حراج اوراق مالی اسلامی دولتی یکی از منابع اصلی تامین درآمدهای دولت است؛ منبعی که در کنار درآمدهای نفتی و مالیاتی از مهمترین تکیهگاههای قوه مجریه محسوب میشود. در فرایند برگزاری این حراج دولت اقدام به فروش اوراق خود به بانکها، شرکتها و نهادهای مالی فعال در بازار سرمایه میکند. بانکها نیز براساس قانون موظفاند تا بخش معینی از ترازنامه خود را به اوراق دولتی اختصاص دهند. تخصیص مازاد منابع بانکی برای خرید اوراق دولتی به نرخ بازده تا سررسید این اوراق، ریسکهای اقتصادی و بهطورکلی جذابیت آنها وابسته است. با این حال نتایج جدیدترین حراجی که برگزار شده نشان میدهد که حجم اوراق خریداری شده به مراتب کمتر از حجم عرضه شده بوده است. نتایج دومین حراج چه سیگنالی از درامدهای دولت از محل فروش اوراق در آینده نزدیک میدهد؟
در دومین حراج اوراق دولتی سال 1405 چه گذشت؟
در دومین حراج اوراق دولتی برگزار شده در 19 خرداد سال جاری، مبلغ عرضه اراد 283 نزدیک به 12 همت، اراد 284 پنج همت، اراد 285 ده همت و اراد 286 15 همت اعلام شده است. نرخ بازده تا سررسید این 4 ورقه به ترتیب 39.9 درصد، 38.4 درصد، 39.5- 39.74 درصد و 39.9 درصد بوده است.
در این حراج تنها 2 بانک و موسسه اعتباری غیربانکی شرکتکننده حضور داشتهاند و ارزش سفارشهای ارسالشده توسط آنها که از طریق کارگزاری بانک مرکزی ارسال شده یک هزار و 700 میلیارد تومان برای اراد 284 بوده که وزارت اقتصاد و دارائی با آن موافقت نکرده است. دلیل این امر نیز احتمالا قیمت پایین پیشنهادی و در نتیجه درخواست نرخ بازده تا سررسید بالاتر است.
با اینحال بانکها یا دیگر نهادهای مالی که از طریق کارگزاری غیر از بانک مرکزی تقاضای خرید اوراق دولتی را ثبت کرده موفق به خرید شدهاند. به بیان دقیقتر ارزش اوراق فروش رفته به سایر خریداران حقیقی و حقوقی از اراد 283 برابر با 290 میلیارد تومان، از اراد 284 معادل 4 هزار و 490 میلیارد تومان، از اراد 285 برابر با 8 هزار و 170 میلیارد تومان و از اراد 286 معادل 530 میلیارد تومان ثبت شده است.
در مجموع نیز ارزش کل اوراق فروش رفته در این حراج 13 هزار و 480 میلیارد تومان بوده که 32 درصد از اوراق عرضه شده را تشکیل میدهد. رقمی که نسبت به حراج قبلی کاهش پیدا کرده است.
ارزش کل اوراق فروش رفته در دو حراج برگزار شده در سال جاری نیز 59 هزار و 290 میلیارد تومان برآورد شده است.
از طرف دیگر دلیل اصلی اینکه مشارکت بانکها در حراج اوراق دولتی اهمیت دارد این است که بانکها مشتری اصلی اوراق کمتر جذاب دولتی در شرایط تورمی کنونی اقتصاد ایران است. به عبارتی نهادهای مالی فعال در بازار سرمایه با اینکه به لحاظ قانونی موظف به خرید اوراق دولتی هستند اما چندان تمایلی به خرید مازاد ندارند، چون نرخ بازده تا سررسید اوراق دولتی اغلب خیلی پایینتر از نرخهای بازار است.
