در همین چارچوب، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر اخیراً از رایزنیهای گسترده این کشور با بازیگران مختلف منطقهای و بینالمللی برای مهار تنشها در لبنان خبر داده است. به گفته او، قاهره در حال انجام تلاشهایی «فشرده و چندلایه» است تا از ورود لبنان به یک درگیری تازه و پرهزینه جلوگیری کند.
عبدالعاطی اعلام کرده که این رایزنیها شامل تماسهای مستقیم با بازیگرانی چون ایران، اسرائیل و ایالات متحده آمریکا بوده است؛ موضوعی که نشان میدهد مصر میکوشد همزمان با طرفهای دارای منافع و مواضع متعارض گفتوگو کند و از ظرفیت دیپلماسی چندجانبه برای کنترل بحران بهره ببرد. هدف اصلی این تلاشها، جلوگیری از هرگونه اقدام نظامی یا مداخلهای عنوان شده که میتواند ثبات شکننده لبنان و امنیت شهروندان این کشور را تهدید کند.
وزیر خارجه مصر همچنین با اشاره به نقش ارتش لبنان، بر حمایت قاهره از اقدامات دولت بیروت برای اعمال حاکمیت ملی تأکید کرده است. او حضور و عملکرد ارتش لبنان در جنوب لیطانی و پایبندی دولت این کشور به توافق آتشبس سال گذشته را از عوامل مهم کاهش تنشها دانسته و خواستار اجرای کامل این توافق در سراسر خاک لبنان شده است.
با این حال، تحرکات دیپلماتیک مصر تنها به پرونده لبنان محدود نمانده است. ۱۸ شهریور، ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی با میانجیگری مصر، به توافقی در قاهره دست یافتند؛ توافقی که به «توافق قاهره» شهرت یافت.
این تفاهم، سازوکاری موقت برای مدیریت شرایط خاص ناشی از حمله به تأسیسات هستهای ایران و تهدیدهای ادامهدار علیه آنها بود، اما پس از فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی تروئیکای اروپایی، بنا بر اعلام عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، عملاً ملغی شد.
در ادامه این تحولات، گمانهزنیها درباره امکان احیای توافق قاهره افزایش یافت. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، ۲۳ آذر با اشاره به تماسهای ایران و آژانس تأکید کرد که تعامل میان دو طرف همواره برقرار بوده و نیازی به تعریف میانجیگری به معنای متعارف وجود ندارد. به گفته او، نمایندگان ایران در وین بهطور مستمر با مدیران آژانس در ارتباط هستند و از این منظر خللی در روند گفتوگوها وجود ندارد.
با وجود این موضعگیری، مصر همچنان تلاش دارد در مسیر کاهش تنشها میان ایران و آژانس نقشآفرینی کند. در همین راستا، ۲۵ آذر عبدالعاطی و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در تماس تلفنی آخرین تحولات مربوط به پرونده هستهای ایران را بررسی کردند و وزیر خارجه مصر بر ضرورت تداوم تلاشها برای اعتمادسازی و ایجاد زمینه همکاری پایدار میان تهران و آژانس تأکید کرد.
نقشآفرینی مصر در این میان در شرایطی صورت میگیرد که قاهره روابط دیپلماتیک کامل با تهران ندارد، اما همزمان کوشیده کانالهای ارتباطی خود با ایران را حفظ کند. از سوی دیگر، مصر همچنان از روابط نزدیک و راهبردی با ایالات متحده برخوردار است؛ ترکیبی از مناسبات که به این کشور امکان داده خود را بهعنوان واسطهای میان بازیگران مختلف منطقه و فرامنطقهای معرفی کند.
در چنین فضایی و در حالی که برنامه هستهای ایران همچنان در کانون توجههای داخلی و بینالمللی قرار دارد، این پرسش مطرح است که مسیر تعاملات ایران و آژانس در ادامه به چه سمتی خواهد رفت و آیا تلاشهای دیپلماتیک قاهره میتواند نقشی تعیینکننده در کاهش تنشها ایفا کند یا نه.
