حمید زمان‌زاده، سرپرست امور اقتصاد کلان سازمان برنامه و بودجه، در دومین روز همایش «چشم‌انداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» با ترسیم تصویری از وضعیت اقتصاد کشور، گفت: اقتصاد ایران پیش از جنگ نیز با کاهش رشد اقتصادی روبه‌رو بود، اما تبعات جنگ، تشدید تحریم‌ها و محدودیت‌های تجاری باعث شده است روند رشد منفی در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه پیدا کند.

او با اشاره به افت هم‌زمان بخش‌های خدمات، صنعت، کشاورزی و نفت، افزود: مصرف بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری طی چند فصل اخیر کاهش یافته و در مقابل، سهم دولت در اقتصاد افزایش پیدا کرده است.

زمان‌زاده تورم را مهم‌ترین چالش اقتصاد ایران دانست و گفت: تورم نقطه‌به‌نقطه به حدود ۸۸ درصد رسیده و در گروه خوراکی‌ها از ۱۲۰ درصد فراتر رفته است. به گفته وی، افزایش نرخ ارز، رشد نقدینگی، کاهش واردات و تشدید کسری بودجه از عوامل مستقیم افزایش تورم هستند، اما ریشه اصلی این تحولات را باید در جنگ، تحریم‌ها و محاصره اقتصادی جست‌وجو کرد.

سرپرست امور اقتصاد کلان سازمان برنامه همچنین هشدار داد که کاهش درآمدهای نفتی، افت درآمدهای مالیاتی، افزایش هزینه‌های بازسازی و مخارج ناشی از جنگ، کسری بودجه دولت را بیش از برآوردهای اولیه خواهد کرد؛ موضوعی که به گفته او فشار بیشتری بر بازار پول، بازار بدهی و نرخ تورم وارد می‌کند.

زمان‌زاده با اشاره به شرایط بازارهای مالی گفت: اگرچه نرخ سود حقیقی همچنان منفی است، اما اقتصاد ایران دیگر کشش افزایش بیشتر نرخ‌های سود را ندارد.

او با اشاره به بازار ارز اعلام کرد: از سال ۱۳۹۷ و هم‌زمان با خروج آمریکا از برجام، بازار ارز وارد دوره‌ای از بی‌ثباتی شد و اکنون نیز جنگ، تحریم‌ها و کاهش صادرات نفت، پتروشیمی و فولاد، عرضه ارز را به شدت محدود کرده است. در مقابل، افزایش تقاضای احتیاطی و سرمایه‌گذاری، فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده و نرخ ارز را به سطوح بی‌سابقه رسانده است.

زمان‌زاده با بیان اینکه یکپارچه‌سازی بازار رسمی ارز از اقدامات مثبت دولت بوده، افزود: با وجود شرایط جنگی، فاصله نرخ بازار آزاد و مرکز مبادله در محدوده ۲۰ تا ۲۵ درصد حفظ شده است.

او همچنین با مقایسه بازدهی بازارهای دارایی تأکید کرد: طی سال‌های اخیر، طلا و ارز بیشترین بازدهی را داشته‌اند، در حالی که بورس و بازار بدهی از تورم عقب مانده‌اند و بازدهی واقعی بازار سهام در اغلب دوره‌ها منفی بوده است.