به گزارش اکوایران، در حالی که مبارزان مسابقات رزمی در داخل کاخ سفید گرم میکردند و مهمانان به سمت سایبان بزرگی که برای مبارزات در قفس روی چمن آماده شده بود، هجوم میآوردند، رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، در هشتادمین سالگرد تولد خود، کمی پس از ساعت ۵ بعد از ظهر روز یکشنبه در اقامتگاه خود امضای دیجیتالی خود را پای سندی که قرار بود جنگ چهار ماهه با ایران را به پایان برساند، اضافه کرد.
سورپرایز مشاوران ارشد در روز تولد هشتادسالگی
به نوشته والاستریت ژورنال، اعلام ترامپ مبنی بر اینکه او یک «توافق بزرگ» را که «صلح و امنیت را برای کل منطقه به ارمغان میآورد» نهایی کرده، برای برخی از دستیاران ارشد خود او غافلگیرکننده بود، زیرا آنها فکر میکردند که هنوز شرایط در حال بررسی است.
اکوایران: فضای بیاعتمادی تا لحظات آخر نهایی شدن توافق بر دو طرف حاکم بود و بر ادامه راه نیز سایه خواهد انداخت.
در ساعات پایانی قبل از اعلام، او تلاش کرد تا نزدیکترین متحد خاورمیانه خود را از برهم زدن توافق بازدارد. او پس از حملات اسرائیل به لبنان، ناامیدی خود را از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم، ابراز کرد. او بعد از ظهر یکشنبه پس از مکالمه تلفنی با نتانیاهو به والاستریت ژورنال گفت: «آنها باید پاسخگو باشند. بیبی نباید این کار را میکرد».
از هشدار به بازگشت به جنگ تا جشن توافق
توافقی که ترامپ آن را در نهایت امضا کرد، پس از چند روز پر هرجومرج که در آن از آستانه تشدید نظامی جدید - هشدار به تهران در مورد «جایگزین نهایی» در صورت شکست مذاکرات - به جشن گرفتن یک پیشرفت با -به ادعای او- «منطقیترین» مقامات ایران، تغییر جهت داد.
دونالد ترامپ به همراه دانا وایت، مدیرعامل یوافسی، برای رویداد یوافسی آزادی ۲۵۰ در چمن جنوبی کاخ سفید در ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶ وارد میشود/عکس از خبرگزاری رویترز
اما اعلام این توافق از سوی ترامپ با اعلام تردید در مورد مفاد توفق، از جمله در میان برخی از متحدانش در کنگره و تندروهای ضدایرانی -که نگران بودند که این توافق میتواند بدون حل مسئله هستهای، به تهران کمک اقتصادی کند- مواجه شد. سناتور جمهوریخواه اوکلاهما، جیمز لنکفورد گفت: «همه ما سوالاتی داریم. هیچ کس متن آن را ندیده است».
اعلام ناگهانی پیروزی ترامپ پس از ۱۵ هفته جنگ پرهزینه و نامحبوبی که دوره دوم ریاست جمهوری او را به خود مشغول کرده، صورت گرفت. ترامپ در پستهای خود در روز یکشنبه، تلاش کرد تا یک یادداشت تفاهم هنوز منتشر نشده را یک پیروزی عمومی جلوه دهد، و همزمان دستیارانش برای جلوگیری از برهم زدن این تفاهم توسط اسرائیل، ایران و تندروهای حزب خودش تلاش میکردند. ترامپ روز یکشنبه در حالی که به تماسها پاسخ میداد، به افراد آن سوی خط - از جمله متحدان، روزنامهنگاران و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه - گفت که توافق قریبالوقوع است. در تماسهای دیگر، او از نمایش آن شب در کاخ سفید ابراز هیجان کرد و از افراد مختلف پرسید که آیا در آن شرکت میکنند یا خیر.
اصرار بر امضای الکترونیکی
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، در حالی که انتظار میرود این توافق روز جمعه به طور رسمی در ژنو امضا شود، ترامپ اصرار داشت که امضای دیجیتالی خود را به همراه معاون رئیس جمهور، جی. دی. ونس، برای نشان دادن تعهدش به پیشبرد این روند، اضافه کند. به نظر میرسد مفاد شناخته شده این چارچوب بسیار محدودتر از «تسلیم بیقیدوشرط»ی است که ترامپ پس از آغاز حمله نظامی به ایران در ۲۸ فوریه خواستار آن شد.
دیوارنگاره ضدآمریکایی در تهران/ عکس از خبرگزاری فرانسه
روز یکشنبه، ترامپ اهداف خود را با عبارات محدودتری توصیف کرد. او در حالی که آماده امضای توافقنامه میشد، به روزنامه والاستریت ژورنال گفت که «هرگز به تغییر رژیم اهمیت نداده است». او همچنین اصرار داشت که «گرد و غبار هستهای» در ایران «بیضرر» است، آن هم در شرایطی که قبلاً گفته بود ایالات متحده باید فوراً آن را تصرف و نابود کند. او گفت که آماده است جنگ تمام شود، و ایرانیها نیز آماده بودند.
به گفته یک مقام ارشد دولتی آمریکا، ایران میداند که ایالات متحده تمایلی به بازگشت به جنگ ندارد و این احتمال را افزایش میدهد که تهران دوباره تنگه هرمز را به عنوان اهرمی دیپلماتیک ببندد. این مقام گفت که توافق در حال شکلگیری، به دلیل عدم دریافت تعهدات مشخص برای محدود کردن یا پایان دادن به فعالیتهای هستهای خود، احتمالاً از توافق سال ۲۰۱۵ که توسط باراک اوباما، رئیس جمهور سابق، منعقد شد، محدودتر خواهد بود.
در هفتههای گذشته، ترامپ بارها مشاوران خود را در مورد اینکه آیا پیشنهاد ایران برای توافق واقعاً مسیر این کشور را به سمت سلاح هستهای میبندد، تحت فشار قرار داده بود. به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، وقتی به او گفته شد که امتیازات کافی نیست، او ترجیح داد به جای توافق، به فشار ادامه دهد. اما وقتی میانجیهای قطری روز چهارشنبه با لحنی جدید برای پیشنویس توافق از تهران بازگشتند، مقامات دولت ترامپ اذعان کردند که توافق روی میز، اگرچه ناقص است، اما بهترین نتیجه ممکن است. این مفاد، پیشنهادی را منعکس میکرد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، گفته بود در ماه مه در دست بررسی بوده است.
ترامپ سپس گفت که حملات برنامهریزیشده به ایران -در پی سقوط بالگرد آپاچی در تنگه هرمز- را لغو کرده و ادعا کرد که تهران پیشنویسی را تأیید کرده که آتشبس را تمدید، تنگه را بازگشایی و مذاکرات هستهای ۶۰ روزه را آغاز میکند. عصر پنجشنبه، او با نتانیاهو تماس گرفت و به او گفت که انتظار دارد ظرف چند روز با ایران توافقنامهای امضا کند. مقامات ارشد دولت ترامپ از این موضوع گلهمند داشتند که تندروها، از جمله متحدان ترامپ، قبل از انتشار عمومی جزئیات، از مفاد گزارششده توافق انتقاد میکنند.
تهدید شوم؛ بیایید خرابش نکنیم
روز شنبه، ترامپ گفت که این توافق روز بعد امضا خواهد شد - و هشدار داد که اگر به نتیجه نرسد، «ما یک جایگزین نهایی داریم، امیدواریم که دیگر هرگز مورد استفاده قرار نگیرد!» این عبارت شوم، این نگرانی را ایجاد کرد که او تهدید به استفاده از سلاحهای هستهای را مطرح میکند - اگرچه مقامات آمریکایی اصرار داشتند که او فقط به تهران یادآوری میکند که ایالات متحده میتواند به بمباران ایران ادامه دهد.
جیدی ونس و استیو ویتکاف یکدیگر را در کنار زمین مبارزه کاخ سفید در آغوش میگیرند، 13 ژوئن 2026/ عکس از گتی ایمجز
در حالی که ترامپ سعی داشت این توافق را اجتنابناپذیر جلوه دهد، اسرائیل عملیات نظامی خود را علیه گروه حزبالله تشدید و صبح یکشنبه - روزی که ترامپ قول داد که این توافق سرانجام امضا خواهد شد - نیروهای اسرائیلی به ضاحیه -دژ حزبالله در حومه جنوبی بیروت- حمله کردند. این حملات تهدیدی برای از بین بردن توافق نوپا در ساعات پایانی آن بود. مقامات ایرانی این حمله را به عنوان مدرکی مبنی بر اینکه واشنگتن نمیتواند یا نمیخواهد نزدیکترین متحد خود را مهار کند، تلقی کردند و تهدید به انتقام قریبالوقوع کردند. به گفته یک مقام آگاه، مقامات ارشد قطری برای دیدار با مقامات ایرانی و تلاش برای نجات این توافق در مذاکرات ماراتن ۱۶ ساعته، به تهران شتافتند.
در حالی که کارکنان کاخ سفید صبح یکشنبه در ساختمان اداری اجرایی آیزنهاور، رختکنهای مبارزان UFC را آماده میکردند، ترامپ و دستیاران ارشدش تلاش کردند تا این توافق را به خط پایان برسانند. او در پستی با لحنی غیرمعمول و صریح و علنی از نتانیاهو انتقاد کرد و نوشت: «حمله اسرائیل نباید اتفاق میافتاد» و از هر دو طرف خواست: «بیایید آن را خراب نکنیم!»
در نهایت، ایران موافقت کرد که شرایط را امضا کند. محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در امضای الکترونیکی این تفاهمنامه به ترامپ و ونس پیوست و انتظار میرود روز جمعه برای شرکت در مراسم امضای آن به همراه ایالات متحده به ژنو سفر کند. سه ساعت پس از امضای این قرارداد، ترامپ به همراه دانا وایت، مدیر اجرایی UFC، در میان تشویق بیش از ۴۰۰۰ تماشاگر از دفتر بیضی شکل کاخ سفید خارج شد. در میان جمعیت، ونس و استیو ویتکاف، دو نفر از مذاکرهکنندگان اصلی این قرارداد، یکدیگر را در آغوش گرفتند.
حلقه شکاکان؛ تردید در ارائه امتیازات هستهای از سوی تهران
به رغم امضای این توافق از سوی مقامات ارشد ایالات متحده، باراک راوید، گزارشگر آکسیوس به نقل از منابع آگاه مدعی شده جان راتکلیف، مدیر سیا، به ترامپ و دیگر مقامات ارشد دولت او گفته که شواهد جمعآوریشده توسط سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده، تردیدهای جدی در مورد تمایل ایران به دادن امتیازات هستهای مورد نظر ایالات متحده در هرگونه توافق نهایی ایجاد میکند.
دونالد ترامپ همراه با جان راتکلیف، مدیر سازمان سیا و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و پیت هگست، وزیر دفاع، در حال نظارت بر عملیات نظامی ایالات متحده در ونزوئلا، در مارالاگو در پالم بیچ، فلوریدا، ۳ ژانویه ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس
به ادعای راوید، راتکلیف تنها فرد شکاک در تیم ارشد ترامپ نیست. در مذاکرات داخلی، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده و پیت هگست، وزیر دفاع، هر دو نگرانیهای خود را ابراز کرده و سوالاتی را در مورد یادداشت تفاهمی که روز یکشنبه اعلام شد، مطرح کردند، اما جیدی ونس، معاونرئیس جمهور و استیو ویتکوف و جارد کوشنر، فرستادگان ایالات متحده، از آن حمایت کردند.
برا اساس این گزارش، پیش از اعلام توافق روز یکشنبه، مجموعهای از جلسات سطح بالا در مورد این توافق بین ترامپ و مشاورانش برگزار شد. به گفته دو منبع، در طول آن جلسات، ترامپ و تیمش درباره اطلاعات جمعآوریشده توسط چندین آژانس اطلاعاتی ایالات متحده بحث کردند و راتکلیف و روبیو گفتند که بر اساس آن اطلاعات، آنها شک دارند که ایرانیها با برداشتن گامهای هستهای مورد نظر ایالات متحده موافقت کنند.
