علی السالم در کویت. به باور او، در حالی که ایالات متحده به دنبال یک توافق احتمالی و یا یک تبادل آتش سطح پایین است و نه با بازگشت به جنگی تمام عیار، در مقابل تهران یک توافق احتمالی و یا یک جنگ تمام عیار را ترجیح میدهد، و نه یک تبادل آتش سطح پایین که بازدارندگی ایران را از بین ببرد و به «محاصره محاصره» ترامپ اجازه دهد تا مؤثر واقع شود. در واقع، منطقهای که هر دو میتوانند در آن احساس راحتی کنند، نوعی توافق است. با این حال، رسیدن به آن داستان متفاوتی است.
یک منبع ارشد سیاسی ایرانی هم در گفتوگو با امواج مدیا، تنشهای فزاینده را ناشی از تلاشهای آمریکا برای اعمال محاصرهی دریایی علیه ایران دانست و تأکید کرد «این آنها هستند که هر بار با حمله به یک کشتی یا نفتکش ایرانی آغاز میکنند. ما فقط تلافی میکنیم». در واقع، هرچند دو طرف همچنان اصرار دارند که آتشبس به قوت خود باقی است، افزایش فراوانی و شدت درگیریهای نظامی این خطر را به همراه دارد که فضای موجود برای دیپلماسی بیش از پیش محدود شود. با این حال، منابع دیپلماتیک منطقهای آگاه از روند گفتگوهای ایران و آمریکا همچنان نسبت به امکان دستیابی به یک گشایش در آیندهی نزدیک خوشبین هستند.
بسیاری از تحولات آینده ممکن است به این بستگی داشته باشد که آیا رخدادهای بعدی به همان واکنش «شدیدتری» منجر خواهند شد که تهران اکنون آشکارا دربارهی آن هشدار میدهند، یا اینکه دو طرف همچنان واکنشهای خود را در سطحی پایینتر از آستانهی ازسرگیری جنگ تنظیم خواهند کرد. ر عین حال، به نظر نمیرسد هیچیک از دو طرف تمایلی به کنار گذاشتن رسمی آتشبس داشته باشند. سنتکام همچنان اقدامات خود را ماهیتی دفاعی میدهد، در حالی که مقامهای ایرانی نیز واکنشهای خود را نه آغاز یک کارزار جدید، بلکه پاسخی تلافیجویانه توصیف کردهاند.این وضعیت بازتابدهندهی الگوی گستردهتری در هفتههای اخیر است: تشدید تبادلات و درگیریهای نظامی در کنار تلاشهای مستمر برای حفظ مسیر دیپلماتیک.
تشدید افقی؛ چرخش جدید در تلافیجویی
در همین رابطه، المانیتور در گزارش دیگری نوشت ، این حملات نشان داد که ایران حاضر است در تلافی حملات ایالات متحده به استحکامات نظامی خود در نزدیکی تنگه هرمز، تلفاتی در خلیج فارس ایجاد کند - که مقامات نظامی ایالات متحده همچنان آن را پایینتر از آستانه لغو آتشبس فعلی میدانند - و نشان دهنده چرخش جدیدی در تلافیهای تلافیجویانه هفتههای اخیر بود. در واقع، حملات جدید نشان میدهد که ایران تحمل تلاش ایالات متحده برای اعمال محاصره دریایی خود با خنثی کردن تلاشهای تلافیجویانه ایران علیه سایر کشتیها در هرمز را ندارد.
مقامات کویتی در حال بررسی خسارات وارده به ترمینال فرودگاه بینالمللی کویت، 1 آوریل 2026/ عکس از خبرگزاری رویترز
بر اساس این گزارش، حملات موشکی به کویت با یک تاکتیک نظامی شناخته شده ایران که مقامات پنتاگون آن را «تشدید افقی» توصیف کردهاند، همسو است - یعنی تهدید به گسترش جنگ در پاسخ به حملات نسبتاً دقیق ایالات متحده و تلاش برای تحمیل نتایج ناخواسته به واشنگتن. در واقع، با حمله به کویت و بحرین، که معمولاً بیش از ۱۵۰۰۰ پرسنل نظامی ایالات متحده را در خود جای دادهاند، تهران قصد دارد بین ایالات متحده و پادشاهیهای خلیج فارس شکاف ایجاد کند تا به آرزوی دیرینه خود برای بیرون راندن نیروهای نظامی آمریکا از منطقه دست یابد.
در واقع، مقیاس حملات اخیر نشان میدهد که تهران اکنون که احتمالاً بدترین دوران کارزار آمریکا را پشت سر گذاشته، حاضر است اقدامات بیشتری نسبت به قبل از جنگ انجام دهند. تشدید تنشها نشانهای از عدم تمایل جمهوری اسلامی ایران به پذیرش شرایط آمریکا در تنگه هرمز است و این امر نشانهای از یک روال جدید در تلافیجوییهای جانبی است.
تغییر محاسبات تاکتیکی
یک مقام ارشد دفاعی سابق آمریکا با اشاره به حملات مخفیانه، کوچک و/یا قابل انکار، به المانیتور گفت: «معمولاً وقتی ما بالا میرویم، آنها پایین میآیند.» در طول دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، ایالات متحده در پاسخ به چنین حملاتی، تشدید تنش را انتخاب کرد، اما معمولاً با حملات دقیق و حسابشده پاسخ میداد. اما وقوع یک جنگ تمامعیار - که ایران و ایالات متحده هر دو مدتها به دنبال جلوگیری از آن بودند - محدودیتهای قدرت هوایی ایالات متحده را آشکار کرده و منجر به بنبست در کنترل تنگه هرمز شده است. مقامات سابق امنیت ملی ایالات متحده میگویند که به نظر میرسد این امر محاسبات تاکتیکی ایران را تغییر داده است. این مقام ارشد سابق گفت: «آنها بلوف ما را میخوانند.» این منبع گفت: «ما ممکن است [از طرف کویت] حمله متقابل نکنیم و آنها این را میدانند».
یکی دیگر از مقامات ارشد نظامی سابق آمریکا که در مورد اتحاد بین ایالات متحده و کشورهای خلیج فارس که در سالهای اخیر با تهدیدات فزاینده ایران روبرو بودهاند، توضیح داد، گفت: «ایران نشان میدهد که میتواند همچنان در سراسر منطقه درد و رنج ایجاد کند. این باعث میشود کشورهای خلیج فارس به فکر گسترش خطر خود باشند». این مقام سابق گفت: «پیش از این، ایالات متحده یک گزینه امن برای همکاری کامل بود. اکنون آنها باید منطقهای را در نظر بگیرند که ایالات متحده کنترل کامل چرخه تشدید تنش را در آن ندارد.»
