تورم به معنای افزایش مداوم و مستمر قیمتها در طول زمان است. این پدیده مدت زیادی است که گریبانگیر اقتصاد ایران شده و خواب و خوراک را از اقشار مختلف جامعه، از تولیدکننده تا مصرفکننده گرفته است.
در تازهترین برآوردها تورم سالانه بهمن سال 1404 معادل 47.5 درصد اعلام شده که سطح قابلتوجهی محسوب میشود. همچنین مشاهده آمار و ارقام تورم سالانه در سال 1404 حاکی از آن است که از ابتدای فروردین تا انتهای بهمن امسال تورم سالانه روند افزایشی زیادی را تجربه کرده است. از همینرو در این گزارش به اختلاف تورم سالانه در ابتدا (یک فروردین) و انتهای سال (اسفند) به عنوان یک شاخص اگرچه ناقص اما تاحدی قابل اتکا برای ارزیابی روند صعودی تورم سالانه پرداخته شده است. به عبارتی تورم سالانه هر سال از شاخص اسفندماه محاسبه میشود و به همین دلیل برای مثال میزان افزایش تورم در سال 1402 از تفاوت تورم سالانه اسفند این سال با اسفند 1401 محاسبه میشود.
اگرچه تورم سالانه در ماههای دیگر بین این دو ماه نیز حائز اهمیت بالایی است؛ با اینحال برای سادگی محاسبات از بررسی آنها صرفنظر شده است.
در هر سال تورم سالانه چقدر افزایش یافته است؟
در سالهای 1393، 1394 و 1395 این شاخص نزولی بوده و به ترتیب منفی 18.2 واحد درصد، منفی 3.5 واحد درصد و منفی 4.3 واحد درصد محاسبه شده است. یعنی با رعایت ملاحظاتی میتوان گفت تورم سالانه تا حدودی روندی کاهشی را تجربه کرده است. روندی نزولی که در نتیجه کاهش تنش بین ایران و آمریکا و سیگنال رفع تحریمها در تابستان 1394 اتفاق افتاد.
در سال 1396 میزان افزایش تورم سالانه 1.4 واحد درصد بود. با اینحال در سال 1397 اختلاف تورم در انتها و ابتدای سال 18.6 واحد درصد محاسبه شده که عمدتا نتیجه خروج ترامپ از برجام و بازگشت تحریمها بود. امری که به بیان ساده درآمدهای نفتی دولت را کاهش داده، کسری بودجه را زیادتر کرده و در نهایت به رشد نقدینگی و تورم منتهی شد. در سالهای بعدتر نیز در سالهای 1398، 1399، 1400و 1401 نیز ادامه پیدا کرد اما با شدتی کمتر و خفیفتر.
با اینحال بعد از افزایش قابلتوجه تورم در سالهای بعد از 1397 تا 1401 ، دولت با اتکا به درآمدهای نفتی بیشتر ناشی از تسهیل تحریمهای آمریکا و سیاستهای انقباضی بانک مرکزی در کنترل رشد نقدینگی توانست افسار افزایش تورم را تا حدی کشیده و آن را کنترل کند. در سالهای 1402 و 1403 اختلاف تورم در ابتدا و انتهای سال به ترتیب منفی 5.1 درصد و منفی 8.2 درصد برآورد شده که از همین امر حکایت دارد.
اما در سال 1404 در نتیجه فشارهای تحریمی بیشتر آمریکا به علت ورود دوباره ترامپ به کاخ سفید و جنگ 12روزه بین ایران و اسرائیل و تنشها و نااطمینانیهای دیگری که در محیط اقتصاد رخ داد، تورم افزایش زیادی پیدا کرد و در بهمنماه براساس آخرین داده مرکز آمار معادل 47.5 درصد برآورد شده است. عددی که نسبت به ابتدای فروردینماه 15 واحد درصد افزایش داشته است.
