مسعود نیلی در همایش «چشم‌انداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» تصویری بلندمدت از مسیر رشد اقتصادی کشور ارائه کرد؛ تصویری که در آن کیفیت رشد، بهره‌وری، سرمایه‌گذاری و نااطمینانی، نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده اقتصاد ایران دارند.

به گفته نیلی، اقتصاد ایران از اواخر دهه ۷۰ تاکنون چهار دوره متفاوت را پشت سر گذاشته است. در دوره نخست، رشد اقتصادی حاصل ترکیبی از افزایش سرمایه‌گذاری و بهبود بهره‌وری بود؛ به این معنا که اقتصاد توانست با استفاده کارآمدتر از منابع، رشد بیشتری نسبت به حجم سرمایه‌گذاری ایجاد کند. اما در دوره بعد، رشد بیش از گذشته به انباشت سرمایه وابسته شد و به تدریج بازدهی سرمایه‌گذاری کاهش یافت.

این اقتصاددان معتقد است یکی از مشکلات اصلی سال‌های اخیر، کاهش بهره‌وری سرمایه بوده است. به گفته او، بخشی از سرمایه‌گذاری‌ها به دارایی‌های کم‌بازده یا پروژه‌های نیمه‌تمام تبدیل شده‌اند؛ طرح‌هایی که به دلیل کمبود زیرساخت، انرژی یا منابع مالی، نتوانسته‌اند نقش مؤثری در افزایش تولید ایفا کنند.

نیلی همچنین به روند نزولی انباشت سرمایه از سال ۱۳۹۷ به بعد اشاره کرد و هشدار داد که اقتصاد ایران در حال حرکت به سمت مقیاسی کوچک‌تر از گذشته است. از نگاه او، کاهش ظرفیت تأمین مالی واقعی، افت سرمایه‌گذاری و تضعیف اعتماد فعالان اقتصادی، از مهم‌ترین نشانه‌های این روند هستند.

او تأکید کرد که هیچ اقتصادی بدون سرمایه‌گذاری پایدار نمی‌تواند رشد بلندمدت را تجربه کند و سرمایه‌گذاری نیز بدون ثبات، امنیت و چشم‌انداز قابل پیش‌بینی شکل نمی‌گیرد. به باور نیلی، بازگشت اعتماد عمومی، اصلاح ناترازی‌های مزمن اقتصاد و کاهش نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی، مهم‌ترین پیش‌شرط‌های بازگشت اقتصاد ایران به مسیر رشد پایدار هستند.