گزارش جدید بانک مرکزی اروپا (ECB) نشان میدهد طلا در پایان سال ۲۰۲۵ به مهمترین دارایی ذخیرهای بزرگ جهان تبدیل شده و برای نخستین بار از اوراق خزانه آمریکا در سبد ذخایر بانکهای مرکزی پیشی گرفته است؛ اتفاقی که بازتابی از افزایش تقاضا برای این فلز گرانبها و تغییر رویکرد بسیاری از کشورها نسبت به داراییهای دلاری محسوب میشود.
بر اساس این گزارش، طلا در پایان سال گذشته ۲۷ درصد از کل ذخایر بانکهای مرکزی جهان را به خود اختصاص داده است؛ رقمی که نسبت به ۲۰ درصد در سال قبل افزایش قابل توجهی نشان میدهد. در مقابل، سهم اوراق خزانه آمریکا از ۲۵ درصد به ۲۲ درصد کاهش یافته است. سهم داراییهای مبتنی بر یورو نیز بدون تغییر و در سطح ۱۵ درصد باقی مانده است.
تنشهای ژئوپلیتیکی و کاهش وابستگی به دلار
این تغییر در ترکیب ذخایر ارزی جهان در حالی رخ میدهد که بسیاری از کشورها در سالهای اخیر به دنبال کاهش وابستگی خود به دلار بودهاند. استفاده آمریکا از تحریمهای مالی علیه روسیه پس از جنگ اوکراین، انگیزه برخی کشورها برای تنوعبخشی به ذخایر خارجی و کاهش ریسک نگهداری داراییهای دلاری را افزایش داده است.
کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، در این گزارش تأکید کرده است که تنشهای ژئوپلیتیکی همچنان یکی از مهمترین عوامل تقویتکننده تقاضای بانکهای مرکزی برای طلا محسوب میشود. بانکهای مرکزی جهان اکنون بیش از ۳۶ هزار تن طلا در اختیار دارند؛ سطحی که به رکوردهای دوران نظام «برتون وودز» نزدیک شده است.
جهش قیمت، عامل تقویت جایگاه طلا
البته رشد جایگاه طلا تنها نتیجه خریدهای بانکهای مرکزی نیست. جهش چشمگیر قیمت این فلز در سالهای اخیر نیز نقش مهمی در افزایش سهم آن از ذخایر جهانی داشته است. قیمت طلا طی 2 سال گذشته تقریبا 2 برابر شده و در ابتدای سال ۲۰۲۶ به رکوردی بالاتر از ۵۵۰۰ دلار در هر اونس رسید.
با اینحال، داراییهای دلاری همچنان جایگاه نخست را در نظام مالی جهانی حفظ کردهاند. طبق دادههای بانک مرکزی اروپا، مجموع داراییهای دلاری هنوز ۴۲ درصد از کل ذخایر جهانی را تشکیل میدهد و فاصله قابل توجهی با سایر ارزها و داراییها دارد.
خریداران بزرگ طلا
در میان خریداران بزرگ طلا از سال ۲۰۲۲ تاکنون، نام کشورهایی مانند چین، هند، ترکیه و لهستان دیده میشود. با اینحال، نکته جالب گزارش آن است که شرکت تتر، ناشر بزرگترین استیبلکوین جهان، در سال ۲۰۲۵ با خرید بیش از ۱۰۰ تن طلا به بزرگترین خریدار منفرد این فلز تبدیل شده است.
گزارش بانک مرکزی اروپا همچنین از تقویت تدریجی جایگاه یورو در بازارهای جهانی خبر میدهد. انتشار اوراق بدهی بینالمللی مبتنی بر یورو در سال گذشته به رکوردی نزدیک به یک تریلیون یورو رسید و سرمایهگذاران خارجی حدود ۸۵۰ میلیارد یورو سرمایه جدید وارد داراییهای منطقه یورو کردند؛ موضوعی که میتواند نشانهای از افزایش جذابیت این ارز در کنار کاهش نسبی وابستگی برخی کشورها به دلار باشد.
