جنگ ۴۰ روزه در آستانه نوروز ۱۴۰۵، بازار سفر ایران را با افت شدید تقاضا مواجه کرد؛ تعداد سفرهای ثبت‌شده در اسفند ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل ۴۰ درصد کاهش یافت و جستجوهای روزانه برای سفر نیز ۵۵ درصد پایین آمد.

رپرتاژ آگهی: با این حال، داده‌های رفتاری مسافران نشان می‌دهد سفر به‌طور کامل از سبد تقاضا حذف نشد، بلکه بخشی از آن به زمان دیگری موکول شد و بخشی دیگر با تغییر وسیله یا مسیر ادامه پیدا کرد.

بر اساس گزارش تحلیلی مستربلیط، ۷۵ درصد سفرهایی که پیش از آغاز جنگ خریداری شده بودند، لغو شد، ۱۰ درصد به زمان دیگری موکول شد و تنها ۱۵ درصد این سفرها انجام شد. همزمان، سهم خرید بلیط در فاصله کمتر از ۲۴ ساعت تا زمان سفر از ۴۰ درصد به ۶۰ درصد رسید؛ به این معنا که در شرایط بی‌ثباتی، فاصله زمانی میان تصمیم‌گیری و انجام سفر کوتاه‌تر شد. سهم سفرهای یک‌طرفه نیز حدود ۵ درصد افزایش یافت و مدت اقامت مسافران ۱۱ درصد بیشتر شد.

انتقال بخشی از تقاضا به حمل‌ونقل زمینی

تغییر رفتار مسافران تنها به زمان خرید محدود نماند. در نخستین روز جنگ، فروش بلیط اتوبوس در مستربلیط حدود ۲۰۰ درصد افزایش یافت و به حدود سه برابر سطح معمول رسید. با این حال، این افزایش نتوانست افت کامل تقاضای هوایی را جبران کند. از میان مسافرانی که بلیط پروازشان لغو شده بود، ۸۴ درصد در نهایت سفر خود را لغو کردند و ۱۶ درصد از مسیرهای زمینی استفاده کردند.

در همین دوره، بخشی از مسافران به جای حذف سفر، مسیر خود را تغییر دادند. ۲.۵ درصد بلیط‌های فروخته‌شده در این دوره در قالب مسیرهای ترکیبی انجام شد؛ مدلی که امکان استفاده از چند مرحله و چند وسیله حمل‌ونقل را برای رسیدن به مقصد فراهم می‌کرد.

بازگشت بازار سفر یکسان نبود

اثر جنگ در تمام بخش‌های بازار سفر یکسان نبود و سرعت بازگشت نیز در شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل تفاوت داشت. طبق این گزارش، فروش اتوبوس حدود سه روز پس از پایان جنگ وارد مسیر احیا شد، قطار حدود ۱۱ روز زمان نیاز داشت و بازگشت پروازهای خارجی حدود ۳۵ روز بعد آغاز شد.

بازار اقامت نیز با شوک شدیدتری مواجه شد. تقاضا برای هتل در اواسط اسفند حدود ۹۰ درصد کاهش یافت و فروش هتل نیز بیش از ۹۰ درصد افت کرد.

آثار مالی بحران نیز تا هفته‌ها پس از پایان جنگ ادامه داشت. ارزش بلیط‌های لغوشده که وارد فرآیند استرداد شدند، حدود ۲۰۱ میلیارد تومان اعلام شده است. تا پایان جنگ ۱۲۳ میلیارد تومان، دو هفته پس از آغاز دوباره پروازها ۱۵۷ میلیارد تومان و شش هفته بعد ۱۹۱ میلیارد تومان از این مبالغ مسترد شد. در همین دوره بیش از ۱۳۱ هزار تماس با پشتیبانی مستربلیط نیز ثبت شد.

داده‌های این گزارش نشان می‌دهد جنگ ۴۰ روزه بازار سفر را صرفاً کوچک نکرد، بلکه الگوی تقاضا را نیز تغییر داد؛ تصمیم‌گیری‌ها به زمان سفر نزدیک‌تر شد، بخشی از تقاضای هوایی به مسیرهای زمینی منتقل شد و در مواردی، مسافران برای حفظ سفر به سراغ مسیرهای ترکیبی رفتند. در عین حال، سرعت بازگشت در بخش‌های مختلف بازار یکسان نبود و بازار اقامت و برخی شیوه‌های حمل‌ونقل با فاصله بیشتری به شرایط پیش از بحران نزدیک شدند.