به گزارش اکوایران بازار خودرو در دوم آبان همچنان با مجموعه‌ای از ریسک‌های سیاسی و سیاستی روبه‌رو است. احتمال وقوع جنگ از یک سو و ابهام درباره ادامه واردات خودرو از سوی دیگر، چشم‌انداز بازار را تحت تأثیر قرار داده‌اند. در این میان، خبرهای مربوط به احتمال افزایش تعرفه واردات نیز به نگرانی فعالان بازار اضافه شده است. با وجود این، رکود معاملات باعث شده است واکنش قیمت‌ها به این متغیرها هنوز کامل نباشد. به بیان دیگر، قیمت‌های فعلی لزوماً تمام ریسک‌هایی را که بازار با آن مواجه است منعکس نمی‌کنند.
بررسی قیمت ۲۱ خودرو در جدول دوم آبان، در مقایسه با ۲۹ مهر، نشان می‌دهد قیمت ۱۳ خودرو افزایش یافته، قیمت هفت خودرو تغییری نکرده و تنها یک خودرو با کاهش قیمت مواجه شده است. در این بازه، پژو ۲۰۷ پانوراما اتوماتیک با افزایش ۱۱۵ میلیون تومانی به ۴ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان رسیده و قیمت دناپلاس توربو نیز با رشد ۱۰۰ میلیون تومانی، ۴ میلیارد تومان ثبت شده است. تارا V4 توربو هم با افزایش ۱۰۰ میلیون تومانی، به ۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان رسیده است. در بخش خودروهای مونتاژی، افزایش قیمت‌ها در تعدادی از مدل‌ها شدیدتر بوده است.
لاماری ایما با رشد ۶۵۰ میلیون تومانی، از ۷ میلیارد و ۶۵۰ میلیون تومان در ۲۹ مهر به ۸ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان در دوم آبان رسیده است؛ افزایشی معادل حدود ۸.۵ درصد. قیمت فیدلیتی پرستیژ نیز با رشد ۵۰۰ میلیون تومانی به ۹ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان رسیده و لوکانو L7 با همین میزان افزایش، ۹ میلیارد تومان قیمت خورده است. ریسپکت و آریزو ۶ GT نیز هر کدام ۳۵۰ میلیون تومان گران‌تر شده‌اند و به‌ترتیب به ۵ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان و ۶ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان رسیده‌اند. این تغییرات نشان می‌دهد فشار افزایشی در بخشی از بازار مونتاژی‌ها پررنگ است، هرچند نمی‌توان تمام این افزایش‌ها را صرفاً به یک عامل نسبت داد.
در بازار خودروهای وارداتی نیز تغییرات یکسان نیست. قیمت تویوتا لندکروز VXR با موتور ۳.۵ لیتری از ۷۵ میلیارد تومان به ۸۰ میلیارد تومان رسیده است؛ افزایشی ۵ میلیارد تومانی که معادل حدود ۶.۷ درصد است. چانگان UNI-T نیز با رشد ۵۰۰ میلیون تومانی، ۹ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است. در مقابل، قیمت ب‌ام‌و iX1 M و آئودی Q5 بلک در این مقایسه تغییری نداشته و هر دو در سطح ۱۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان باقی مانده‌اند. تویوتا کرولا کراس هیبرید نیز با کاهش ۳۰ میلیون تومانی، از ۹ میلیارد و ۷۸۰ میلیون تومان به ۹ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان رسیده است. بنابراین، اگرچه جهت غالب تغییرات در جدول صعودی است، اما هنوز نمی‌توان از افزایش یکپارچه قیمت در تمام بخش‌های بازار صحبت کرد.
در همین حال، نرخ دلار در جدول مورد بررسی از ۲۶۵ هزار و ۷۰۰ تومان در ۲۹ مهر به ۲۶۹ هزار و ۷۰۰ تومان در دوم آبان رسیده است؛ افزایشی ۴ هزار تومانی یا حدود ۱.۵ درصد. افزایش نرخ ارز می‌تواند از مسیر بالا بردن هزینه جایگزینی خودرو و انتظارات فروشندگان، بر قیمت‌ها فشار وارد کند. با این حال، فاصله میان میزان تغییر قیمت خودروها نشان می‌دهد نرخ ارز به‌تنهایی برای توضیح رفتار بازار کافی نیست. میزان عرضه، وضعیت معاملات، سطح تقاضا و انتظارات ناشی از ریسک‌های سیاسی نیز در تعیین قیمت‌ها نقش دارند.
تعرفه ۱۰۰ درصدی؛ ریسک تازه برای وارداتی‌ها
در کنار ریسک‌های سیاسی، موضوع تعرفه واردات می‌تواند به یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر آینده بازار تبدیل شود. یک منبع آگاه در انجمن واردکنندگان خودرو به اکوایران گفته است روند افزایش تعرفه‌ها به نرخ ۱۰۰ درصد رسیده و قرار است نرخ‌های مربوط به سایر خودروهای وارداتی نیز افزایش یابد. این اظهارنظر هنوز به‌صورت رسمی تأیید نشده است و جزئیات نهایی، دامنه شمول و زمان اجرای احتمالی آن روشن نیست؛ بنابراین، فعلاً باید آن را به‌عنوان یک خبر تأییدنشده و ریسک پیش‌روی بازار در نظر گرفت، نه یک مصوبه قطعی.
اهمیت این موضوع برای خودروهای برقی بیشتر به چشم می‌آید. در نرخ‌های اعلام‌شده پیشین برای برخی مسیرهای واردات، حقوق ورودی خودروهای تمام‌برقی ۴ درصد و خودروهای پلاگین‌هیبرید ۱۵ درصد تعیین شده بود. اگر نرخ ۱۰۰ درصدی برای این خودروها نیز اعمال شود، جهش حقوق ورودی بسیار قابل‌توجه خواهد بود. برای نمونه، افزایش نرخ از ۴ به ۱۰۰ درصد به معنای رشد ۹۶ واحد درصدی تعرفه است؛ اما این به‌معنای افزایش ۹۶ درصدی قیمت نهایی خودرو نیست. میزان اثر بر قیمت بازار به ارزش گمرکی، هزینه‌های جانبی، نرخ ارز، حاشیه واردکننده و وضعیت عرضه و تقاضا بستگی دارد.
اگر افزایش تعرفه به سایر گروه‌های وارداتی نیز تسری پیدا کند، میزان اثرگذاری بر هر خودرو به نرخ جدید و نوع آن بستگی خواهد داشت. در چنین شرایطی، افزایش هزینه واردات می‌تواند قیمت تمام‌شده خودروهای جدید را بالا ببرد و به‌تدریج بر قیمت خودروهای موجود در بازار نیز اثر بگذارد. البته شدت این اثر به وضعیت ترخیص خودروها، حجم عرضه و امکان انتقال هزینه‌های جدید به خریداران وابسته است. تجربه بازار نشان می‌دهد صرف انتشار خبر تغییر تعرفه می‌تواند انتظارات فروشندگان را تغییر دهد، اما ماندگاری و دامنه افزایش قیمت به تحقق تصمیم و شرایط واقعی معاملات بستگی دارد.
رکود، واکنش بازار را به تأخیر انداخته است
مسئله اصلی بازار در شرایط فعلی، هم‌زمانی ریسک افزایش هزینه‌ها با رکود معاملات است. احتمال وقوع جنگ، نوسان ارز و ابهام درباره سیاست واردات می‌توانند انتظارات افزایشی ایجاد کنند؛ اما وقتی خریدار برای ورود به بازار مردد است و حجم معاملات پایین می‌ماند، فروشندگان نیز لزوماً نمی‌توانند هر افزایش مورد انتظار خود را در قیمت نهایی تثبیت کنند. به همین دلیل، ممکن است فاصله‌ای میان انتظارات قیمتی و قیمت‌هایی که معامله واقعاً در آن انجام می‌شود، شکل بگیرد.
در روزهای پیش‌رو، مسیر بازار خودرو به سه متغیر اصلی وابسته خواهد بود: تحولات سیاسی و احتمال تشدید تنش‌ها، مسیر نرخ ارز و سرنوشت تصمیم‌های مربوط به تعرفه و ترخیص خودروهای وارداتی. اگر افزایش تعرفه‌ها رسماً تأیید شود و هم‌زمان محدودیت عرضه ادامه پیدا کند، فشار افزایشی بر وارداتی‌ها می‌تواند تقویت شود و بخشی از این فشار به بازار خودروهای مونتاژی نیز منتقل شود. در مقابل، تا زمانی که رکود معاملات پابرجاست و تصمیم‌های سیاستی نهایی نشده‌اند، نمی‌توان از قطعی بودن یک موج افزایشی فراگیر سخن گفت. فعلاً بازار در وضعیتی قرار دارد که ریسک‌های افزایشی جدی‌اند، اما میزان انعکاس آن‌ها در قیمت‌ها هنوز روشن نیست.
