آیا بارش‌های امسال کم‌بارشی سال‌های قبل را جبران می‌کند؟ تامین آب شرب شهرهای کشور بالاخره از وضعیت بحرانی خارج خواهد شد؟ به گفته رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی برای کلانشهرهای تهران و مشهد مساله تامین آب همچنان یک چالش است.

به گزارش اکوایران، بارش‌های بهاری در نقاط مختلف کشور در حال باریدن است و شرایط بارندگی‌ها نسبت به سال گذشته تفاوت‌هایی دارد. در حالی که سال گذشته اکثر نقاط کشور با خشکسالی شدید روبرو بودند، اما بررسی شرایط بارش امسال در نقاط مختلف نشان می‎‌دهد، بارندگی‌ها به صورت کلی روند رو به بهبود داشته‌اند، هرچند که این شرایط در همه نقاط کشور یکسان نیست.

پارسال، میزان بارندگی‌های کشور تا پایان اردیبهشت ماه نسبت به دوره بلندمدت بیش از 40 درصد کاهش داشت، عددی که در استان تهران بیش از 50 درصد گزارش شد و در سیستان و بلوچستان به بیش از 75 درصد نیز رسید.

پربارشیِ متزلزل

اما از ابتدای سال جاری، بارندگی‌ها امیدهایی مبنی بر خروج از خشکسالی را زنده کرده است. بنابر اعلام عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور، برخلاف سال گذشته که در دو سوم از کشور خشکسالی شدید حاکم بود، امسال و تا این لحظه دو سوم کشور شرایط بسیار مطلوب اقلیمی دارد. به گفته او  وضعیت در برخی مناطق مانند بعضی از استان‌های جنوبی از جمله بوشهر یا برخی از مناطق غربی کشور بالاتر از نرمال است، هر چند که 9 استان همچو؛  تهران، البرز، همدان و قم شرایط پایین‌تر از نرمال را تجربه می‌کنند.

براساس داده‌های سازمان هواشناسی از ابتدای بهار تا ۱۵ فروردین‌ ماه بارش کشور با میانگین ۴۰.۳ میلیمتر ثبت شده که نسبت به بارش ۲۰.۲ میلی‌متری در بلندمدت با افزایش ۱۰۰ درصدی بارش همراه بوده است. از ابتدای سال آبی جاری نیز که از اول مهر 1404 آغاز شده است، تا ۱۵ فروردین‌ به‌طور میانگین ۱۹۴.۸ میلیمتر بارش در کشور ثبت شده که نسبت به میانگین بلندمدت (۱۸۱.۶میلی‌متر) با افزایش ۷.۳ درصدی بارش روبرو شده است.

دریاچه ارومیه پرآب شد؟

در دریاچه ارومیه هم وضعیت کم نظیر بارشی ثبت شده است که به گفته فرهاد ایمان‌شعار، رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه در 60 سال اخیر بی سابقه بوده است و باعث شده است در اکثر مناطق، میانگین بارندگی‌ها نه تنها به حد نرمال بلندمدت بازگردد، بلکه از آن فراتر نیز برود.

با این حال شرکت مهندسی آب در گزارشی آماری اعلام کرد: «میزان بارندگی در سال آبی جاری در مقایسه با دوره بلندمدت حدود ۴ درصد افزایش داشته، اما نسبت به سال گذشته رشد قابل توجه ۶۵ درصدی را ثبت کرده است. با این حال، رتبه بارش‌های سال جاری در مقایسه با دوره بلندمدت، جایگاه ۲۵ در میان ۵۸ سال گذشته را به خود اختصاص داده که بیانگر تداوم شرایط شکننده منابع آبی است.» بر اساس این گزارش این بارش‌ها همچنان به معنای خروج از دوران خشکسالی در کشور نیست: «شاخص‌های خشکسالی از جمله شاخص SPI نیز نشان‌دهنده تداوم شرایط خشکسالی در بازه‌های زمانی مختلف به ویژه در طول ۶ سال گذشته است؛ به‌گونه‌ای که در برخی مناطق، آثار خشکسالی ۶ ساله همچنان پابرجاست و بر وضعیت منابع آبی اثرگذار بوده است.»

هشدار برای تهران و مشهد

احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی در گفت و گو با «اکوایران» می‌گوید تاکنون وضعیت کلی بارش‌ها در کشور خوب بوده است و غالب مناطق کشور، از جمله در غرب و شمال غرب، جنوب و شمال شرق کشور، بارش‌ها به صورت نرمال است. به گفته او تنها استان‌هایی که به طور نسبی با کم‌بارشی قابل ملاحظه مواجه هستند؛ تهران، قزوین، مرکزی، قم و دو استان شمالی گیلان و مازندران هستند.

به گفته او نگرانی از بابت استان‌های شمالی چندان زیاد نیست چرا که فصل بارش در این استان‌ها طولانی‌تر است و کم بارشی در ماه‌های آینده تا حدودی می‌تواند جبران شود. اما نگرانی به ویژه برای تهران با توجه به جمعیت انبوهی که دارد و از طرفی منابع آبی آن با توجه به وضعیت سدها ضعیف است، بیشتر است. همچنین در استان البرز و مرکزی به ویژه شهر ساوه و همچنین شهر مشهد تامین آب شرب همچنان دچار چالش است.

بنابر اظهارات وظیفه، در مشهد با وجود آنکه بارش‌ها در حد نرمال است، اما به دلیل تامین بخش قابل توجهی از آب سطح شهر از سد دوستی که به دلیل تغییرات در بالادست از جمله کنترل آب وضعیت خوبی ندارد و تامین آب مشهد با چالش بزرگی روبرو است.