به گزارش اکوایران- شرکت China Northern Rare Earth Group اعلام کرده که قیمت فروش کنسانتره عناصر نادر خاکی برای سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ را به ۳۸,۸۰۴ یوان (حدود ۵,۳۹۰ دلار) به ازای هر تن (بدون مالیات) افزایش داده است. این قیمت بر مبنای کنسانترهای با ۵۰ درصد اکسید عناصر نادر خاکی (REO) تعیین شده و نسبت به سهماهه نخست سال، رشد ۴۴.۶ درصدی را نشان میدهد؛ افزایشی که بیش از دو برابر سطح قیمت در مدت مشابه سال گذشته است.
این شرکت که در منطقه مغولستان داخلی فعالیت میکند، اعلام کرده که قیمت نهایی بر اساس تغییرات عیار نیز تعدیل میشود؛ بهطوریکه به ازای هر یک درصد تغییر در عیار، حدود ۷۷۶ یوان (۱۰۸ دلار) به قیمت هر تن افزوده یا از آن کسر خواهد شد.
بازار کنترلشده به جای عرضه و تقاضای آزاد
افزایش اخیر، در عین حال تصویری روشن از نحوه عملکرد بازار عناصر نادر خاکی در چین ارائه میدهد، بازاری که برخلاف بسیاری از کالاهای معدنی، کمتر تابع مکانیزمهای کلاسیک عرضه و تقاضاست و بیشتر بر پایه سازوکارهای تنظیمشده درون زنجیره تأمین عمل میکند.
در این چارچوب، قیمتگذاری کنسانتره بر اساس توافق میان این شرکت و تأمینکننده وابسته آن، یعنی Inner Mongolia Baotou Steel Union Co. انجام میشود. این مدل مبتنی بر یک فرمول ثابت است که قیمت کنسانتره را به شاخصهای اکسید عناصر نادر خاکی در دوره قبل (در اینجا سهماهه نخست ۲۰۲۶) پیوند میدهد. قیمت جدید نیز پس از بررسی در سطوح مدیریتی شرکت، نهایی و ابلاغ شده است.
اثرگذاری تنشهای ژئوپلیتیکی بر بازار
افزایش قیمتها در شرایطی رخ میدهد که ریسکهای ژئوپلیتیکی، بهویژه در پی تشدید درگیریها در خاورمیانه، فشار فزایندهای بر زنجیرههای تأمین جهانی وارد کرده است. وابستگی بسیاری از صنایع به مسیرهای حیاتی حملونقل، از جمله Strait of Hormuz، این آسیبپذیری را دوچندان کرده است.
اگرچه بازار عناصر نادر خاکی بهطور مستقیم از این تنشها متأثر نشده، اما اثرات غیرمستقیم آن، بهویژه در حوزه مواد شیمیایی موردنیاز فرآوری، بهوضوح قابل مشاهده است. یکی از مهمترین این موارد، کمبود جهانی اسید سولفوریک است،مادهای کلیدی در فرآیند استخراج و جداسازی عناصر معدنی.
در همین راستا، چین اعلام کرده که از ماه مه صادرات اسید سولفوریک را متوقف خواهد کرد؛ تصمیمی که میتواند فشار بیشتری بر بازارهای جهانی وارد کند. این اقدام در ادامه سیاستهای کنترلی پکن بر بازار عناصر نادر خاکی ارزیابی میشود؛ جایی که این کشور پیشتر نیز در واکنش به تعرفههای ایالات متحده، محدودیتهایی بر صادرات این مواد اعمال کرده و از موقعیت مسلط خود بهعنوان یک ابزار راهبردی بهره گرفته است.
افزایش ۴۴ درصدی قیمت کنسانتره عناصر نادر خاکی، تنها یک تعدیل قیمتی نیست، بلکه نشانهای از تشدید مداخلات سیاستی، افزایش ریسکهای زنجیره تأمین و تقویت نقش ژئوپلیتیک در بازار مواد معدنی حیاتی است؛ روندی که میتواند در ماههای آینده بر صنایع پاییندستی از جمله انرژیهای پاک، خودروسازی و الکترونیک نیز اثرگذار باشد.
این در حالی است که پیشتر یکی از مهمترین دلایل جنگ تجاری آمریکا علیه چین به دلیل سلطه اژدهای سرخ بر بازار عناصر نادر خاکی بود. از سویی دیگر کاربرد این عناصر در صنعت نظامی میتواند آمریکا را با چالشهای جدید همراه کند، زیرا بیش از ۷۰ درصد واردات عناصر خاکی کمیاب آمریکا از چین تأمین میشود، موادی راهبردی که در تولید بسیاری از سامانههای پیشرفته نظامی به کار میروند. این سطح از وابستگی، از نگاه کارشناسان بهعنوان یکی از آسیبپذیریهای مهم در زنجیره تأمین صنایع دفاعی آمریکا مطرح شده است.
در حوزه نیروی دریایی نیز میزان مصرف این عناصر بسیار قابل توجه است. ناوشکنهای کلاس Arleigh Burke حدود ۲۶۰۰ کیلوگرم و زیردریاییهای کلاس Virginia نزدیک به ۴۶۰۰ کیلوگرم عناصر خاکی کمیاب در ساختار و سامانههای عملیاتی خود استفاده میکنند. این مواد در سیستمهای رادار، سونار، هدایت موشک، موتورهای محرکه و سایر تجهیزات پیشرفته این شناورها به کار گرفته میشوند.
درنتیجه جهش قیمت عناصر نادر خاکی می تواند هزینه های نظامی آمریکا را هم با افزایش همراه کند.
