بانک مرکزی به تازگی نتایج آخرین حراج اوراق دولتی را اعلام کرده است. حراجی که در آن هم بانکها شرکت داشته و هم احتمالا شرکتهای مرتبط با بازار سرمایه مشارکت داشتهاند. در این بازار دولت اوراق خود را که برای تامین مالی بودجه مورد استفاده قرار میگیرد را به متقاضیان عرضه میکند. اگر میزان اوراق فروخته شده پایین باشد، این موضوع نشانهای از وضعیت مالی نامطلوب تقاضاکنندگان اوراق دولتی یا نبود جذابیت اوراق دولتی است. البته یک دلیل دیگر نیز میتواند به عدم اعتماد به دولت مبنی بر عدم بازپرداخت اصل و سود اوراق دولتی مرتبط باشد.
از همینرو بررسی آمار و ارقام خرید و فروش اوراق دولتی حائز اهمیت بوده و در این گزارش به 32امین حراج اوراق دولتی پرداخته شده است.
دولت در حراج 32، 18 همت اوراق فروخت
براساس گزارش بانک مرکزی از 32امین حراج اوراق دولتی که در 23 دی سال جاری برگزار شده، از اراد 260، چهار هزار و 770 میلیارد تومان، از اراد 263، 15 هزار میلیارد تومان و از اراد 264، 10 هزار میلیارد تومان اوراق منتشر شده است. به این ترتیب دولت در این مرحله نزدیک به 30 همت اوراق دولتی عرضه کرده است. نرخ بازده تا سررسید اراد 260، اراد 263 و اراد 264 به ترتیب 28.71 درصد، 28.30 درصد و 28.49 درصد بوده است.
جزئیات مربوط به فروش اوراق دولتی در حراج 32ام نشان از آن دارد که بانکهایی که از طریق کارگزاری بانک مرکزی اقدام به خرید اوراق کردهاند متقاضی یک هزار و 350 میلیارد تومان اوراق از اراد 263 بوده و هیچ تقاضایی برای اراد 260 و اراد 264 ثبت نکردهاند. وزارت اقتصاد و دارائی با تمام مقدار تقاضا شده که معادل یک هزار و 350 میلیارد تومان برای اراد 263 بوده، موافقت کرده است.
از طرف دیگر بانکها و سایر نهادهای مالی که از راهی غیر از کارگزاری بانک مرکزی اقدام به خرید اوراق دولتی کردهاند، هیچ تقاضایی برای اراد 260 نداشته اما در مقابل اقدام به خرید 12 هزار و 780 میلیارد تومان از اراد 263 و 3 هزارو 890 میلیارد تومان از اراد 264 کردهاند. در مجموع 14 هزار و 130 میلیارد تومان از اراد 263 و 3 هزار و 890 میلیارد تومان از اراد 264 به فروش رسیده است.
بهطور کلی دولت در این حراج موفق به فروش حدود 18 همت اوراق شده که معادل 60 درصد از اوراق عرضه شده است. از طرف دیگر از ابتدای سال جاری تا به الان حدود 529 هزار میلیارد تومان اوراق توسط دولت به فروش رفته که معادل 70 درصد از سقف مجاز اوراق است. سقف مجاز فروش اوراق که در قانون بودجه سال 1403 تعیین شده برابر با 750 همت است.
چرا بانکها و نهادهای مالی اوراق با نرخ بهره پایینتر را انتخاب کردند؟
آموزههای علم اقتصاد به ما این نکته را یادآور میشود که قیمت یک اوراق یا یک دارایی با نرخ بازده رابطه عکس دارد. هرچه قیمت یک دارایی بیشتر باشد، نرخ سود آن پایینتر بوده و احتمالا این موضوع به تاریخ سررسید دارایی و سایر ریسکهای مربوط به آن مرتبط است.
در حراج 32 بانکها و سایر نهادهای مالی بیشتر به اوراق با نرخ بهره پایینتر علاقه نشان دادهاند. امری که میتواند حاکی از یک موضوع مهم باشد. احتمالا اوراق با نرخ بهره بالاتر و قیمت پایینتر دارای سررسید طولانیتری بوده و همچنین اطمینان به اینکه دولت میتواند نرخ بهره بالا را در سررسید طولانی پرداخت کند نیز پایینتر است. در مقابل شرکتکنندگان در 32امین حراج اوراق دولتی، اوراق با قیمت بالاتر اما نرخ بهره کمتر را ترجیح داده که این امر نشان از ریسکپذیری پایین آنها دارد. چرا که سطح نااطمینانی و ریسکهای ساختاری در اقتصاد کشور آنقدر بالاست که امکان سرمایهگذاریهای طولانی مدت در اوراق دولتی وجود ندارد.
