مهمترین اخبار سیاسی و اقتصادی روزهای گذشته مربوط به تصمیم ایالات متحده آمریکا مبنی لغو تحریمهای نفتی ایران به مدت ۶۰ روز است. این تصمیم شاید مسیرهای بانکی برای ورود به کشور را به پیش از تحریمها بازنگرداند اما میتواند مجرای اقتصادی مهمی برای کاهش فشار اقتصادی ایجاد کند.
روز گذشته نیز موسسه تانکر ترکرز خبر از فروش ۳۶ میلیون بشکهای نفت ایران در مدت یک هفته داد. رقمی که پتانسیل فعلی صادرات نفت ایران را حدود روزانه ۵ میلیون بشکه برآورد کرده است؛ رقمی که حدود ۲ میلیون بشکه بیشتر از میزان تولید نفت ایران در روز است. لذا میتوان گفت ایران آمادگی کامل برای فروش ذخایر نفتی روی آب و روی خشکی خود دارد و در یک هفته گذشته نیز از این ذخایر برای کسب درآمد استفاده کرده است.
از کنار هم قرار دادن این اخبار میتوان به سمت برآوردی از آینده درآمد نفتی در ۶۰ روز پیشرو رسید. محاسبات اکوایران نشان میدهد این تصمیم آمریکا در سناریوی میانه، نزدیک به ۱۷ میلیارد دلار عایدی نفتی به ایران میدهد؛ رقمی که میتواند حدود ۶۰ درصد از خسارات جنگ رمضان را پوشش دهد.
سناریوهای حجمی و قیمتی نفت
محاسبات سناریویی اکوایران به دو بخش تقسیم شده است. بخش اول مربوط به میزان فروش نفت در روز و بخش دوم مربوط به قیمت فروش نفت است.
بخش اول؛ سناریوهای فروش نفت
۱. سناریوی اول منطبق با میزان فروش نفت ایران پیش از جنگ است. در این سناریو حدود ۱.۹ میلیون بشکه نفت در روز به فروش خواهد رسید.
۲. سناریوی دوم حالت میانه است. در این سناریو فرض بر این است که تقاضا برای نفت ایران در مدت گفته شده، چندان افزایش نیابد لذا میزان فروش نفت به ۳ میلیون بشکه در روز برسد.
۳. سناریوی سوم در راستای فروش تمام ذخایر نفتی روی خشکی و روی آب ایران در طی ۶۰ روز است. طبق دادههای موسسه کپلر، حجم کل ذخایر نفتی ایران به حدود ۲۵۰ میلیون بشکه میرسد. رقمی که اگر در این مدت تماما به بازار عرضه شود صادراتی در حدود ۴.۱ میلیون بشکه در روز ایجاد میکند.
۴. سناریوی چهارم تمام ظرفیت صادراتی نفت ایران را هدف میگیرد. طبق این سناریو اگر تمام ذخایر به همراه تمام مازاد تولید نفت (که پیش از جنگ نیز صادر میشد) به فروش برسد، روزانه ۶ میلیون بشکه نفت ایران در بازارهای جهانی عرضه خواهد شد.
بخش دوم؛ سناریوهای قیمت نفت
۱. سناریوی اول قیمت نفت پیش از زمان جنگ است. طبق آمارها قیمت نفت در آن دوران حدود ۶۵ دلار بوده است.
۲. سناریوی دوم وضعیت میانه است. در این حالت وضعیت توافق میان ایران و آمریکا مستحکم نشده اما همزمان بازارها به آینده توافق نیز بدبین نیستند. در این شرایط این احتمال وجود دارد که هر بشکه نفت در حدود بشکهای ۶۹ دلار معامله شود.
۳. سناریوی سوم قیمت فعلی نفت است. در این سناریو فرض بر این است که بازار نفت خوشبینتر از وضعیت فعلی نشود و قیمت در محدوده ۷۳ دلار باقی بماند.
درآمد نفتی ایران در مدت لغو ۶۰ روزه تحریمها چقدر خواهد بود؟
به طور کلی ۱۲ نتیجه مختلف از سناریوهای عنوان شده حاصل شد که بدبینانهترین آنها میزان درآمد نفتی ایران را معادل ۷ میلیارد و ۴۱۰ میلیون دلار برآورد کرد. در این حالت قیمت نفت ۶۵ دلار (همانند پیش از جنگ) و میزان فروش روزانه نفت ایران ۱.۹ میلیون بشکه خواهد بود.
خوشبینانهترین حالت نیز وضعیتی استثنایی را برای ایران رقم خواهد زد؛ عایدی ۲۶ میلیارد و ۲۸۰ میلیون دلاری. در این حالت عرضه نفت ایران در اوج خود یعنی ۶ میلیون بشکه در روز قرار میگیرد و قیمت نفت نیز در سطح فعلی یعنی حدود ۷۳ دلار باقی میماند.
سناریوی محتمل از نگاه اکوایران، وضعیتی میانه است. در این سناریو با توجه به دادههای تانکر ترکرز صادرات نفت ایران به کمتر از ۴ میلیون بشکه نخواهد رسید؛ چراکه ۶۰ روزه پیش رو یک فرصت استثنایی برای فروش حداکثری نفت بدون هیچگونه محدودیت است و سیاستگذار از این فرصت استفاده خواهد کرد. در این میان نقش متقاضیان نفت نیز حائز اهمیت است؛ ممکن است به هر دلیلی تقاضا برای نفت ایران در سطح حداکثری خود قرار نگیرد. با این تفاسیر فرض میشود که سناریوی فروش روزانه ۴.۱ میلیون بشکه نفت اتفاق بیافتد.
با عرضه حداکثری نفت ایران در بازار جهانی، قیمت نفت فروکش خواهد کرد اما این کاهش به اندازه بازگشت به شرایط پیش از جنگ نخواهد بود. فرض اکوایران بر این است که بازارها نسبت به شرایط فعلی بدبین نباشند و توافقات میان طرفین نیز در اوج خوشبینی انجام نشود. در این شرایط احتمالا قیمت نفت در محدوده ۶۹ دلاری قرار بگیرد.
لذا میتوان گفت سناریوی محتمل از دید اکوایران فروش ۴.۱ میلیون بشکه با قیمت ۶۹ دلار است. سناریویی که عایدی ایران از لغو تحریمهای نفتی را معادل ۱۶ میلیارد و ۹۷۴ میلیون دلار میداند.
عایدی نفتی ۶۰ روزه چه میزان از خسارات جنگ را پوشش میدهد؟
در تاریخ ۲۰ اردیبهشت امسال میثم ظهوریان عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی درباره خسارات مستقیم جنگ رمضان گفت: «بر اساس جلسات دو هفته اخیر با دستگاههای مختلف، خسارت جنگ بین 20 تا 40 میلیارد دلار برآورد شده است. بخش انرژی ما مشخصا 14 میلیارد دلار که 8 میلیارد گاز بوده و 5، 6 میلیارد پتروشیمیها بوده و حدود یک میلیارد دلار هم مخازن و فرآورده و اینها آسیب دیده است. با حوزه نظامی بین 20 تا 40 میلیارد دلار متغیر است که عدد رسمی دولت 28 میلیارد دلار است که گزارشش خدمت رهبر انقلاب داده شده است. البته دستگاهها یک عدمالنفعهایی حساب میکنند که 90 تا 120 میلیارد دلاری ارائه میدهند که خیلی درست نیست.»
اگر رقم ۲۸ میلیارد دلاری دولت را مبنای خسارات جنگ رمضان در نظر بگیریم:
در سناریوی بدبینانه، درآمدهای نفتی میتواند ۲۶ درصد از خسارات جنگ را پوشش دهد. از سوی دیگر در سناریوی خوشبینانه نیز درآمدهای نفتی ۹۴ درصد از خسارات جنگ را جبران خواهد کرد.
سناریوی محتمل از دید اکوایران، عایدی نفتی را معادل ۶۱ درصد کل خسارات جنگ برآورد کرده است. به عبارتی اگر طبق سناریوی اکوایران صادرات نفت صورت بگیرد، پس از گذشت ۶۰ روز، حدود ۶۱ درصد از خسارات جنگ توسط درآمدهای نفتی پوشش داده خواهد شد.
