هفته گذشته شاخص نزدک ۱۰۰ با ریزش ۱.۵ درصدی، بدترین عملکرد هفتگی خود در نزدیک به یک ماه اخیر را ثبت کرد. همزمان شاخص صنعت نیمههادی فیلادلفیا (SOX) نیز ۱.۶ درصد کاهش یافت و افت آن نسبت به رکورد ماه ژوئن به حدود ۲۰ درصد رسید؛ سطحی که در ادبیات بازار به عنوان ورود به «بازار خرسی» شناخته میشود.
سهام شرکتهای بزرگ فناوری هم از این موج فروش در امان نماندند و متا در میان هفت غول فناوری بیشترین افت را تجربه کرد. شاخص S&P500 نیز حدود یک درصد کاهش یافت و رشد 2 هفته گذشته خود را از دست داد.
جرقه این اصلاح قیمتی، معرفی مدل هوش مصنوعی Kimi K3 توسط استارتاپ چینی Moonshot بود. این شرکت مدعی است مدل جدیدش میتواند با پیشرفتهترین محصولات OpenAI و Anthropic رقابت کند؛ ادعایی که بار دیگر نگرانیها درباره افزایش رقابت در بازار هوش مصنوعی را به صدر توجه سرمایهگذاران بازگرداند.
بازگشت لحظه دیپ سیک به بازار سهام؟
در ساعات اولیه پس از معرفی Kimi K3، برخی معاملهگران این اتفاق را با شوک DeepSeek در سال گذشته مقایسه کردند؛ زمانی که معرفی یک مدل کمهزینهتر، نگرانیهایی درباره کاهش تقاضا برای تراشههای پیشرفته و مراکز داده ایجاد کرده بود.
اما با بررسی مشخصات فنی Kimi K3، روایت بازار تا حدی تغییر کرد. تحلیلگران میگویند این مدل برخلاف هوش مصنوعی DeepSeek، همچنان یک مدل بزرگ محسوب میشود و اجرای آن به توان پردازشی بالایی نیاز دارد. بنابراین معرفی آن لزوما به معنای کاهش تقاضا برای تراشههای پیشرفته نیست.
در عوض، نگرانی اصلی این است که ورود بازیگران جدید، رقابت میان توسعهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی را تشدید کند و سودآوری شرکتهایی مانند OpenAI و Anthropic را تحت فشار قرار دهد.
نگرانی سرمایهگذاران از سودآوری شرکتهای فناوری
واکنش بازار تنها به معرفی یک مدل جدید محدود نمیشود. همزمان با آغاز فصل انتشار گزارشهای مالی، سرمایهگذاران بار دیگر این پرسش را مطرح کردهاند که آیا هزینههای عظیم شرکتهای فناوری برای توسعه هوش مصنوعی در نهایت به رشد درآمد و سود منجر خواهد شد یا خیر.
این نگرانی پس از انتشار نتایج مالی شرکت تایوانی TSMC نیز پررنگتر شد. در 2 سال گذشته غولهای فناوری صدها میلیارد دلار صرف ساخت مراکز داده، خرید تراشههای پیشرفته و توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی کردهاند، اما اکنون بازار بیش از گذشته به دنبال شواهدی است که نشان دهد این سرمایهگذاریها در حال تبدیل شدن به جریان درآمدی پایدار هستند.
به همین دلیل، بسیاری از سرمایهگذاران امسال رویکرد محتاطانهتری نسبت به سهام مرتبط با هوش مصنوعی در پیش گرفتهاند و دیگر صرف وعده رشد آینده برای حفظ ارزشگذاریهای بالا کافی نیست.
اصلاح موقت یا پایان موج صعودی؟
با وجود افت سهام تراشهسازان، بسیاری از تحلیلگران معتقدند هنوز نمیتوان از پایان رونق هوش مصنوعی سخن گفت.
به گفته آدام کریسافولی، تحلیلگر موسسه Vital Knowledge، هوش مصنوعی Kimi K3 همچنان برای اجرا به توان پردازشی بالایی نیاز دارد و از این منظر تهدید مستقیمی برای تقاضای تراشههای پیشرفته محسوب نمیشود. در مقابل، این مدل بیشتر میتواند سهم بازار شرکتهایی مانند OpenAI و Anthropic را به چالش بکشد.
مت بریتزمن، تحلیلگر Hargreaves Lansdown نیز افت اخیر را بیشتر ناشی از خروج سرمایه از یکی از شلوغترین معاملات بازار میداند تا تغییر بنیادین در چشمانداز صنعت هوش مصنوعی. به اعتقاد او، اگر غولهای فناوری در گزارشهای مالی پیشرو بار دیگر بر برنامههای سرمایهگذاری خود در هوش مصنوعی تأکید کنند، خریداران میتوانند به سرعت به بازار بازگردند.
چشم بازار به گزارشهای درآمدی غولهای فناوری
اکنون توجه سرمایهگذاران به گزارشهای مالی شرکتهایی مانند مایکروسافت، متا، آلفابت و آمازون دوخته شده است. بازار میخواهد بداند آیا این شرکتها همچنان حاضرند دهها میلیارد دلار برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی هزینه کنند یا نشانههایی از کاهش سرمایهگذاری در این حوزه دیده میشود.
پاسخ این سوال میتواند مشخص کند که افت اخیر سهام شرکتهای تراشهسازی تنها یک اصلاح طبیعی پس از رشدهای پرشتاب بوده یا آغاز مرحلهای تازه از بازنگری بازار در ارزشگذاری شرکتهایی است که طی دو سال گذشته بزرگترین برندگان موج هوش مصنوعی بودهاند.
