به گزارش اکوایران به نقل از تابناک، محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در اظهاراتی که بازتاب گستردهای در رسانهها داشته، درباره یکی از حساسترین موضوعات اقتصادی کشور یعنی قیمت بنزین موضعگیری کرده است. او در حالی که بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف سوخت تأکید میکند، سه نکته کلیدی را مطرح میکند: اول، اگر مردم مخالف باشند، دولتی که به دنبال ایجاد دردسر نیست، اقدامی نخواهد کرد. دوم، دولت ملاحظات زمان جنگ را در تصمیمگیریها مد نظر قرار میدهد. سوم، بعضی اقدامات خوب ممکن است نیاز به تاخیر داشته باشند.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که ناترازی بنزین به یکی از چالشهای جدی کشور تبدیل شده است؛ متوسط تولید روزانه بنزین حدود ۱۱۰ میلیون لیتر است، در حالی که مصرف روزانه به حدود ۱۴۰ میلیون لیتر رسیده و این یعنی روزانه ۳۰ میلیون لیتر بنزین با دلار آزاد وارد میشود. در این گزارش، ضمن بررسی کامل اظهارات عارف، ابعاد مختلف ناترازی بنزین، سناریوهای پیشروی قیمت سوخت و واکنشهای رسمی به شایعات اخیر را بررسی میکنیم.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در بیست و پنجمین همایش ملی صنعت، معدن و خدمات سبز که روز شنبه ۳۱ مرداد برگزار شد، به موضوع ناترازی انرژی و قیمت بنزین پرداخت. او با اشاره به شدت بالای مصرف انرژی در ایران اظهار کرد که شدت مصرف انرژی در ایران حداقل دو تا دو و نیم برابر برخی کشورهای همسایه یا متوسط جهانی است، در حالی که انرژی ثروت ملی است و درآمد دولت محسوب نمیشود.
عارف با بیان اینکه منابعی که برای تأمین انرژی و بنزین مصرف میشود، متعلق به نسلهای آینده است، تأکید کرد: «از نظر اخلاقی، شرعی و قانونی، هیچ دولتی اختیار ندارد این ثروت را بدون توجه به حقوق نسلهای آینده هزینه کند».
اگر مردم مخالف باشند، اقدامی نمیکنیم
عارف در بخشی از صحبتهای خود با اشاره به دشواری اجرای اصلاحات اقتصادی گفت: «به محض اینکه قرار است اصلاحی انجام شود، کسانی که ذینفع هستند صدایشان بلند میشود، اما کسانی که باید از منافع بلندمدت کشور دفاع کنند، گاهی با آنها همسو میشوند».
او در ادامه با صراحت بیشتری درباره شرط اصلی برای هرگونه تغییر در قیمت بنزین گفت: «اگر احساس کنیم مردم مخالف هستند یا آمادگی ندارند، قطعاً این کار را نخواهیم کرد». این جمله نشان میدهد که دولت هرگونه تصمیم درباره قیمت بنزین را منوط به آمادگی و پذیرش عمومی میداند و به دنبال ایجاد فشار اضافی بر معیشت مردم نیست.
عارف در همین راستا تأکید کرد که دولت نباید به دنبال ایجاد دردسر باشد، بلکه وظیفه دولت این است که درآمدهای خود را هزینه کند، نه اینکه ثروت و سرمایه مردم را مصرف کند.
ملاحظه زمان جنگ را میکنیم
دومین نکته کلیدی اظهارات عارف، اشاره به شرایط خاص کشور است. او گفت: «ما ملاحظه زمان جنگ را میکنیم». این جمله در شرایطی مطرح میشود که کشور درگیر یک جنگ ۱۲ روزه بوده و فشارهای اقتصادی و روانی ناشی از آن بر جامعه مشهود است.
عارف در ادامه با اشاره به شدت مصرف بنزین در دوران جنگ گفت: «در یک روز از جنگ ۱۲ روزه، مصرف بنزین به ۱۹۷ میلیون لیتر رسید، در حالی که تولید کشور در شرایط عادی حدود ۱۱۰ میلیون لیتر است و گاهی به ۱۲۵ میلیون لیتر میرسد». این آمار نشاندهنده افزایش ۷۸ درصدی مصرف در روزهای بحرانی است که فشار مضاعفی بر منابع کشور وارد کرده است.
سومین نکته محوری اظهارات عارف، تأکید بر لزوم زمانبندی مناسب برای اجرای تصمیمات است. او گفت: «بعضی اقدامات خوب باید با تاخیر انجام شود». این عبارت نشان میدهد که دولت اگرچه ضرورت اصلاح قیمت بنزین را تشخیص داده، اما زمان اجرای آن را به شرایط و آمادگی جامعه گره زده است.
عارف در این باره تأکید کرد که توسعه نباید بر مبنای تصمیمات کوتاهمدت باشد و باید از تصمیمگیریهای لحظهای و موقت پرهیز کرد.
وضعیت فعلی تولید و مصرف بنزین؛ ناترازی ۳۰ میلیون لیتری
برای درک بهتر اظهارات عارف، لازم است نگاهی به آمار تولید و مصرف بنزین در کشور داشته باشیم. بر اساس اعلام معاون اول رئیسجمهور، متوسط تولید روزانه بنزین حدود ۱۱۰ میلیون لیتر است، در حالی که مصرف روزانه به حدود ۱۴۰ میلیون لیتر رسیده است. این یعنی کشور روزانه با ناترازی حدود ۳۰ میلیون لیتری بنزین مواجه است که باید از طریق واردات تأمین شود.
نکته قابل توجه این است که این ناترازی در شرایط عادی وجود دارد و در شرایط بحرانی مانند جنگ ۱۲ روزه، مصرف به ۱۹۷ میلیون لیتر در روز نیز رسیده است.
عارف با اشاره به هزینههای سنگین واردات بنزین گفت: «نمیتوانیم هر سال چند میلیارد دلار از انفال، بیتالمال و منابع مردم را صرف مصرف انرژی کنیم».
نابرابری مصرف در دهکهای مختلف
یکی دیگر از نکات مهمی که عارف در سخنان خود به آن اشاره کرد، نابرابری شدید مصرف بنزین در دهکهای مختلف جامعه است. به گفته او، میزان مصرف دهک دهم، یعنی پردرآمدترین دهک، نسبت به دهک نخست حدود ۲۳ تا ۲۴ برابر است.
عارف در این باره تصریح کرد: «امروز سهم مصرف بنزین در دهکهای مختلف عادلانه نیست و وقتی قرار است اصلاحی در این زمینه انجام شود، گاهی اقشار آسیبپذیر و افرادی که خود با مشکلات معیشتی مواجه هستند نیز تحریک میشوند».
این نابرابری نشان میدهد که بخش اعظم یارانه بنزین در اختیار دهکهای پرمصرف قرار میگیرد و دهکهای پایین جامعه سهم ناچیزی از این یارانه دارند.
در روزهای اخیر، شایعهای در برخی کانالهای غیررسمی منتشر شد مبنی بر اینکه عارف از تعیین قیمت بنزین ۸۰ هزار تومانی خبر داده است. این شایعه واکنشهای گستردهای را در پی داشت و نگرانیهایی درباره افزایش شدید قیمت سوخت ایجاد کرد.
دفتر معاون اول رئیسجمهور این شایعه را بهطور کامل تکذیب کرد. عباس پازوکی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول رئیسجمهور، در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در پی انتشار ادعای ساختگی برخی کانالهای غیررسمی مبنی بر “اظهارات دکتر عارف درباره بنزین ۸۰ هزار تومانی”، بدینوسیله این ادعا بهطور کامل تکذیب میشود».
پازوکی تأکید کرد: «معاون اول رئیسجمهور هیچگونه موضعگیری یا گمانهزنی عددی درباره نرخهای جدید بنزین نداشتهاند. همانگونه که پیشتر نیز صراحتاً در جمع اصحاب رسانه تأکید شد، موضوع مدیریت مصرف سوخت در مرحله کارشناسی قرار دارد و هنوز هیچ رقم یا تصمیمی به جمعبندی نهایی نرسیده است».
وی در پایان تأکید کرد که در صورت دستیابی به جمعبندی نهایی، جزئیات موضوع بهصورت شفاف و مستقیماً از طریق ارکان رسمی اطلاعرسانی دولت با مردم در میان گذاشته خواهد شد.
سخنگوی دولت نیز این شایعه را تکذیب کرد و اعلام کرد که چنین عددی نه از سوی عارف مطرح شده و نه مبنای تصمیمگیری دولت قرار دارد.
